Jaqynda Qazaqstandaǵy shai tutynýshylaryn alańdatqan rezonansty jańalyq shyqty: qara shaidyń birqatar markasyn elge ákelýge jáne satýǵa tyiym salyndy. Alaida qoǵamda zańdy suraq týyndady: bul ónimder otandyq naryqqa qalai erkin ótip ketken jáne qoldanystaǵy normalarmen tyiym salynǵan taǵamdyq boiaǵyshtar adam densaýlyǵy úshin qanshalyqty qaýipti? Osy saýaldarǵa Qazaq Expert Club uiymynyń taǵam qaýipsizdigi jónindegi sarapshysy Laýra Aýteleeva jaýap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, bul jai ǵana saýda erejeleriniń buzylýy emes, ádeii jasalǵan taǵam ónimin qoldan jasaýǵa (falsifikatsiiaǵa) tán klassikalyq mysal.
Negizgi qaýip nede?
Sarapshy eń aldymen adam densaýlyǵyna tónetin qaterge nazar aýdarady. Shai quramynan anyqtalǵan sintetikalyq boiaǵyshtar birqatar aýyr saldarǵa ákelýi múmkin:
- E110 «Sary kún batysy» (Sunset Yellow) jáne E102 tartrazin – balalardaǵy giperaktivtilikti kúsheitýi múmkin;
- E124 ponso 4R – yqtimal genoýytty áserge ie, iaǵni ruqsat etilgen táýliktik mólsherden aspaityn deńgeidiń ózinde DNQ-ǵa zaqym keltirýi múmkin.
Laýra Aýteleevanyń sózinshe, mundai jaǵdailarda ádettegi tehnologiialyq qatelikter emes, ádeii jasalǵan áreket baiqalady. Iaǵni shikizatty almastyrýdy, ónimdi qoldan jasaýdy nemese ózge de zańsyz manipýliatsiialardy jasyrý maqsaty turǵany anyq.
Jasyryn óndiris qaýpi
Taǵy bir alańdatatyn jait – qaptamada kórsetilgen óndiristik alańdardyń is júzinde bolmaýy. Bul ónimniń ruqsat qujattarynsyz, sanitarlyq talaptar saqtalmaǵan jaǵdaida jasyryn túrde qaptalǵanyn kórsetýi múmkin. Mundaida óndiristik tizbekke baqylaý joq, al bul – tutynýshylar úshin tikelei qaýip.
Nelikten bul júieli másele?
Sarapshy bul jaǵdaidy jekelegen fakt emes, aýqymdy ári uzaq merzimdi saldary bar júieli problema dep baǵalaidy.
Qazaqstan jyl saiyn 3,8 myńnan 25 myń tonnaǵa deiin shai importtaidy, al el ishindegi óndiris kólemi shamamen 700 tonna ǵana. Osyndai jaǵdaida tipti az ǵana falsifikatsiialanǵan ónimniń ózi naryqqa jappai taralýy ábden múmkin.
Osyǵan bailanysty, sarapshynyń pikirinshe, kelesi baǵyttarda shuǵyl sharalar qajet:
- ónimdi elge ákelý kezinde baqylaýdy kúsheitý;
- saqtaý jáne satý kezeńderinde qadaǵalaýdy arttyrý;
- ónimniń qozǵalysyn baqylaýǵa múmkindik beretin tiimdi qadaǵalaý júiesin engizý;
- tutynýshylardyń habardarlyǵyn arttyrý;
- falsifikatsiia belgileri anyqtalǵan jaǵdaida qatań áreket etý.
Sarapshy qazirgi tyiym salý sheshimin qajetti qadam dep baǵalaidy, alaida onyń ózi jetkiliksiz ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, tek júieli ári keshendi baqylaý ǵana mundai qaýipterdiń aldyn alýǵa múmkindik beredi.
