Almaty oblysy Kegen aýdany Qarqara jailaýynda kórnekti bi Álmerek Janshyqulynyń 368 jyldyǵyna arnalǵan dástúrli “Qymyzmuryndyq - 2026” festivali ótti. Besinshi jyl qatarynan uiymdastyrylǵan dýmandy toi biyl da myńdaǵan adamnyń basyn qosty. Festival aiasynda ulttyq sport túrlerinen jarystar ótip, etnoaýyldar boi kóterdi. Qonaqtar qymyzdan dám tatyp, túrli kórme men kontserttik baǵdarlamany tamashalady. Osylaisha qazaqtyń salt-dástúri men ulttyq mádenieti keńinen nasihattaldy. Sonymen qatar shara barysynda óńir týrizmin damytý, qymyz óndirisin órkendetý jáne Qymyzmuryndyqty týristerdi tartatyn iri jobaǵa ainaldyrý máseleleri talqylandy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qymyzmuryndyq búginde qazaqtyń baiyrǵy dástúrin dáripteitin aitýly mádeni sharalardyń birine ainaldy. Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazievtiń aitýynsha, keiingi úsh jylda festivaldiń aýqymy aitarlyqtai keńeigen. Endigi maqsat – ony óńirdiń týristik brendine ainaldyrý.
“Bul – ulttyq dástúrimizdi dáriptep qana qoimai, óńirdi tanytatyn úlken shara. Biyl festival keń kólemde nasihattaldy. Sonyń nátijesinde respýblikalyq deńgeidegi sporttyq jarystar uiymdastyrylyp, elimizdiń ár óńirinen qatysýshylar keldi. Sonymen qatar sheteldik qonaqtar men investorlar da arnaiy shaqyryldy”, – dedi oblys ákimi.
Onyń aitýynsha, álemde mundai etnofestivalder týrizmniń mańyzdy bóligine ainalǵan. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta Qymyzmuryndyqty da kommertsiialyq baǵytta damytý kózdelip otyr.
Bul bilet satýmen ǵana shektelmeidi. Negizgi maqsat – týristerdiń óńirde uzaq ýaqyt aialdaýyna jaǵdai jasap, jergilikti halyqtyń tabysyn arttyrý.
“Qazir mereke negizinen metsenattar men demeýshilerdiń qoldaýymen uiymdastyrylyp keledi. Bolashaqta ol ári úlken shoýǵa, ári óńirdiń týristik brendi men jarnamasyna ainalýy kerek”, - dep qosty ol.
Ákim byltyr tek Kólsai kólderiniń ózine 600 myńnan astam týrist kelgenin atap ótti.
“Eger ár týrist orta eseppen 10 myń teńge jumsasa, jergilikti halyqqa shamamen 6 milliard teńge tabys túsedi. Sondyqtan mundai festivalderdiń ekonomikalyq tiimdiligi óte joǵary”, – dedi ol.
Sondai-aq oblys ákimi Qytaidaǵy Ile Qazaq avtonomiialyq oblysynyń tájiribesin mysalǵa keltirdi. Onda iri etnofestivalderdiń biletteri bir jyl buryn satylymǵa shyǵarylady.
“Biz de bolashaqta týristerdi kóbirek tartý úshin osyndai tetikterdi qarastyryp jatyrmyz”, – dedi Marat Sultanǵaziev.
Qymyz óndirisin damytý qalai jolǵa qoiylyp jatyr?
Festival barysynda Kegen aýdanynda qymyz óndirý isin damytý máselesi de kóterildi.
Marat Sultanǵazievtiń aitýynsha, búginde qymyz negizinen shaǵyn sharýashylyqtarda óndirilip, týristerdiń suranysyn qamtamasyz etýge jáne Almaty qalasyna jóneltiledi.
Sonymen qatar Kegenge kireberiste teri men jún óńdeitin eki zaýyttyń qurylysy júrip jatyr.
Al qymyz óndirisin jańa deńgeige kóterý úshin eń aldymen asyl tuqymdy, sút baǵytyndaǵy bielerdiń sanyn kóbeitý qajet ekenin jetkizdi.
