Geosaiasi shielenis álemdik biznes kún tártibindegi basty máselelerdiń biri bolyp otyr. Birqatar óńirde onyń mańyzy arta túsken. Saýalnamaǵa qatysqan saýda palatalarynyń 70%-y geosaiasi shielenis tarifter men infliatsiiadan da mańyzdy máselege ainalǵanyn aitqan. Bul kórsetkish 2025 jylmen salystyrǵanda 14 paiyzdyq tarmaqqa ósken, dep habarlaidy dalanews.kz.
Álemdik saýdadaǵy jaǵdai kúrdelene tústi
2026 jyly saýalnama júrgizilgen elderdiń 61%-yndaǵy saýda palatalary halyqaralyq saýda jaǵdaiynyń nasharlaýy bizneske keri áser etip jatqanyn habarlaǵan. Saýdadaǵy belgisizdik kásipkerler úshin eń ózekti máselege ainalǵan: respondentterdiń 70%-y osy faktordy ataǵan. Al kedendik tarifterdi 63%-y, import pen eksportqa qoiylǵan shekteýlerdi 39%-y negizgi kedergiler qataryna qosqan. Sonymen qatar saýdadaǵy shekteýlerge jaýap retinde qabyldanýy múmkin qarsy sharalarǵa qatysty alańdaýshylyq ta kúsheiip keledi.
Saýdadaǵy kelispeýshilikterdiń artýyna qaramastan, infliatsiialyq qysym áli de joǵary. Saýalnamaǵa qatysqan elderdiń onnan toǵyzǵa jýyǵyndaǵy saýda palatalary baǵanyń óskenin málimdegen. Al on eldiń segizinde infliatsiialyq qysym aldaǵy ýaqytta da saqtalady degen boljam bar.
Kompaniialar óndiristi kóshirýden góri balama naryq izdeýge beiim
Saýdadaǵy kedergilerge jaýap retinde kompaniialar óndiristi basqa elge kóshirýden góri, eksport baǵyttaryn ártaraptandyrýdy jáne jańa jetkizýshiler izdeýdi jón kóredi. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 73%-y eksport naryqtaryn keńeitýdi, 64%-y balama jetkizýshilermen jumys isteýdi tiimdi shara dep sanaidy. Al óndiristi basqa elge kóshirý tásiliniń tanymaldyǵy tómendep keledi.
Bizneske degen senim artyp keledi
Álemdik ekonomikadaǵy qysymǵa qaramastan, biznestiń keleshegine qatysty boljam jaqsarǵan. Saýalnamaǵa qatysqan elderdiń jartysynan kóbindegi saýda palatalary ekonomikalyq ahýaldy jaqsy, óte jaqsy nemese tamasha dep baǵalaǵan. Al elderdiń nebári 10%-ynda jaǵdai nashar nemese óte nashar dep tanylǵan.
Kásipkerlik belsendiliktiń artýyna qatysty úmit te kúsheigen. 2026 jyly saýalnamaǵa qatysqan on eldiń altaýyndaǵy saýda palatalary biznes belsendiligi ósedi dep kútedi. 2025 jyly mundai boljam jasaǵandar on eldiń beseýi bolǵan.
Jasandy intellektini engizý qarqyny kúsheidi
Kompaniialarda jasandy intellektini (JI) qoldaný aýqymy da keńeiip keledi. JI tehnologiialaryn keńinen engizip jatqanyn aitqan saýda palatalarynyń úlesi 2024 jyldan beri úsh esege jýyq ósip, 32%-ǵa jetken. Saýalnamaǵa qatysqan saýda palatalarynyń 93%-dan astamy jasandy intellektiniń qarqyndy damýy jalǵasady dep esepteidi. Al shamamen 90%-y bul tehnologiia eńbek ónimdiligin arttyrady degen pikirde.
Respondentterdiń shamamen 40%-y JI eńbek naryǵyna oń áser etedi dep kútedi. Bul rette damýshy elderdegi saýda palatalarynyń boljamy damyǵan memlekettermen salystyrǵanda optimistik sipatqa ie.
Sonymen qatar saýalnamaǵa qatysqandardyń jartysy jasandy intellekt keńse qyzmetkerlerine arnalǵan jumys oryndarynyń qysqarýyna ákelýi múmkin dep sanaidy. Al óndiristik jáne qol eńbegine negizdelgen mamandyqtardaǵy jumys oryndary azaiady degen boljamdy respondentterdiń 32%-y qoldaǵan.
Qytai JI salasyndaǵy kóshbasshy retinde baǵalanyp otyr
Jasandy intellektini damytý jónindegi álemdik básekede Qytaidyń orny nyǵaiyp keledi. Saýalnamaǵa qatysqan saýda palatalarynyń jartysy Qytaidy JI tehnologiialaryn ázirleýde kósh bastap turǵan el dep esepteidi. Al AQSh-ty kóshbasshy sanaityndardyń úlesi 38%-dy quraǵan.
Bir qyzyǵy, Qytaidyń JI salasyndaǵy kóshbasshylyǵyn Soltústik Amerikadaǵy saýalnama qatysýshylarynyń arasynda da moiyndaityndar bar. Bul álemdik tehnologiialyq básekede kúshterdiń araqatynasy ózgerip kele jatqanyn ańǵartady.
