Qazaqstan temir jolyn IPO-ǵa shyǵarý máselesi qoǵamda alańdaýshylyq týdyryp otyr, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Air Astana tóńiregindegi sońǵy daý-damaıdan keıin kvazımemlekettik kompanıalardy bırjaǵa shyǵarý ıdeıasyna syn kúsheıe tústi.
Sarapshylardyń aıtýynsha, Air Astana-nyń negizgi táýekeli jolaýshyǵa qyzmet kórsetý sapasynda emes, kompanıanyń IPO-ǵa asyǵys shyǵýynda boldy. Aksıalardyń eleýli bóligin kvazımemlekettik qurylymdar, sonyń ishinde BJZQ satyp aldy. Bul degenimiz, táýekel jeke ınvestorlardyń emes, bolashaq zeınetkerlerdiń moınyna tústi. Iaǵnı paıda jekeshelenip, qaýip memleketke júkteldi.
Osy tájirıbeden keıin QTJ-ny IPO-ǵa shyǵarý týraly bastamanyń qaıta kóterilýi zańdy suraq týǵyzady: Air Astana-dan sabaq alyndy ma?
QTJ – qarjylyq turǵydan kúrdeli jaǵdaıda turǵan kompanıa. Sońǵy on jylda onyń qaryzy 3,9 trln teńgege deıin ósti. Bul rette 2025 jylǵy paıdasy shamamen 300 mlrd teńge deńgeıinde. Mundaı jaǵdaıda kompanıany bırjaǵa shyǵarý ınvestorlar úshin tartymdy ósim emes, kerisinshe, «órt sóndirý satylymy» áserin týdyrýy múmkin. Naryq táýekeldi sezedi.
IPO – problemalardy sıqyrly túrde sheshetin rásim emes. Ol – tek kapıtal tartýdyń quraly. Al basqarýshylyq esepti jaqsartý, operasıalyq tıimdilikti arttyrý, kelisimsharttar men qaryzdy retteý sıaqty 3–5 jyldyq júıeli jumysty eshqandaı bırja almastyra almaıdy. Jınalyp qalǵan máselelerdi aqshamen jaýyp tastaý múmkin emes.
QTJ-nyń 2029 jylǵa deıin tranzıt kólemin eki esege – 33–34 mln tonnadan 67 mln tonnaǵa deıin arttyrý jospary da kúmán týdyrady. Mundaı serpilis tek bir kompanıanyń emes, birneshe el men naryq oıynshylarynyń úılesimdi áreketin talap etedi. Bul maqsatty bazalyq senarıge engizý – joǵary táýekeldi moıyndaýmen teń.
Taǵy bir mańyzdy jaıt – QTJ úshin basty mısıa tranzıt emes, qazaqstandyq eksportty qoldaý bolýy tıis. Tranzıt tabys ákelýi múmkin, biraq el ishindegi qosylǵan qundy arttyrmaıdy. Al eksportty damytý – ulttyq ekonomıkanyń tiregi. Temir jol eń aldymen otandyq óndirýshilerge qyzmet etetin ınfraqurylym bolýy kerek.
Prezıdent júktegen júk avıasıasyn qurý, tranzıtti eseleý, jańa lokomotıvter satyp alý sıaqty iri mindetterdiń barlyǵyn IPO-men qatar alyp júrý strategıalyq turǵydan úılespeıdi. Mundaı júkteme kompanıany odan ári álsiretýi múmkin.
Sondyqtan sarapshylardyń pikiri bir arnaǵa toǵysady: QTJ aldymen ishki tártipti retteýi kerek. Qaryzdy azaıtý, basqarýdy jetildirý, operasıalyq turaqtylyqqa qol jetkizý – birinshi kezektegi mindet. Tek sodan keıin ǵana kompanıany naryqqa shyǵarýdyń máni bolady.
Áıtpese IPO strategıa emes, ádemi estiletin fetıshke aınalýy múmkin. Al bırja romantıkany emes, naqty esep pen tártipti baǵalaıdy.
