Otyrys qatysýshylary aldaǵy referendýmnyń eldi damytý men qoǵamdy demokratiialandyrýdaǵy mańyzyn, sondai-aq Jańa Qazaqstandy qurýdaǵy konstitýtsiialyq reformanyń rólin talqylady. Sarapshylar memlekettiń basty qujatyna engizilmek ózgerister men tolyqtyrýlardyń QR saiasi júiesine qalai áser etetini týraly pikir almasty.
Jiynǵa Aqtaý qalasy ákiminiń orynbasary Ábilqaiyr Baipaqov, oblystyq jáne qalalyq máslihat depýtattary, memleket jáne qoǵam qairatkerleri, saiasattanýshylar, sondai-aq Qazaqstannyń qoǵamdyq damý institýtynyń sarapshylary qatysty.
Is-shara «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty» KeAQ Basqarma Tóraǵasynyń keńesshisi Samat Nurtazanyń moderatorlyǵymen ótti.
– Aldaǵy referendým, memlekettiń saiasi júiesin demokratiialandyrý men liberalizatsiialaý júrip jatqanyn kórsetedi. Bul memleketti ózgertý múmkindigi. Memleket basshysy halyqpen aqyldasyp, jaýapkershilikti bólisip jáne halyqtyń keri bailanysqa shyǵýyn qalaidy. Bizge liberalizmdi, demokratiiany jáne eń bastysy ádilettilikti tańdaý usynylady, – dep atap ótti Samat Nurtaza.
Otyrysty Aqtaý qalasy ákiminiń orynbasary Əbilqaiyr Baipaqov ashyp, óz sózinde ol:
– Konstitýtsiialyq reforma búkil memlekettik modeldi keshendi túrde transformatsiialaýǵa baǵyttalǵan. Biz elimizdiń bolashaǵyna nemquraily qaramaýymyz kerek. Qazaqstannyń bolashaǵy bizdiń qolymyzda, biz qabyldaityn sheshimderden quralady, – dedi.
Mańǵystaý oblystyq máslihatynyń depýtaty Abbat Órisbaev Prezidenttiń bastamasyn qoldaýǵa shaqyryp, bul ózgerister halyqtyń ótinishterine degen jaýap ekenin atap ótti.
– Halyq konstitýtsiiaǵa engizilip otyrǵan ózgeristerdi qoldap jatqandyǵyn baiqap júrmiz, degenmen árbir azamattyń daýysy mańyzdy bolǵandyqtan ótkizilgeli otyrǵan referendým týraly neǵurlym kóp aqparat aityp, aqparattandyrý jumystaryn qarqyndy jalǵastyrý kerek, – dedi.
Sońǵy áleýmettik saýalnama nátijeleri boiynsha referendýmdy halyqtyń 72%-dan astamy qoldaǵan. Bul týraly QQDI sarapshysy Jaqsybek Jienaliev málimdedi:
– Konstitýtsiiaǵa ózgerister men tolyqtyrýlardy engizý buǵan deiin de bolǵany belgili. Ata zańymyzǵa qatysty referendým osydan 27 jyl buryn ótti. Osy ýaqytqa deiin ózgertýler Parlament qaraýyna usynylyp, depýtattardyń maquldaýymen ózgeretin. Halyqtyń pikiri eskerilmeitin. Osy joly da Ata zańǵa enetin ózgertýlerdi Parlamentte daýysqa salyp «bir aýyzdan» maquldap jiberýge bolatyn edi.
Biraq, Memleket Basshysy ózgeristerdi halyqtyń ózi tańdasyn dep, referendým ótkizýdi usynyp otyr. Bul óte durys sheshim jáne el bolyp qoldaýǵa laiyqty is dep oilaimyn. Jalpy referendýmǵa qatysty qoǵamnyń ártúrli toptarynan, túrli salada jumys isteitin azamattardan kóptegen suraqtar qoiylyp jatyr; onyń da sebebi bar, osy ýaqytqa deiin «sailaý», «daýys berý» uǵymdary Prezidentti sailaý nemese Májilis, Maslihat depýtattaryn sailaýmen bailanysty bolyp kelgeni ras.
Sońǵy áleýmettik saýalnamanyń nátijesi boiynsha 72%-dan astam halyq referendýmdy qoldap otyr. Bul jaqsy kórsetkish, azamattarymyzdyń saiasi belsendiligi joǵary ekeni baiqalady. Qazaqstanda 11 millionnan astam adam respýblikalyq referendýmǵa qatysa alady, olardyń basym bóligi jastar. Iaǵni, 18-45 jas aralyǵyndaǵy árbir qazaqstandyq birinshi ret óz tańdaýyn jasap, elimizdiń ádil ári damyǵan memleket bolýyna óz úlesin qosaiyn dep otyr, – dedi sarapshy maman.
Esterińizge sala keteiik, Qazaqstanda Konstitýtsiiaǵa ózgerister engizý boiynsha respýblikalyq referendým biyl 5 maýsymda ótedi.
