Qytaimen jańa temirjol ótkeli Qazaqstannyń tranzittik áleýetin arttyrady. Ony iske qosqanda neni eskerý kerek?

Qytaimen jańa temirjol ótkeli Qazaqstannyń tranzittik áleýetin arttyrady. Ony iske qosqanda neni eskerý kerek?
JI: Dalanews.kz

Qazaqstan Baqty – Aiagóz temirjol jelisi men Qytai shekarasyndaǵy úshinshi temirjol ótkelin salyp jatyr. Jańa jelini 2027 jyly paidalanýǵa berý josparlanǵan. Onyń ótkizý qabileti jylyna 20 million tonna júkke jetedi dep kútilýde. Bul qoldanystaǵy ótkelderge túsetin júktemeni azaityp, qazaqstandyq eksporttaýshylardyń múmkindigin keńeitýge jáne qosymsha tranzittik júk aǵynyn tartýǵa jol ashady.

Qytaimen shekaradaǵy ótkizý qabiletiniń artýy Qazaqstannyń túrli baǵyttaǵy júk tasymaly múmkindigin keńeitedi. Sonyń biri – júkterdi Eýropaǵa jetkizý. Eýropalyq odaq Aziiamen kólik bailanysyn damytýǵa, sonyń ishinde Transkaspii halyqaralyq kólik baǵyty arqyly tasymaldy arttyrýǵa múddeli. Alaida júk jóneltýshiler úshin belgili bir baǵyttyń bolýy ǵana jetkiliksiz. Olar júktiń qansha ýaqytta jáne qandai shyǵynmen jetkiziletinin, sondai-aq onyń qai jerde kele jatqanyn aldyn ala bilýi kerek. Shekaradaǵy jańa múmkindikterdi Qazaqstannyń búkil logistika júiesi úshin tiimdi etý úshin ne isteý kerek? Bul suraqqa Qazaq Expert Club logistika jónindegi sarapshysy Ainur Diveeva jaýap berdi, dep habarlaidy dalanews.kz.

Onyń aitýynsha, «Shekaralyq ótkeldiń ótkizý qabiletiniń artýy búkil temirjol jelisi osynsha júkti avtomatty túrde qabyldap, tasymaldai alady degendi bildirmeidi. Shekaradan keiingi búkil baǵytty eskerý qajet: lokomotivter men vagondar jetkilikti me, stantsiialar uzyn quramdy poiyzdardy qabyldap, óńdei ala ma, terminaldardyń qýaty men ishki temirjol ýchaskeleriniń ótkizý múmkindigi jete me – osynyń bárin tekserý kerek».

Máseleniń aýqymyn Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń (EYDU) zertteýinen de kórýge bolady. Onda «Qazaqstan temir joly» kompaniiasynyń baǵalaýy keltirilgen. Soǵan sáikes, Qazaqstan temirjol jelisindegi stantsiialar men jol airyqtarynyń shamamen 60 paiyzy uzyn quramdy júk poiyzdaryn qabyldai almaidy. Bul kórsetkish tek Baqty – Aiagóz jelisine emes, búkil temirjol jelisine qatysty. Degenmen ol shekaralyq ótkelderdi damytý ne sebepti temirjoldyń basqa ýchaskelerin jańǵyrtýmen qatar júrgizilýi keregin kórsetedi.

«Aldaǵy negizgi másele júkterdi Qytai shekarasy arqyly ótkizý emes, olardy Qazaqstan aýmaǵymen ári qarai jetkizý bolady. Júk kiretin tusta jańa múmkindikter ashyp, al shyǵatyn baǵyttaǵy ótkizý qabiletin arttyrýdy umytpaýymyz kerek», – deidi Diveeva.

Júktiń ári qaraiǵy baǵyty ony jóneltýshiniń tańdaýyna bailanysty. Kaspii teńizi arqyly tasymaldaý kezinde temirjol baǵytyna porttar men teńiz kóligi de qosylady. EYDU zertteýinde Transkaspii baǵytynyń Qazaqstan aýmaǵyndaǵy negizgi kedergileriniń biri retinde Aqtaý jáne Quryq porttaryndaǵy kemeler men mýltimodaldy infraqurylymnyń jetkiliksizdigi atalǵan.

«Júk jóneltýshi jetkizý qunyn, onyń qansha ýaqyt alatynyn jáne júktiń qai jerde kele jatqanyn aldyn ala bilýi kerek. Eýropalyq biznes úshin baǵyt tańdaýdaǵy basty ólshemderdiń biri – tasymaldyń boljamdy ári turaqty bolýy», – dep túsindiredi sarapshy.

Onyń pikirinshe, bul úshin biryńǵai tsifrlyq qujattar júiesi, temirjol ákimshilikteri men keden organdary arasynda derekter almasý, kelisilgen tarifter jáne shekaradan ótý tártibiniń ashyq bolýy qajet.

Baqty – Aiagóz temirjol jelisi Qazaqstannyń Qytai shekarasyndaǵy kólik múmkindikterin keńeitedi. Alaida onyń áleýetin tolyq paidalaný úshin júkterdi ári qarai tasymaldaýǵa jaǵdai jasaý kerek. Ol úshin temirjol ýchaskelerin, stantsiialardy, vagondar men lokomotivterdi, sondai-aq terminaldardy daiyndaý mańyzdy. Sonda shekaradaǵy ótkizý múmkindiginiń artýy júktiń sońǵy mejeli jerine deiin senimdi jetkizilýine de yqpal etedi.