Jýrnalist, sarapshy Amangeldi Qurmetuly keiingi ózekti saiasi taqyryptar týrasynda ashyq pikir bildirdi, habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshy eń aldymen amerikalyq pop-juldyz, ánshi Djei Lonyń Qazaqstanǵa saparynyń artynda qandai saiasi mán turǵanyn tarqatyp berdi.
"Álbette, álemdik juldyzdardyń bizdiń elge kelgeni barshamyzdy qýantady. Kóptegen múmkindik syilaidy. Úiimizge kelgen ánshiniń kontsertiniń, bylaisha aitqanda, biletin bólip tólesek te alýǵa tyrysamyz. ...Mundai qubylystardyń, sheteldiń iri juldyzdarynyń Qazaqstanǵa saparynyń astaryna úńilip kórý kerek. Djei Lo Qazaqstanǵa kelgen kezde kórermendi syilady dep baǵalaiyq. Ekinshiden, álemdik juldyzdardyń Qazaqstanǵa kele bastaýy 2022 jyldan bastalǵan. Iaǵni Resei Ýkrainaǵa soǵys ashqannan keiin TMD keńistigindegi iri mádeni ortalyq sanalatyn Peterbor, Máskeý qatardan shyǵyp qaldy. Álemdik juldyzdar "mundai argessor elge jolamaimyz" degen pozitsiia ustana bastaǵan. ...Buryn osyndai sharalardy uiymdastyryp júrgen Máskeý men Peterbordyń qatardan shyǵyp qalýy bizdiń paidamyzǵa jarap jatyr. Óz basym jaqsy qubylys dep baǵalaimyn. Azdy-kópti tiyn-teben de ekonomikamyzǵa oralady", - dedi jýrnalist "Qasqa jol" arnasyna bergen suhbatynda.
Jýyrda Prezident Ankaraǵa baryp qaitty. Sarapshy Amangeldi Qurmetuly "osy sapardan keiin soltústiktegi kórshimen qarym-qatynas ózgerýi múmkin be?" degen saýalǵa jaýap berdi.
"Reseilikter ony shýyldatyp jatyr. Onyń ústine "Erdoǵan ózi jeke shaqyrypty, airyqsha qurmetpen qarsy aldy" degen siiaqtydan shyǵady. Shyn máninde resmi bilik salqyndyqqa (qarym-qatynastaǵy - esk.) jol bermeidi. Óitkeni Reseidiń ózi oǵan apara qoiýy neǵaibyl. Nege deseńiz Qazaqstanmen arany ashyp alý olarǵa tiimdi emes", - dedi sarapshy.
Amangeldi Qurmetulynyń pikirinshe, Reseige Qazaqstanmen jyly bailanys ornatýdyń mynadai sebepteri bar: elimiz - Resei úshin jaqsy naryq, sanktsiiaǵa ilinbegen dúnie-múliktiń syrtqa satylýyna múmkindik beretin aimaq, Reseidiń biraz tranziti de Qazaqstan arqyly ótedi.
"Qalai bolǵanda da Ortalyq Aziia memleketteriniń, Túrki memleketteriniń ózara bailanysy kúsheiip kele jatyr. Túrki yntymaqtastyǵyna erekshe kóńil bólip otyrmyz. Túrkiia da Reseidiń jaqsy saýda áriptesteriniń biri. Túrkiia biliginde bir qyzyq qubylys bar: aiaq astynan Ázerbaijandy qalai qoldap jiberse, Qazaqstandy da solai qoldai salýy múmkin. "Qazaqstanmen durys qarym-qatynas jasamasa, biz de Reseimen qatynastarymyzdy qaita qaraimyz" degen málimdeme jasap, eshkim kútpegen qadamǵa bara salýy yqtimal memleket", - dedi ol.
Sondai-aq, sarapshynyń pikirinshe, Túrkiiamen qarym-qatynas Resei men Qazaqstan arasynda qandai da bir salqyndyq ornatatyndai faktor emes.
"Túrkiiamen buǵan deiin de jaqsy qarym-qatynasta bolǵanbyz, budan keiin de jaqsy qarym-qatynasta bolamyz. Osy jolǵy aiqai-shýǵa (reseilikterdiń shoshýyna - esk.) sebep bolǵan faktor - maýsymnyń sońyndaǵy Resei men Ázerbaijan arasyndaǵy qarym-qatynas máselesi. Ázerbaijan aiaq astynan Reseimen kikiljińge kelip qaldy. Etnikalyq ázerbaijandardyń óltirilýine, olarǵa qysym jasalýyna bailanysty Ázerbaijan jalyn kúdireitip, óz ishindegi reseilik jýrnalisterdi qýyp shyqty, qysym jasady, ártúrli aiyp taqty. Kádimgidei Reseige qatqyl sóiledi. Jeltoqsanda Ázerbaijan ushaǵy qulaýyna bailanysty keshirim suraý men ótemaqyny talap etken ǵoi negizi. Sodan keiin qalyptasyp kele jatqan ishki kikiljiń. Álievtiń ózi málimdemesinde Reseidi tuspaldap biraz áńgime aityp tastady", - deidi ol.
Amangeldi Qurmetuly Erdoǵan Toqaevqa kórsetkendei qurmetti kóp eshkimge kórsete bermeitinin de aitty.
"Orystyń tóbe shashyn tik turǵyzatyndai eshteńe bolǵan joq. On segiz kelisim jasaldy. Taza ekonomikalyq sipattaǵy kelisimder, mádeni-gýmanitarlyq sipattaǵy kelisimder. Bylaisha aitqanda, bári bas jaryp, kóz shyǵaratyn dúnie emes. ...Saiasatta messedj degen bolady. Toqaev pen Erdoǵannyń qol ustasyp júrýi. Resmi saparynyń ózinde Túrkiia prezidentiniń kútip alýy. Ádette kóp adamdy Erdoǵan olai kútip ala qoimaidy. Keiingi 4-5 jylda úsh-tórt adamdy kútip alǵan. Sondai áreketter Reseidi "oibai, bular jaqyndasyp jatyr" degenge alyp keldi... Biraq, shamasy, kezdesýde qorǵanystan bastap degen áńgimeni aitýy (Reseidiń - esk.) shamyna tigen siiaqty. Prezidenttiń saparynyń aldy-artynda Túrkiia ózderiniń jańa birneshe qarýyn synady. Aitalyq úlken aýmaqty qoparatyn bomba jasady", - dedi sarapshy.
Eske salaiyq, 28 shildede Qasym-Jomart Toqaev Túrkiiaǵa resmi saparmen bardy. Qasym-Jomart Toqaevty Ankara qalasynyń "Esenboǵa" áýejaiynda Túrkiia prezidenti Rejep Taiip Erdoǵan qarsy aldy. 29 shildede memleketter basshylary qazaq-túrik strategiialyq seriktestigin odan ári nyǵaitý perspektivasyn talqylap, kelissóz júrgizdi. Bul týraly Dalanews.kz keńinen jazǵan edi.
