Quramynda Almaty oblysynyń tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń basshysy, top jetekshisi Aidar Bashbaev, I. Jansúgirov atyndaǵy JMÝ-diń qazaq tili men ádebieti kafedrasynyń oqytýshysy, filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, professor Sailaý Qojaǵulov, oblystyq bilim basqarmasynyń qyzmetkeri Elmira Dosaeva, oblystyq "Jetisý" telearnasynyń jańalyqtar qyzmetiniń jetekshisi, jazýshy Esbolat Aidabosynnyń Narynqol aýylyndaǵy Mádeniet úiinde qazaq tilin latyn grafikasyna kóshirýge qatysty bildirgen oi tujyrymdary kóp kóńiline qozǵaý saldy.
«Memleketimizdiń odan ári damyp, kórkeiip, gúldenýi úshin qolǵa alynǵan mańyzdy bastamalardyń biri – latyn álipbiine kóshý», – dep bastady sózin top jetekshisi Aidar Karbozuly.
– Qashanda kemeńgerligimen erekshelene bilgen Elbasy: «2025 jylǵa qarai isqaǵazdaryn, merzimdi baspasózdi, oqýlyqtardy, bárin de latyn álipbiimen basyp shyǵara bastaýǵa tiispiz. Ol kezeń de taiap qaldy, sondyqtan biz ýaqyt uttyrmai, bul jumysty osy bastan qolǵa alýymyz kerek. Biz osynaý aýqymdy jumysty bastaýǵa qajetti daiyndyq jumystaryna qazirden kirisemiz», – dep málimdedi. Bul – zaman talabyna sai aitylǵan oryndy oi.
Elbasynyń sózin basshylyqqa ala otyryp biz osynaý aýqymdy jumysty bastaýǵa qajetti daiyndyq jumystaryna qazirden bastap kirisýimiz qajet. Álipbi aýystyrý, bul – ultymyzdyń tarihyndaǵy eń mańyzdy betburys bolyp tabylady. Sondyqtan osyndai jaýapty qadamǵa árkim jáne barshanyń atsalysqany abzal, – degen Til basqarmasynyń basshysy óz sózinde latyn grafikasyna úirenip alýdyń da asa qiyndyq týǵyza qoimaitynyn, álem qabyldaǵan álipbidiń jattyǵy da baiqalmaitynyn aitty.
«Qazaq tiliniń túbegeili latyn álipbiine kóshýi qajet». Shekaraly aimaqtyń halqymen júzdesýinde filologiia ǵylymdarynyń kandidaty, professor Sailaý Qajybekuly osylai dedi.
«Jazý – árbir halyqtyń rýhani, mádeni ósýin, damý deńgeiin kórsetetin áleýmettik máni zor qubylys. Ol ótkendi, búgindi jáne keleshekti jalǵastyratyn altyn kópir. Endeshe, qazaq jazýyn latyn áripterine kóshirýdiń basty maqsaty - bul qazaq tilin damytý úshin jasalyp jatqan sharalardyń biri.
Qazirgi orfografiiamyzdy jetildirý, sózimizdiń qazaq tiliniń tabiǵi úndesimine sai jazylýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady. Zaman aǵymyna sai til de únemi damyp, sózdik quramy tolyǵa túsedi. Kúndelikti ómirde tanylǵan barlyq zattar men qubylystar sol tilde sóz arqyly qoldanys tabady. Eger osy sózder óz ana tilinde, nemese ana tildiń zańdylyǵyna beiimdelip qoldanylmasa, onda kez-kelgen tildiń sózdik qory jutań tartyp, ol tildiń tabiǵi zańdylyqtary buzyla bastaidy», - degen professor qai kezde de tildiń ózindik zańdylyqtaryn eskere otyryp, únemi jetildirip otyrý abzal ekendigin aitty. Sondai-aq ol sózimizdiń qazaq tiliniń basty zańdylyǵy úndestik zańyna sai jazylýyna nazar aýdarǵan jón ekenin naqty mysaldarmen aityp ótti. Máselen, qazaqtyń Anar, Janar degen esimderin Anara, Janara dep aitýǵa úirenip ketkenimizdi, jalpy til zańdylyǵyn buzyp júrgenimiz týraly da keńinen toqtaldy. Professordyń sózinshe, latyn álipbiine kóshý arqyly qazaq tiliniń tabiǵilyǵyn saqtap qalamyz.
Qazaq tilin latyn grafikasyna kóshirýge qatysty jiynda aýyl halqy ózderiniń tolǵandyrǵan saýaldaryna orai naqty túsinikteme aldy. Kóp ishinen qoiylǵan suraqtardyń basym bóligi bilim salasyna qarai baǵyttalǵandyqtan oblystyq bilim basqarmasynyń qyzmetkeri Elmira Dosaeva jaýap berdi.
Jiyn barysynda básekege qabiletti 30 eldiń qataryna ený úshin Elbasynyń alǵa qoiǵan maqsat-mindetterin júzege asyrý jolynda jumyla jumys isteý kerektigi aityldy.
«El búginshil, meniki – erteń úshin» degen eken Ahmet Baitursynuly. Endeshe, qazir qolǵa alyp jatqan dúnieniń bári biz úshin emes, kemel keleshek jolynda jasalyp jatqan aýqymdy is», - dedi jiynda «Jańa álipbi jańa dáýir bastaýy» atty aqparattyq túsindirý jumys tobynyń músheleri.
