Jaqynda Qazaqstandaǵy shaı tutynýshylaryn alańdatqan rezonansty jańalyq shyqty: qara shaıdyń birqatar markasyn elge ákelýge jáne satýǵa tyıym salyndy. Alaıda qoǵamda zańdy suraq týyndady: bul ónimder otandyq naryqqa qalaı erkin ótip ketken jáne qoldanystaǵy normalarmen tyıym salynǵan taǵamdyq boıaǵyshtar adam densaýlyǵy úshin qanshalyqty qaýipti? Osy saýaldarǵa Qazaq Expert Club uıymynyń taǵam qaýipsizdigi jónindegi sarapshysy Laýra Aýteleeva jaýap berdi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Onyń aıtýynsha, bul jaı ǵana saýda erejeleriniń buzylýy emes, ádeıi jasalǵan taǵam ónimin qoldan jasaýǵa (falsıfıkasıaǵa) tán klasıkalyq mysal.
Negizgi qaýip nede?
Sarapshy eń aldymen adam densaýlyǵyna tónetin qaterge nazar aýdarady. Shaı quramynan anyqtalǵan sıntetıkalyq boıaǵyshtar birqatar aýyr saldarǵa ákelýi múmkin:
- E110 «Sary kún batysy» (Sunset Yellow) jáne E102 tartrazın – balalardaǵy gıperaktıvtilikti kúsheıtýi múmkin;
- E124 ponso 4R – yqtımal genoýytty áserge ıe, ıaǵnı ruqsat etilgen táýliktik mólsherden aspaıtyn deńgeıdiń ózinde DNQ-ǵa zaqym keltirýi múmkin.
Laýra Aýteleevanyń sózinshe, mundaı jaǵdaılarda ádettegi tehnologıalyq qatelikter emes, ádeıi jasalǵan áreket baıqalady. Iaǵnı shıkizatty almastyrýdy, ónimdi qoldan jasaýdy nemese ózge de zańsyz manıpýlásıalardy jasyrý maqsaty turǵany anyq.
Jasyryn óndiris qaýpi
Taǵy bir alańdatatyn jaıt – qaptamada kórsetilgen óndiristik alańdardyń is júzinde bolmaýy. Bul ónimniń ruqsat qujattarynsyz, sanıtarlyq talaptar saqtalmaǵan jaǵdaıda jasyryn túrde qaptalǵanyn kórsetýi múmkin. Mundaıda óndiristik tizbekke baqylaý joq, al bul – tutynýshylar úshin tikeleı qaýip.
Nelikten bul júıeli másele?
Sarapshy bul jaǵdaıdy jekelegen fakt emes, aýqymdy ári uzaq merzimdi saldary bar júıeli problema dep baǵalaıdy.
Qazaqstan jyl saıyn 3,8 myńnan 25 myń tonnaǵa deıin shaı ımporttaıdy, al el ishindegi óndiris kólemi shamamen 700 tonna ǵana. Osyndaı jaǵdaıda tipti az ǵana falsıfıkasıalanǵan ónimniń ózi naryqqa jappaı taralýy ábden múmkin.
Osyǵan baılanysty, sarapshynyń pikirinshe, kelesi baǵyttarda shuǵyl sharalar qajet:
- ónimdi elge ákelý kezinde baqylaýdy kúsheıtý;
- saqtaý jáne satý kezeńderinde qadaǵalaýdy arttyrý;
- ónimniń qozǵalysyn baqylaýǵa múmkindik beretin tıimdi qadaǵalaý júıesin engizý;
- tutynýshylardyń habardarlyǵyn arttyrý;
- falsıfıkasıa belgileri anyqtalǵan jaǵdaıda qatań áreket etý.
Sarapshy qazirgi tyıym salý sheshimin qajetti qadam dep baǵalaıdy, alaıda onyń ózi jetkiliksiz ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, tek júıeli ári keshendi baqylaý ǵana mundaı qaýipterdiń aldyn alýǵa múmkindik beredi.
