Rýhani jańǵyrý – ózimiz ózgersek...
Elbasymyz Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasynda: «Qanymyzǵa sińgen kóptegen daǵdylar men taptaýryn bolǵan qasań qaǵidalardy ózgertpeiinshe, bizdiń tolyqqandy jańǵyrýymyz múmkin emes», – dep maqtangershilikke urynbai, ótkenmen ómir súrýge umtylmai, sanany ózgertý qajet ekenin atap ótti.
Adamnyń sanasy ózgerse, onyń tulaboiynda jaqsy sipattar kórinis taba bastaidy. Jaqsy amal jasaǵan adamnan ózgeler úlgi alady. Sóitip, onyń otbasy, sodan keiin qoǵam jaqsylyqqa qarai qadam basady.
Jýyrda Bas múftiimiz Serikbai qajy Satybaldyuly elimizdegi din qyzmetkerlerine «Ózgerýdi ózińnen basta» degen úndeý joldady. Astanada ótken kezekti resmi jinalysta osyndai uran tastaldy.
«Jańa qyzmetimde din qyzmetkerleri arasynda «Ózgerýdi ózińnen basta!» degen uran tastaimyn. Eger adam ózgerse, onyń kórshisi ózgeredi. Odan keiin qoǵam ózgeredi. Bul máselede ár adamnyń oiy, sana-sezimi ózgerýi mańyzdy», – dep atap ótti Bas múfti Serikbai qajy Oraz.
Halqymyzda: «Otan otbasynan bastalady», – naqyl sóz bar. Árbir januiada izgilik pen imandylyq qundylyqtary qalyptassa, elimiz rýhani turǵydan damityn bolady.
Rýhani jańǵyrýdyń basty negizi – din men dástúr. Bul – qustyń qos qanatty ispetti uǵym. Búgingidei jahandaný zamanynda bizge jat, tabiǵatymyzǵa teris keletin kertartpa ideologiiadan saqtanýdyń tóte joly din men dástúrge berik bolý dep esepteimiz. Bul turǵyda Elbasy óz maqalasynda: «Biz jańǵyrý jolynda babalardan miras bolyp, qanymyzǵa sińgen, búginde tamyrymyzda búlkildep jatqan izgi qasietterdi qaita túletýimiz kerek», – degen tujyrym aitty.
Rasynda, halqymyzdyń san ǵasyrdan beri qalyptasyp kele jatqan ádet-ǵuryptary men salt-dástúrleriniń astarynda asyl dinimizdiń qaǵidalary hám talaptary jatyr. Máselen, úlkenge qurmet, kishige izet, bireýdiń ala jibin attamaý, kórshiniń haqysyn berý, qonaqjailyq syndy salttarymyz shariǵatpen úilesim tapqan.
Qazaqstan musylmandary dini basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múfti Serikbai qajy Oraz bir suhbatynda: «Halqymyzdyń kúndelikti daǵdysyna ainalǵan salttardyń túpki máni asyl dinimizden bastaý alady. Shyr etip dúnie esigin ashqan sábige azan shaqyryp at qoiý, bosanǵan jas kelinge qalja jegizý, qyrqynan shyǵarý, balany eki jyl emizý, shildehana-besik toi jasaý, tusaýkeser, básire salty, qyz aittyrý, syrǵa salý, qudalyq, qalyńmal, jasaý, mine, osy salt-dástúrlerimiz dinniń qaǵidattary men talaptarymen úilesim tapqan. Din – ómir súrý qaǵidasy. Qudaiǵa qulshylyq etý – quldyń basty mindeti. Shariǵat degenimiz – ómir, al ómir degenimiz – shariǵat», – dep atap ketken bolatyn.
Bas múftiimiz aitqandai, Dinimizdiń qaǵidattary men talaptary adam tabiǵatymen tolyqtai úilesim tapqan. Allanyń ámirlerin kez-kelgen ýaqyt pen keńistikte oryndaý ońtaily. Qasietti Quran Kárimniń «Baqara» súresiniń 286-aiatynda: «Alla eshkimdi shamasy jetpeitin iske májbúrlemeidi. Kimde-kim jaqsylyq istese, saýabyn ózi kóredi, jamandyq qylsa, sazaiyn ózi tartady...» – delingen. Osy turǵydan kelgende, biz qazirgi urpaqqa jaqsylyq jasaýdyń artyqshylyqtary týraly kóbirek aitýymyz kerek.
Memleket basshysy baǵdarlamalyq maqalasynda: «...Qazaq «Týǵan jerge týyńdy tik» dep beker aitpaǵan. Patriotizm kindik qanyń tamǵan jerińe, ósken aýylyńa, qalań men óńirińe, iaǵni týǵan jerińe degen súiispenshilikten bastalady. Sol sebepti, men «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qolǵa alýdy usynamyn. Týǵan jerge, onyń mádenieti men salt-dástúrlerine airyqsha ińkárlikpen atsalysý – shynaiy patriotizmniń mańyzdy kórinisteriniń biri», – dep atap ótti. Bul – óte mańyzdy bastama.
Birde paiǵambarymyz Muhammedten (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) bir kisi: «Ýa, Allanyń Elshisi, eń jaqsy adam kim?» – dep suraidy. Sonda ol: «Eń jaqsy adam – qoǵamǵa, elge paidasy tigen pende», – dep jaýap bergen eken. Demek, óz týǵan jerińe paidaly bolǵanyń – jaqsy musylman bolǵanyń.
«Týǵan jer» baǵdarlamasy elimizdegi qaiyrymdy jandardyń týǵan eline kómegin tigizip, izgi is-sharalardyń júzege asýyna muryndyq bolady degen senimdemiz.
Ultymyzdyń janashyr arda uldarynyń biri Ahmet Baitursynuly bir óleńinde:
«Degender: men jaqsymyn, tolyp jatyr,
Jaqsylyq óz basynan artylmaǵan.
...Ne paida óneriń men bilimińnen
Tiisti jerlerine sarp urmaǵan?!..» dep jyrlaidy.
Árbir azamat óziniń salasy boiynsha eldiń órkendeýine, óz aýylynyń kórkeiýine úles qossa, bolashaǵymyz baiandy bolmaq.
Alla Taǵala elimizdiń bolashaǵyn jarqyn etip, halqymyzdyń igiligi men birligin árdaiym bekem etkei! Ámin!
Ómirzaq qajy BEKQOJA, QMDB-nyń Qaraǵandy oblysy boiynsha ókil imamy
