گەوساياسي شيەلەنٸس ەلەمدٸك بيزنەس كٷن تەرتٸبٸندەگٸ باستى مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ بولىپ وتىر. بٸرقاتار ٶڭٸردە ونىڭ ماڭىزى ارتا تٷسكەن. ساۋالناماعا قاتىسقان ساۋدا پالاتالارىنىڭ 70%-ى گەوساياسي شيەلەنٸس تاريفتەر مەن ينفلياتسييادان دا ماڭىزدى مەسەلەگە اينالعانىن ايتقان. بۇل كٶرسەتكٸش 2025 جىلمەن سالىستىرعاندا 14 پايىزدىق تارماققا ٶسكەن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ەلەمدٸك ساۋداداعى جاعداي كٷردەلەنە تٷستٸ
2026 جىلى ساۋالناما جٷرگٸزٸلگەن ەلدەردٸڭ 61%-ىنداعى ساۋدا پالاتالارى حالىقارالىق ساۋدا جاعدايىنىڭ ناشارلاۋى بيزنەسكە كەرٸ ەسەر ەتٸپ جاتقانىن حابارلاعان. ساۋداداعى بەلگٸسٸزدٸك كەسٸپكەرلەر ٷشٸن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالعان: رەسپوندەنتتەردٸڭ 70%-ى وسى فاكتوردى اتاعان. ال كەدەندٸك تاريفتەردٸ 63%-ى, يمپورت پەن ەكسپورتقا قويىلعان شەكتەۋلەردٸ 39%-ى نەگٸزگٸ كەدەرگٸلەر قاتارىنا قوسقان. سونىمەن قاتار ساۋداداعى شەكتەۋلەرگە جاۋاپ رەتٸندە قابىلدانۋى مٷمكٸن قارسى شارالارعا قاتىستى الاڭداۋشىلىق تا كٷشەيٸپ كەلەدٸ.
ساۋداداعى كەلٸسپەۋشٸلٸكتەردٸڭ ارتۋىنا قاراماستان, ينفلياتسييالىق قىسىم ەلٸ دە جوعارى. ساۋالناماعا قاتىسقان ەلدەردٸڭ وننان توعىزعا جۋىعىنداعى ساۋدا پالاتالارى باعانىڭ ٶسكەنٸن مەلٸمدەگەن. ال ون ەلدٸڭ سەگٸزٸندە ينفلياتسييالىق قىسىم الداعى ۋاقىتتا دا ساقتالادى دەگەن بولجام بار.
كومپانييالار ٶندٸرٸستٸ كٶشٸرۋدەن گٶرٸ بالاما نارىق ٸزدەۋگە بەيٸم
ساۋداداعى كەدەرگٸلەرگە جاۋاپ رەتٸندە كومپانييالار ٶندٸرٸستٸ باسقا ەلگە كٶشٸرۋدەن گٶرٸ, ەكسپورت باعىتتارىن ەرتاراپتاندىرۋدى جەنە جاڭا جەتكٸزۋشٸلەر ٸزدەۋدٸ جٶن كٶرەدٸ. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 73%-ى ەكسپورت نارىقتارىن كەڭەيتۋدٸ, 64%-ى بالاما جەتكٸزۋشٸلەرمەن جۇمىس ٸستەۋدٸ تيٸمدٸ شارا دەپ سانايدى. ال ٶندٸرٸستٸ باسقا ەلگە كٶشٸرۋ تەسٸلٸنٸڭ تانىمالدىعى تٶمەندەپ كەلەدٸ.
بيزنەسكە دەگەن سەنٸم ارتىپ كەلەدٸ
ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى قىسىمعا قاراماستان, بيزنەستٸڭ كەلەشەگٸنە قاتىستى بولجام جاقسارعان. ساۋالناماعا قاتىسقان ەلدەردٸڭ جارتىسىنان كٶبٸندەگٸ ساۋدا پالاتالارى ەكونوميكالىق احۋالدى جاقسى, ٶتە جاقسى نەمەسە تاماشا دەپ باعالاعان. ال ەلدەردٸڭ نەبەرٸ 10%-ىندا جاعداي ناشار نەمەسە ٶتە ناشار دەپ تانىلعان.
كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸڭ ارتۋىنا قاتىستى ٷمٸت تە كٷشەيگەن. 2026 جىلى ساۋالناماعا قاتىسقان ون ەلدٸڭ التاۋىنداعى ساۋدا پالاتالارى بيزنەس بەلسەندٸلٸگٸ ٶسەدٸ دەپ كٷتەدٸ. 2025 جىلى مۇنداي بولجام جاساعاندار ون ەلدٸڭ بەسەۋٸ بولعان.
جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەنگٸزۋ قارقىنى كٷشەيدٸ
كومپانييالاردا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ (جي) قولدانۋ اۋقىمى دا كەڭەيٸپ كەلەدٸ. جي تەحنولوگييالارىن كەڭٸنەن ەنگٸزٸپ جاتقانىن ايتقان ساۋدا پالاتالارىنىڭ ٷلەسٸ 2024 جىلدان بەرٸ ٷش ەسەگە جۋىق ٶسٸپ, 32%-عا جەتكەن. ساۋالناماعا قاتىسقان ساۋدا پالاتالارىنىڭ 93%-دان استامى جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ قارقىندى دامۋى جالعاسادى دەپ ەسەپتەيدٸ. ال شامامەن 90%-ى بۇل تەحنولوگييا ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى دەگەن پٸكٸردە.
رەسپوندەنتتەردٸڭ شامامەن 40%-ى جي ەڭبەك نارىعىنا وڭ ەسەر ەتەدٸ دەپ كٷتەدٸ. بۇل رەتتە دامۋشى ەلدەردەگٸ ساۋدا پالاتالارىنىڭ بولجامى دامىعان مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا وپتيميستٸك سيپاتقا يە.
سونىمەن قاتار ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ جارتىسى جاساندى ينتەللەكت كەڭسە قىزمەتكەرلەرٸنە ارنالعان جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن دەپ سانايدى. ال ٶندٸرٸستٸك جەنە قول ەڭبەگٸنە نەگٸزدەلگەن ماماندىقتارداعى جۇمىس ورىندارى ازايادى دەگەن بولجامدى رەسپوندەنتتەردٸڭ 32%-ى قولداعان.
قىتاي جي سالاسىنداعى كٶشباسشى رەتٸندە باعالانىپ وتىر
جاساندى ينتەللەكتٸنٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ەلەمدٸك بەسەكەدە قىتايدىڭ ورنى نىعايىپ كەلەدٸ. ساۋالناماعا قاتىسقان ساۋدا پالاتالارىنىڭ جارتىسى قىتايدى جي تەحنولوگييالارىن ەزٸرلەۋدە كٶش باستاپ تۇرعان ەل دەپ ەسەپتەيدٸ. ال اقش-تى كٶشباسشى سانايتىنداردىڭ ٷلەسٸ 38%-دى قۇراعان.
بٸر قىزىعى, قىتايدىڭ جي سالاسىنداعى كٶشباسشىلىعىن سولتٷستٸك امەريكاداعى ساۋالناما قاتىسۋشىلارىنىڭ اراسىندا دا مويىندايتىندار بار. بۇل ەلەمدٸك تەحنولوگييالىق بەسەكەدە كٷشتەردٸڭ اراقاتىناسى ٶزگەرٸپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى.
