Osy aptada "2024-2026 jyldarǵy respýblikalyq biýdjet týraly Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý" týraly zań jobasynyń mátini jariialanyp, kópshilik talqysyna usynyldy. Ózgeris tek 2024 jyldy qamtidy. Onda da basty ózgeris Ulttyq qordan alynatyn nysanaly transfert kólemin taǵy 2,0 trln teńgege ulǵaitýdy qarastyrady, iaǵni 1,6 trln teńgeden 3,6 trln teńgege deiin, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Ulttyq qordan alynatyn nysanaly transfert kólemin taǵy 2,0 trln teńgege ulǵaitý biýdjetke túsetin kirister kóleminiń tómendeýimen bailanysty", - deidi Halyk Finance basqarmasy tóraǵasynyń keńesshisi Murat Temirhanov.
Onyń aitýynsha, Ulttyq qordan biýdjetke baǵyttalatyn resmi transfertterdiń jalpy somasy (kepildendirilgen jáne nysanaly transfertter) 5,6 trln teńgeni quraidy.
"Buǵan deiin de atap ótkenimizdei, 2024 jylǵy shildede 467,4 mlrd teńge somasynda "Qazatomónerkásip" AQ aktsiialaryna qatysty júrgizilgen valiýtalyq operatsiialardy eskersek, Ulttyq qordan biýdjetke baǵyttalǵan transfertterdiń jalpy somasy 2024 jyly 6,1 trln teńgeni quraidy. Zań jobasy túsindirmesinde 2024 jyly biýdjetke túsetin salyqtyq túsimder josparlanǵan 3,1 trln teńge kóleminen tómen bolatyny atap kórsetilgen. Bizdiń oiymyzsha, biýdjet kiristeriniń kúrt tómendeýi nysanaly transferttiń 2,0 trln teńgege ulǵaiýynyń, sondai-aq "Qazatomónerkásip" AQ aktsiialary boiynsha 0,5 trln teńgege jýyq valiýtalyq operatsiialardyń júzege asyrylýynyń basty sebebi bolyp tabylady. Óitkeni bul arada biýdjet shyǵyndary ózgerissiz qalýda. Osylaisha, Ulttyq qordan qosymsha tartylǵan nysanaly transfertter salyqtyq túsimderiniń kúrt tómendeýinen týyndaǵan biýdjet tapshylyǵyn jabý úshin paidalanylatyn bolady", - deidi ol.
Sarapshynyń aitýynsha, Biýdjet kodeksine sáikes, Ulttyq qordan tartylǵan nysanaly transfertter Prezidenttiń sheshimi boiynsha respýblikalyq biýdjetke mynalardy qarjylandyrý úshin pailanyla alady: birinshiden, ekonomikanyń quldyraý kezeńindegi daǵdarysqa qarsy nemese ekonomika ósiminiń qarqyny báseńdegende qolǵa alynatyn baǵdarlamalarǵa; ekinshiden, áleýmettik mańyzy bar ulttyq aýqymdaǵy jobalarǵa, strategiialyq mańyzdy infraqurylymdyq jobalardy qarjylandyrýshy balamaly kózder bolmaǵan kezde.
"Osy jaǵynan alǵanda biýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrý úshin nysanaly transfertti paidalaný Biýdjet kodeksiniń osy erejelerin buzady. Jalpy biz Ulttyq qordy paidalaný boiynsha sheshimderdiń ashyqtyǵynyń tómen deńgeiin basa atap ótkimiz keledi. Mysaly, biylǵy jyl ortasynda 2023 jyldaǵy Ulttyq qor boiynsha egjei-tegjeili esep jariialanbady, tek Prezidenttiń Jarlyǵyn kórdik. Maýsym aiynda Qarjy ministrliginiń 2023 jyldaǵy Ulttyq qor boiynsha esebi jarlyqpen bekitilgeni týraly aqparattyq habarlama jariialady, biraq eseptiń ózi qoljetimdi derekkózderge ornalastyrylmady. Bizdiń oiymyzsha, bul Ulttyq qor boiynsha júrgizilgen operatsiialardyń ashyqtyǵyna selkeý túsirýshi teris qubylys bolyp tabylady", - deidi ol.
Aita ketsek, Ulttyq bank tóraǵasy Timýr Súleimenov te Ulttyq qordan kóptep aqsha alynýy bazalyq syiaqy mólsherlemesin tómendetý týraly óz mindetterin oryndaýda aitarlyqtai kedergi keltirip otyrǵanyn aitqan.
Ulttyq qor aktivteriniń ósimi tek investitsiialyq tabysty ǵana qoldaidy. Transfertterdiń joǵary kólemi baǵalarǵa tikelei qysym jasai otyryp, aqshalai usynystardy arttyrady. Munyń bári bazalyq syiaqy mólsherlemesin tómendetýdegi keńistik aiasyn aitarlyqtai shekteidi", - dedi 2024 jyly 15 qazanda ótken Úkimet otyrysynda Ulttyq bank basshysy Timýr Súleimenov.
Onyń aitýynsha, Ulttyq qorǵa túsken túsimnen alynyp jatqan aqsha kólemi kóp.
"2024 jylǵy transfertterdiń jalpy kólemi 6 trln teńgeden asady, al 2024 jyldyń basynda bul shek 3,6 trln teńgeni quraidy dep josparlanǵan bolatyn", dep eske saldy Súleimenov.
Osylai degen Súleimenov, shyn máninde birneshe jyldan beri "Qazaqstanda biýdjettik daǵdarys bolatyn kún taiap qaldy" dep dabyl qaǵyp júrgen sarapshylardyń pikirlerin naqtylai túskendei.
