"Qazaqstan Ortalyq banktiń (CBDC) tsifrlyq valiýtasyn paidalanýdy júielik deńgeige deiin keńeitýshi álemdegi alǵashqy elderdiń biri bola otyryp, mańyzdy qadam jasaýda. Ulttyq qor jobalarynda sátti synaqtan ótkennen keiin tsifrlyq valiýta respýblikalyq jáne jergilikti biýdjetterge, sondai-aq kvazimemlekettik sektorǵa engiziletin bolady". Bul týraly ekonomika mamany Rýslan Sultanov Telegram-daǵy Tengenomika arnasynda jazdy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sóitken ol tsifrlyq teńgeniń evoliýtsiiasyn bylaisha sipattaidy:
- Aiaqtalǵan kezeń: Ulttyq qordyń jobalarynda júrgizilgen testileý júieniń tehnikalyq daiyndyǵyn jáne onyń tiimdiligin kórsetti.
- Aǵymdaǵy kezeń: respýblikalyq jáne jergilikti biýdjetterge masshtabtaý, memlekettik holdingterdi tsifrlyq esepaiyrysý júiesine qosý.
- Perspektiv️alyq kezeń: jeke sektordyń qatysýymen tsifrlyq aktivterdiń tolyqqandy ekojúiesin damytý.
"Memlekettik sektorda tsifrlyq teńgeni engizý qarjyny basqarý tásilin túbegeili ózgertedi. Árbir operatsiia sandyq júiede tirkeledi, bul qarajattyń bólingen kezden bastap sońǵy alýshyǵa jetkenge deiingi qozǵalysyn baqylaýǵa, máselelerdi anyqtaýǵa jáne shyǵyndardy baqylaýǵa múmkindik beredi. Avtomattandyrý biýdjettik operatsiialardy jyldamdatady jáne qatelikter qaýpin azaitady, al naqty ýaqyttaǵy derekter negizdelgen sheshimder qabyldaýǵa kómektesedi", - deidi Rýslan Sultanov.
Al ol bul rettegi negizgi tehnologiialyq syn-qaterler men sheshimderge mynalardy jatqyzady:
- Qaýipsizdik: kibershabýyldan qorǵaý jáne halyqaralyq standarttar boiynsha derekterdi brondaý;
- Integratsiia: qoldanystaǵy banktik platformalarmen úilesimdilik jáne aǵymdaǵy protsesterdi buzbai birtindep aýysý;
- Qyzmetkerlerdi oqytý: mamandardy jańa tsifrlyq quraldarmen jumys isteýge daiyndaý.
Onyń aitýynsha, sandyq ekojúieni qalyptastyrýda tsifrlyq teńgeni engizý aýqymdy tehnologiialyq arhitektýranyń bir bóligi bolyp tabylady.
Atap aitqanda:
- Sandyq tehnologiiany eskere otyryp, bankter týraly jańa zań qabyldaý;
- Innovatsiia turǵysynda finteh sektordy yryqtandyrý;
- Strategiialyq kriptorezerv retinde memlekettik tsifrlyq aktivter qoryn qurý;
- Tsifrolyq aktivterdiń tolyqqandy ekojúiesi.
"Tsifrlyq teńgeni masshtabtaý ashyq jáne tiimdi memlekettik qarjy salysynyń negizin qalaidy. Uzaqmerzimdi perspektivada biýdjetaralyq júielermen integratsiia, qarajatty maqsatty paidalanýdy baǵdarlamalaý jáne analitikalyq quraldardy damytý mańyzdy. Qazaqstannyń tájiribesi basqa elder úshin tsifrlyq valiýtalardy júieli deńgeide engizýde baǵdar bola alady", dep sózin túiindeidi maman.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev "Jasandy intellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeili tsifrlyq ózgerister arqyly sheshý" atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda Qazaqstan úsh jyl ishinde mindetti túrde jappai tsifrlyq el bolýy kerektigin aityp, quzyrly organdarǵa arnaiy tapsyrma berdi. Bul rette "Bankter týraly" zań qabyldaý osy baǵyttaǵy mańyzdy qadam ekeni de naqtylandy. Prezident bul zańda ekonomikanyń suranysy men tehnologiialyq ózgerister eskerilýi qajet ekenin, sondai-aq atalǵan qujatta básekeni kúsheitý, naryqqa jańa qatysýshylardy tartý, qarjy júiesindegi tehnologiialardy ilgeriletý jáne tsifrlyq aktivter ainalymyn yryqtandyrý máseleleri qamtylýy kerektigin basa atap ótti.
