Qazaqstan temir jolyn IPO-ǵa shyǵarý máselesi qoǵamda alańdaýshylyq týdyryp otyr, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Air Astana tóńiregindegi sońǵy daý-damaidan keiin kvazimemlekettik kompaniialardy birjaǵa shyǵarý ideiasyna syn kúsheie tústi.
Sarapshylardyń aitýynsha, Air Astana-nyń negizgi táýekeli jolaýshyǵa qyzmet kórsetý sapasynda emes, kompaniianyń IPO-ǵa asyǵys shyǵýynda boldy. Aktsiialardyń eleýli bóligin kvazimemlekettik qurylymdar, sonyń ishinde BJZQ satyp aldy. Bul degenimiz, táýekel jeke investorlardyń emes, bolashaq zeinetkerlerdiń moinyna tústi. Iaǵni paida jekeshelenip, qaýip memleketke júkteldi.
Osy tájiribeden keiin QTJ-ny IPO-ǵa shyǵarý týraly bastamanyń qaita kóterilýi zańdy suraq týǵyzady: Air Astana-dan sabaq alyndy ma?
QTJ – qarjylyq turǵydan kúrdeli jaǵdaida turǵan kompaniia. Sońǵy on jylda onyń qaryzy 3,9 trln teńgege deiin ósti. Bul rette 2025 jylǵy paidasy shamamen 300 mlrd teńge deńgeiinde. Mundai jaǵdaida kompaniiany birjaǵa shyǵarý investorlar úshin tartymdy ósim emes, kerisinshe, «órt sóndirý satylymy» áserin týdyrýy múmkin. Naryq táýekeldi sezedi.
IPO – problemalardy siqyrly túrde sheshetin rásim emes. Ol – tek kapital tartýdyń quraly. Al basqarýshylyq esepti jaqsartý, operatsiialyq tiimdilikti arttyrý, kelisimsharttar men qaryzdy retteý siiaqty 3–5 jyldyq júieli jumysty eshqandai birja almastyra almaidy. Jinalyp qalǵan máselelerdi aqshamen jaýyp tastaý múmkin emes.
QTJ-nyń 2029 jylǵa deiin tranzit kólemin eki esege – 33–34 mln tonnadan 67 mln tonnaǵa deiin arttyrý jospary da kúmán týdyrady. Mundai serpilis tek bir kompaniianyń emes, birneshe el men naryq oiynshylarynyń úilesimdi áreketin talap etedi. Bul maqsatty bazalyq stsenariige engizý – joǵary táýekeldi moiyndaýmen teń.
Taǵy bir mańyzdy jait – QTJ úshin basty missiia tranzit emes, qazaqstandyq eksportty qoldaý bolýy tiis. Tranzit tabys ákelýi múmkin, biraq el ishindegi qosylǵan qundy arttyrmaidy. Al eksportty damytý – ulttyq ekonomikanyń tiregi. Temir jol eń aldymen otandyq óndirýshilerge qyzmet etetin infraqurylym bolýy kerek.
Prezident júktegen júk aviatsiiasyn qurý, tranzitti eseleý, jańa lokomotivter satyp alý siiaqty iri mindetterdiń barlyǵyn IPO-men qatar alyp júrý strategiialyq turǵydan úilespeidi. Mundai júkteme kompaniiany odan ári álsiretýi múmkin.
Sondyqtan sarapshylardyń pikiri bir arnaǵa toǵysady: QTJ aldymen ishki tártipti retteýi kerek. Qaryzdy azaitý, basqarýdy jetildirý, operatsiialyq turaqtylyqqa qol jetkizý – birinshi kezektegi mindet. Tek sodan keiin ǵana kompaniiany naryqqa shyǵarýdyń máni bolady.
Áitpese IPO strategiia emes, ádemi estiletin fetishke ainalýy múmkin. Al birja romantikany emes, naqty esep pen tártipti baǵalaidy.
