Prezident Qasym-Jomart Toqaev katarlyq Al Jazeera arnasyna ekskliýziv suhbat berdi. Memleket basshysy suhbat barysynda ishki-syrtqy saiasat máseleleri tóńireginde tolymdy pikir bildirdi.
Dalanews.kz Prezident kótergen mańyzdy taqyryptar boiynsha tanymal saiasattanýshy Qazbek Maigeldinovtiń pikirin bildi.
Qazaqstan ekonomikasy úshin eń mańyzdy másele - qazaq munaiyn shetelge tasymaldaý, ony eksporttaý. Memleket basshysy sheteldik BAQ-qa bergen suhbatynda Kaspii qubyr konsortsiýmynyń áleýetin baǵalap, basqa baǵyttardy da qarastyrý qajet ekenin aitty.
"Reseimen strategiialyq seriktestikti joǵary baǵalaimyz. Biraq bul bir baǵytpen shektelemiz degen sóz emes. Munai tasymaldaýda negizgi basymdyq, árine, Kaspii qubyr konsortsiýmyna beriledi. Dese de Orta dáliz ben ózge baǵyttardy damytý arqyly Qazaqstan óz qaýipsizdigin qamtamasyz etedi", – dedi Toqaev.
Sarapshynyń pikirinshe, munai eksportyn ártaraptandyrý - tek saqtyq sharasy emes, naqty táýelsizdik strategiiasy.
"Óitkeni qazir munaidyń 80%-y osy Kaspii qubyry, Resei arqyly tasymaldanyp jatyr. Toqaev Baký-Djeihan qubyryn, Orta dáliz, iaǵni Transkaspii halyqaralyq marshrýtyn, osyndai balama marshrýttardy damytý keregin ashyq málimdep otyr. Bul - geosaiasattaǵy táýekelderdi azaitý men ekonomikalyq táýelsizdikti nyǵaitý maqsatynda jasalyp jatqan qadamdar. Prezident osyndai biik minberlerde Orta dálizdi damytýdy árdaiym aityp júredi. Óitkeni bul - elimizdiń energetikalyq, munai shikizaty, taýar ainalymy salalarynda, jalpy qai salany qarasańyz da tranzittik hab retinde táýelsiz bolýǵa umtylystarynyń basty baǵyty", - dedi sarapshy.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev Al Jazeera basylymyna bergen suhbatynda eski Qazaqstan ókilderine berilgen artyqshylyqtardy joiý jónindegi, jemqorlyq, urlyq tóńiregindegi suraqtarǵa jaýap berdi.
Toqaevtyń jemqorlyqpen kúres týraly aitqandary naqty istermen dáleldenip jatyr ma, álde bul tek saiasi ritorika deńgeiinde qalyp otyr ma? Sarapshy bul týrasynda bylai deidi:
"Jemqorlyq máselesi - kez kelgen ekonomikalyq damýdyń, kez kelgen ekonomikalyq óristiń aldyn kesip, keri tartyp otyrǵan úlken keselderdiń biri. Bul baǵytta oń kórsetkishter de bar. Mysaly keiingi úsh jylda 174 sýdia jaýapkershilikke tartylǵan. Keiingi jyldary 500-den asa jemqorlyq isi tirkelgen. Biraq Transparency International boiynsha Qazaqstan 40 ball jinap, 1 balǵa ǵana jaqsaryp otyr. Iaǵni bul bizde áli de bolsa jemqorlyqpen kúres óz deńgeiinde bolmai otyrǵanyn kórsetedi. Ol týraly Prezident te moiyndap otyr, iaǵni júieli máseleler sheshilmei jatqanyn moiyndap otyr. Laýazymdy adamdar aýysqanymen, júieli máseleler qalyp otyr", - dedi ol.
Sonymen qatar, suhbatta syrtqy saiasattaǵy Qazaqstannyń ustanymy týraly aityldy.
"Prezident syrtqy saiasatty konservativti qubylys dep ataýynyń sebebi kóp. Sonyń biri - strategiialyq kórshimiz bolyp otyrǵan, qurlyqtaǵy eń úlken shekaramyz bar Resei, ol memleketpen qalyptasqan ekonomikalyq bailanystar. Odan bólek Qytai bar, AQSh, Batys elderi, Islam álemi elderi bar. Iri derjavamen, memlekettermen bolsyn geosaiasi tepe-teńdikti saqtaýǵa barynsha qadamdar jasalyp jatyr. Bul jerdegi basty maqsat - iri derjavalarmen teńgerimdi qatynas ornatý. Prezidenttiń keshegi Astana halyqaralyq forýmynda da aitqan BUU qaýipsizdik keńesin reformalaý, orta derjavalar paradigmasy - munyń barlyǵy Qazaqstan úshin mańyzdy, óitkeni elimiz - Eýraziia kontinentindegi turaqtylyq tiregi retinde revoliýtsiialyq emes, evoliýtsiialyq ózgeristerdi tańdap alǵan memleket. Iaǵni bul jerdegi Prezidenttiń de bastaǵan maqsaty, strategiiasy - kúrt burylystarsyz, pragmatikalyq tásilmen egemendikti nyǵaitý", - dep túiindedi sarapshy.
