Qoǵamda «ınklúzıa» uǵymy jıi aıtylǵanymen, onyń naqty mánin kópshilik tolyq túsine bermeıdi. Áleýmettik sala sarapshysy, Qazaq Expert Club múshesi Nurjamal Imenova ınklúzıanyń máni men ınklúzıvti qoǵam qalyptastyrý joldary týraly pikir bildirdi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Inklúzıa degen ne?
Sarapshynyń aıtýynsha, ınklúzıanyń negizi – ártúrlilikti qabyldaý jáne ár adamnyń ózgeshe bolý quqyǵyn qurmetteý.
«Múgedektigi bar adamdar syrt kózge ózgeshe kórinýi nemese erekshe qajettilikteri bolýy múmkin. Biraq másele olardyń ózinde emes. Negizgi problema – qorshaǵan ortadaǵy kedergiler men qoǵamnyń kózqarasynda. Eger adam kópqabatty úıde lıft joq bolǵandyqtan, úıinen shyǵa almasa; sabaqta arnaıy qurylǵy bolmaǵandyqtan muǵalimdi estı almasa; balalar alańynda basqa balalar mazaq etse nemese jumysqa ornalasarda qolyndaǵy taıaqty kórip bas tartsa – bul ınklúzıanyń joqtyǵyn kórsetedi», – deıdi ol.
Iaǵnı, ınklúzıvti qoǵam degenimiz – adamdardy ózgertý emes, kerisinshe qoǵamdy ár adamǵa qolaıly etý.
Inklúzıvti qoǵam qalyptastyrýdyń úsh mańyzdy qadamy
Sarapshynyń pikirinshe, ınklúzıvti qoǵam qurý úshin birneshe negizgi baǵytqa nazar aýdarý qajet.
Birinshiden – qoǵamnyń qabyldaýy men kózqarasyn ózgertý. Múgedektigi bar adamdardy qoǵamnyń tolyqqandy múshesi retinde qabyldaý óte mańyzdy. Balabaqshadan bastap bilim berý júıesinde ınklúzıa qaǵıdattary engizilýi tıis. Balalar bir-birimen erte jastan teń dárejede aralassa, erekshe qajettiligi bar adamdardy tabıǵı qubylys retinde qabyldaıdy.
Sondaı-aq, buqaralyq aqparat quraldary da mańyzdy ról atqarady. BAQ-ta múgedektigi bar adamdardy tek «erekshe keıipker» nemese «qurban» retinde emes, qoǵamdaǵy ártúrli rólderde – ana, qyzmetker, stýdent, týrıs retinde kórsetý qajet.
Ekinshiden – ekonomıkalyq múmkindikterdi keńeıtý. Múgedektigi bar adamdar úshin turaqty jumys, jartylaı jumys isteý nemese jeke kásip bastaý múmkindikterin kóbeıtý qajet. Alǵashqy kezeńde qajet bolsa, kásibı súıemeldeý men qoldaý kórsetý mańyzdy. Sarapshynyń aıtýynsha, bul adamdar – el ekonomıkasyna úles qosa alatyn mańyzdy adamı resýrs.
Úshinshiden – kóshbasshylyq pen ózin-ózi damytý baǵdarlamalaryn damytý. Múgedektigi bar adamdar tıimdi komýnıkasıany úırenip, óz múmkindikterine senýi kerek. Mundaı baǵdarlamalar olardyń qoǵamda belsendi bolýyna jáne óz áleýetin tolyq júzege asyrýyna múmkindik beredi.
«Óz qajettilikteri týraly aıtý – uıat emes. Kerisinshe, bul qoǵamnyń estip, durys áreket etýine múmkindik beredi. Adamdar ózderin bala kezden teń sezinse, olar ómirdiń barlyq salasynda belsendi bola alady», – deıdi Nurjamal Imenova.
Sarapshynyń pikirinshe, ınklúzıvti qoǵam qurý – tek memlekettik saıasattyń emes, búkil qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi.