“Qazir Jambyl aýdanynda osy baǵyttaǵy joba qolǵa alyndy. Ol jerge shetelden investitsiia tartylyp, sút baǵytyndaǵy asyl tuqymdy bieler ákelindi. Jylqy sany kóbeigen saiyn qymyz óndirisi de artady. Biraq bizdiń bul merekedegi negizgi maqsatymyz – týrist tartý”, – dedi oblys ákimi.
Qarqara sheteldik týristerdi de tánti etti
Biyl dúbirli sharaǵa elimizdiń túkpir-túkpirinen kelgen qonaqtarmen qatar sheteldik týrister de qatysty. Máselen, festivalge taban tiregenderdiń qatarynda Máskeýden jetken Mýslim Hachkaev ta boldy. Qazaqstandaǵy mundai ulttyq sharaǵa alǵash ret qatysqan týrist eń aldymen adamdardyń uiymshyldyǵyna nazar aýdarǵan.
“Osyndai igi sharaǵa óte kóp adamnyń jinalǵanyn kórip qýandym. Shara joǵary deńgeide ótti. Qazaqstanda mundai ulttyq merekeler jii uiymdastyrylsa eken”, – deidi ol.
Qonaq qymyz ben shubattyń da dámin tatyp kórgen.
“Qymyzdyń keibir túrleri jeńil ishile bermeidi. Biraq búgin ishken qymyzym óte dámdi boldy”, – deidi ol.
Sondai-aq týrist Qarqara jailaýynyń tabiǵaty erekshe áser qaldyrǵanyn jetkizdi.
“Meni eń qatty tańǵaldyrǵany – osy jerdiń tabiǵaty. Óte ǵajap meken eken”, – dedi Mýslim Hachkaev.
Merekeniń endigi mindeti qandai bolýy kerek?
Almaty oblysy qymyz óndirýge eń qolaily óńirlerdiń biri sanalady.
Jýrnalist Erlik Erjanulynyń pikirinshe, mundai sharalar óńirdiń turaqty týristik brendine ainalǵanda ǵana naqty nátije beredi. Ol Qymyzmuryndyqty Kegen aýdanynyń ǵana emes, tutas Qarqara óńiriniń brendi retinde damytý qajet ekenin atap ótti.
“Bul tek bir kúndik mereke bolyp qalmaýy kerek. Mysaly, “Qarqara qymyzy” degen ortaq brend qalyptastyrýǵa bolady. Sonda ol tek Kegenniń emes, búkil óńirdegi jylqy ósirýshilerdiń ónimin tanytatyn jobaǵa ainalady”, – deidi ol.
Aitýynsha, festivaldiń ótetin kúni aldyn ala bekitilip, halyqaralyq deńgeide nasihattalýy qajet.
“Álemdegi iri festivalderdiń báriniń naqty kúni bolady. Týristik kompaniialar soǵan qarap bir jyl buryn jospar jasaidy. Eger Qymyzmuryndyqty halyqaralyq deńgeige shyǵarǵymyz kelse, bul máselege de nazar aýdarý kerek”, – deidi ol.
Sonymen birge jýrnalist mundai sharalarda infraqurylym máselesi de umyt qalmaýy tiis ekenin jetkizdi.
“Týrist tartamyz desek, eń aldymen qarapaiym jaǵdailardy jasaýymyz qajet. Dárethana, qoqys jáshikteri, jármeńke alańdarynyń jetkilikti bolýy – týrizmniń mańyzdy bóligi”, – deidi Erlik Erjanuly.
Onyń pikirinshe, mundai aýqymdy festivalder ýaqyt óte kele ózin-ózi qarjylandyratyn jobaǵa ainalýy kerek. Iaǵni merekeniń ekonomikalyq qaitarymy bolýy shart.
“Bul úshin óndirýshilerge óz ónimderin satýǵa múmkindik beretin úlken jármeńke uiymdastyrylyp, fermerlerdiń tabysyn arttyratyn naqty tetikter jasalýy qajet. Sonda ǵana Qymyzmuryndyq ulttyq dástúrdi dáripteitin mereke ǵana emes, aýyl ekonomikasyn damytatyn tiimdi jobaǵa ainalady”, - dep túiindedi ol.
