Resei-Ýkraina soǵysy bastalǵaly Qazaqstannyń tuńǵysh prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń jeke qoryna qaraityn reseilik Aziatsko-Tihookeanskii bank (ATB) qarjylyq kórsetkishterin kúrt arttyrǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bank 2021 jyly 1,5 mlrd rýbl bolǵan taza paidasyn ótken jyly 16 mlrd rýblge deiin jetkizgen. Bul shamamen 102 mlrd teńgege teń. Osy kórsetkishpen ATB Qazaqstandaǵy eń iri on banktiń qataryna enýi múmkin edi, dep jazady "Vyhod k moriý" telegram arnasy.
Resei Ortalyq bankiniń saitynda jariialanǵan esepke sáikes, ótken jyly Nazarbaevqa tiesili bank paidasyn 50 paiyzǵa arttyrǵan. Al Reseidiń jalpy bank sektory kerisinshe, shamamen 8 paiyzǵa tómendegen.
Sońǵy bes jylda ATB aktivteri de aitarlyqtai ulǵaiǵan: 134,5 mlrd rýblden 338 mlrd rýblge deiin ósken. Bul bankke Reseidegi eń iri 30 qarjy uiymynyń qataryna enýge múmkindik bergen. Atalǵan tizimde sanktsiiaǵa ilinbegen bankter saýsaqpen sanarlyq: ATB, sondai-aq avstriialyq Raiffeisen, vengriialyq OTP Group, amerikalyq Citigroup pen italiialyq UniCredit-tiń enshiles qurylymdary ǵana bar.
2018 jyly Reseidiń Ortalyq banki ATB ielerin qarjylyq piramida qurdy dep kúdiktenip, bankti sanatsiiaǵa jibergen. Bank aktsionerleriniń biri, reseilik kásipker Andrei Vdovin iri kólemdegi urlyq pen alaiaqtyqqa aiyptalyp, syrttai segiz jylǵa sottalǵan. Ol bul kezde Reseiden ketip qalǵan.
2021 jyly Resei Banki ATB-nyń 100 paiyz aktsiiasyn 14 mlrd rýblge Pioneer Capital Invest kompaniiasyna aýktsion arqyly satqan. Ol kezde bul kompaniia Jusan Group quramyndaǵy basqarýshy qurylym bolǵan. Osy topqa buryn «Tsesnabank», keiin Jusan Bank quramynda bolǵan «Kvant mobail bank» te tiesili edi. Keiin eki reseilik bank ATB ataýymen biriktirildi.
Pioneer Capital Invest-tiń naqty aktiv kólemi 2022 jyldyń qańtarynda belgili boldy. Ol kezde kompaniianyń jiyntyq kapitaly 7,8 mlrd dollardan asatyny anyqtalǵan. Aktivter qatarynda Jusan qarjy toby, jyljymaityn múlik, jeke ushaq, Qazaqstandaǵy birqatar BAQ, AQSh qazynashylyq vekselderi, Qyrǵyzstan men Qazaqstannyń memlekettik obligatsiialary jáne 3,4 mlrd dollar qolma-qol qarajat bolǵan.
Sol jyly Qazaqstanda Jusan tobynyń aktivterin elge qaitarý protsesi bastaldy. Bilik bul aktivter nazarbaevtyq Pioneer Capital Invest arqyly sheteldik, eks-prezidentke jaqyn qurylymdardyń baqylaýyna ótkenin málimdegen. 2023 jyldyń jazyna qarai taraptar kelisimge kelip, sot daýlary toqtatyldy. Nátijesinde Jusan aktivterine baqylaý Ǵalymjan Esenovke ótti.
2024 jyly britandyq Jusan Technologies kompaniiasynyń esebinen Nazarbaev otbasynyń birneshe milliard dollarlyq aktivter úshin nebári 127 mln dollar alǵany belgili boldy. Qazir Ulybritaniiada osy mámileni maquldaǵany úshin para aldy dep aiyptalǵan Jusan Technologies-tiń úsh direktorynyń isi qaralyp jatyr.
2024 jyldyń qańtarynda ATB Eýroodaqtyń 16-sanktsiialyq paketine engizilýi múmkin reseilik qurylymdar tizimine engen. Alaida jýrnalisterge derekkózder usynǵan 15 banktiń ishinen sanktsiiaǵa ilinbei qalǵandar Nazarbaevqa tiesili ATB men buryn Halyk Banktiń reseilik enshiles uiymy bolǵan «Moskommertsbank» qana.
