Qoǵamda «inkliýziia» uǵymy jii aitylǵanymen, onyń naqty mánin kópshilik tolyq túsine bermeidi. Áleýmettik sala sarapshysy, Qazaq Expert Club múshesi Nurjamal Imenova inkliýziianyń máni men inkliýzivti qoǵam qalyptastyrý joldary týraly pikir bildirdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Inkliýziia degen ne?
Sarapshynyń aitýynsha, inkliýziianyń negizi – ártúrlilikti qabyldaý jáne ár adamnyń ózgeshe bolý quqyǵyn qurmetteý.
«Múgedektigi bar adamdar syrt kózge ózgeshe kórinýi nemese erekshe qajettilikteri bolýy múmkin. Biraq másele olardyń ózinde emes. Negizgi problema – qorshaǵan ortadaǵy kedergiler men qoǵamnyń kózqarasynda. Eger adam kópqabatty úide lift joq bolǵandyqtan, úiinen shyǵa almasa; sabaqta arnaiy qurylǵy bolmaǵandyqtan muǵalimdi esti almasa; balalar alańynda basqa balalar mazaq etse nemese jumysqa ornalasarda qolyndaǵy taiaqty kórip bas tartsa – bul inkliýziianyń joqtyǵyn kórsetedi», – deidi ol.
Iaǵni, inkliýzivti qoǵam degenimiz – adamdardy ózgertý emes, kerisinshe qoǵamdy ár adamǵa qolaily etý.
Inkliýzivti qoǵam qalyptastyrýdyń úsh mańyzdy qadamy
Sarapshynyń pikirinshe, inkliýzivti qoǵam qurý úshin birneshe negizgi baǵytqa nazar aýdarý qajet.
Birinshiden – qoǵamnyń qabyldaýy men kózqarasyn ózgertý. Múgedektigi bar adamdardy qoǵamnyń tolyqqandy múshesi retinde qabyldaý óte mańyzdy. Balabaqshadan bastap bilim berý júiesinde inkliýziia qaǵidattary engizilýi tiis. Balalar bir-birimen erte jastan teń dárejede aralassa, erekshe qajettiligi bar adamdardy tabiǵi qubylys retinde qabyldaidy.
Sondai-aq, buqaralyq aqparat quraldary da mańyzdy ról atqarady. BAQ-ta múgedektigi bar adamdardy tek «erekshe keiipker» nemese «qurban» retinde emes, qoǵamdaǵy ártúrli rólderde – ana, qyzmetker, stýdent, týrist retinde kórsetý qajet.
Ekinshiden – ekonomikalyq múmkindikterdi keńeitý. Múgedektigi bar adamdar úshin turaqty jumys, jartylai jumys isteý nemese jeke kásip bastaý múmkindikterin kóbeitý qajet. Alǵashqy kezeńde qajet bolsa, kásibi súiemeldeý men qoldaý kórsetý mańyzdy. Sarapshynyń aitýynsha, bul adamdar – el ekonomikasyna úles qosa alatyn mańyzdy adami resýrs.
Úshinshiden – kóshbasshylyq pen ózin-ózi damytý baǵdarlamalaryn damytý. Múgedektigi bar adamdar tiimdi kommýnikatsiiany úirenip, óz múmkindikterine senýi kerek. Mundai baǵdarlamalar olardyń qoǵamda belsendi bolýyna jáne óz áleýetin tolyq júzege asyrýyna múmkindik beredi.
«Óz qajettilikteri týraly aitý – uiat emes. Kerisinshe, bul qoǵamnyń estip, durys áreket etýine múmkindik beredi. Adamdar ózderin bala kezden teń sezinse, olar ómirdiń barlyq salasynda belsendi bola alady», – deidi Nurjamal Imenova.
Sarapshynyń pikirinshe, inkliýzivti qoǵam qurý – tek memlekettik saiasattyń emes, búkil qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi.
