Rýza nege jalǵyz?

Amal joq jekkórinishti bolasyń. Myńmen jalǵyz alysý ońai ma? 

Til maidanyndaǵy jalǵyz jaýynger dəl qazir - Rýza Beisenbaitegi. Joq, ras. Til úshin kúreste dəl sol siiaqty jankeshtilik tanytyp júrgender az. Joqtyń qasy, tipti. 

Nege jankeshti? Siz, mysalǵa siz kondýktor qazaqsha sóilemegeni úshin travmaidy toqtatar ma edińiz? Til úshin temir relstiń astyna túsýge júregińiz daýalar ma edi? 

Tramvai túk emes, poiyzdy she?

Esiginen «govorite po rýsskii» dep qarsy alatyndarǵa qarsy ashtyq jariialaýǵa  kerek deseńizder, "ózimniń ólimim arqyly búkil dúnie júzine marginal, qubyjyq qazaq biligin kórsetip, qazaq tiline halyqaralyq arasha suraýǵa" (Rýzanyń óz sózi), ashtyq jariialaýǵa bara alar ma edińiz?

Rýza jankeshti sol sebepti. Til maidanynda shyn kúresip júrgen jalǵyz jaýynger. Bul úshin aqy almaidy. Kózaldaý da emes munysy. Upai jinaý da emes. Kórgenbiz. Kózimiz jetken. Ol taza jankeshti.

Tózýden sharshaǵan. Kútýden sharshaǵan sebebi. Tózgennen, kútkennen tildiń taǵdyry ońalmasyn túsingen ol. Kúresýge bel bailaǵan sosyn. Osyndai jolmen.

Bul qandai jol?  Bəlkim bireýge tym turpaiy, tym radikaldy kóriner. Anyǵy, oryndy.

Rýzanyń osy kúnge deiingi tilge qatysty talaptarynyń barlyǵy zańdy.

Eń aldymen aqylǵa siiady, aqymaqshylyq emes. Memlekettik tilde sóileýdi talap etý arandatý emes óitkeni. 

Sol Rýza jalǵyz. Rýza nege jalǵyz? Kúlli Kerekýde Rýzanyń bir jaǵyna shyǵysatyndar joq pa sonda?  

Kerekýdiń ziialylary qaida? Kerekýdiń aqyn -jazýshylary qaida? 

Rýza kórgendi olar nege kórmeidi? Rýza aitqandy olar nege aitpaidy? 

Jaraidy kórmei-aq qoisyn, aitpai-aq qoisyn. Biraq qysyltaiańǵa tap bolǵanda Rýza nege əleýmettik jelidegi jurttan arasha suraýy kerek?

Rýza tramvaidyń tabanynda taptala jazdaǵanda olar qaida boldy? Rýza pýtinshildermen, jikshildermen it tartysqa túskende nege janynan tabylǵan joq? Qazaq ziialysynyń bir múddesi, bəlkim bir paryzy tildi qorǵaý edi ǵoi. 

Tildiń tabanǵa taptalýyna tózbeýshilik tanytqan Rýzaǵa demeý bolýǵa nege jaramady olar?

Túsingenimiz, dál osy Kerekýde til úshin dəl osy – Rýza siiaqty kúresý kerek. Tózimdilikten tózbeýshilikke. Tilińniń quqyǵy buzylsa aitýǵa. Alysýǵa. Sottasýǵa. Til týraly talabyńnyń ədil, odan buryn zańdy ekenin dəleldeýge. Kereký ózgermeidi əitpese...

Dýman BYQAI