Reseilik propagandist Sergei Mardan Qazaqstannyń Reseimen birlesip Volga ózeni aǵynyn retteý jóninde jumys tobyn qurý usynysyna dóreki pikir bildirip, kezekti márte burynǵy keńestik respýblikalardy qorlap sóiledi. Bul týraly Minval basylymy jazdy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Mardannyń aitýynsha, Qazaqstan tarapynyń talaby – «otarlyq ezginiń qurbany retinde ózin kórsetý» amaly, al tarihi ataýy «Edildi» (qazaqstandyq resmi málimdemede «Volga» ataýy qoldanylǵan, al «Edil» ataýyn Minval redaktsiiasy tarihi naqtylyq úshin qosqan edi) qoldanýy «imperiialyq ambitsiianyń» belgisi.
«Kenet ózderin Shyńǵys hannyń urpaǵy sezinip shyǵa kelgen otarlyq ezginiń qurbandary Reseiden «Edildi» keri burýdy talap etýde. Múmkin olarǵa eki júz jyldyq ezgi úshin ótemaqy da tólermiz?» – dep kelemejdeidi Mardan.
Propagandist munymen toqtamai, 1980-jyldary usynylǵan «soltústik ózenderdi burý» keńestik jobasyn eske alyp, «orys halqy sol kezde Almaty men Tashkenttegi bailardy asyrap otyrǵan donor ekenderin túsinip, KSRO-nyń qulaýyn erekshe qýanyshpen qarsy aldy» dep sandyraqtaidy.
Bul rette Mardan Ázerbaijanǵa da tiisýdi umytpaǵan:
«Ázerbaijan – sovet biliginiń oilap tapqan jasandy memleketi. Sondyqtan eshqandai «baiyrǵy ázerbaijan jerleri» tabiǵatta joq. Al ázerbaijan ultshyldyǵy – tarihi fakt», – dep málimdeidi ol.
Minval basylymynyń jazýynsha, Mardan «geosaiasi saraptama» atymen taǵy da burynǵy keńestik respýblikalardy qorlaýǵa kóship, olardyń memlekettik egemendigi men tarihi quqyǵyn joqqa shyǵarýǵa talpynǵan.
«Árine, «Roskompozordyń» tyiymyna qaramastan, bizdi Reseide de oqityny qýantady. Biraq oqyǵanyn túsinýde biraz másele bar siiaqty. Qazaqstannyń eshqashan ózenderdi keri burýdy talap etpegenin aita ketken jón. Sol úshin Mardan myrzaǵa qarapaiym mátindi durys oqyp, túsinýge úirený artyq etpeidi», – dep ironiiamen jazady basylym.
Basylymnyń pikirinshe, Reseilik propaganda mashinasy kez kelgen memleketke qatysty bir ǵana shablondy qoldanyp, «sizderdi Lenin oilap tapqan», «Koka-Kola sizderden kóne» degen saryndaǵy argýmenttermen jumys isteidi. Biraq bul joly Mardan Ázerbaijanǵa qatysty buryn aitylmaǵan jańa bir málimdeme jasaǵan: «Ázerbaijannyń baiyrǵy jeri eshqashan bolmaǵan».
«Bul sóz neni bildiredi? Resei Ázerbaijandy álem kartasynan múldem syzyp tastaýdy josparlap, halyq pikirin daiyndap jatyr ma? Bizdiń aýmaqtarymyz Armeniiaǵa berilip, Pashiniannyń ornyna Máskeýge baǵynyshty basqa bir adamdy otyrǵyzbaqshy ma? Álde Ázerbaijan jerin Reseidiń ózi «menshiktep» almaq pa?» – degen saýaldardy kóteredi basylym.
Minval eske salǵandai, tarihta ázerbaijan halqyn Sibir men Qazaqstanǵa jappai jer aýdarý jospary rasymen bolǵan. Sonda Máskeý eski jospardy qaita tiriltýdi oilastyryp otyr ma degen kúdik bar.
«Olai bolsa, halyqaralyq quqyq pen ekijaqty qaýipsizdik kepildikterin eshkim joiǵan joq ekenin eskerte keteiik. Qazir 1920 nemese 1992 jyl emes. Ázerbaijan – táýelsiz, egemendigin qorǵap qalǵan memleket. Endeshe, XI okkýpatsiialyq armiianyń ádisterimen áreket etý endi múmkin emes. Muny «Kievti úsh kúnde alý» josparynyń kúireýi men Armeniiany Resei qarý-jaraǵymen toltyryp bastaǵan «jańa aýmaqtar úshin jańa soǵystyń» nátijesinen de ańǵarýǵa bolady», – dep qorytyndylaidy basylym.
