Árbir qazaqstandyq ishten tynyp, qabyldanýyn qorqa kútken jańa Salyq kodeksi 2026 jyldan bastap kúshine enedi. Oǵan sáikes, elimizdegi qosymsha qun salyǵynyń (QQS) mólsherlemesi 12%-dan birden 16%-ǵa kóteriledi. Mundai bastamanyń el ekonomikasyna, kásipkerler men qarapaiym halyqtyń ómirine qalai áser etedi? Bul saýalǵa Uchet.kz kompaniialar tobynyń negizin qalaýshy Maksim Baryshev jaýap berip, atalǵan máselege egjei-tegjeili toqtaldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshynyń aitýynsha, Qazaqstandaǵy biznestiń jaǵdaiy qazirdiń ózinde máz emes. Sońǵy eki jylda jalǵa alý quny 30–50 paiyzǵa kóterilse, kommýnaldyq tólemder toqsan saiyn qymbattaýda. Infliatsiia qysqandyqtan kásipkerler jumysshylardyń jalaqysyn kóterýge májbúr. Al tutynýshylardyń tólem qabileti tómendep, tabys azaiyp barady. Osyndai kúrdeli kezeńde QQS-nyń 16%-ǵa kóterilýi shaǵyn jáne orta biznestiń moinyna túsken aýyr soqqy bolmaq.
"Shaǵyn biznes onsyz da áreń kún kórip otyr. Ásirese, bólshek saýda, tamaqtaný oryndary, qyzmet kórsetý salalary úshin bul - óte aýyr. Mundai kásipterdiń marjasy 10 paiyzdan aspaidy. QQS ósken kezde, olardyń tabysy birden 35–45 paiyzǵa deiin quldyrap ketýi múmkin", – deidi Maksim Baryshev Kapital.kz saityna bergen suqbatynda.
Onyń esebinshe, taýar baǵasy burynǵy kúide qalsa da, biznes tabysy kúrt tómendeidi. Mysaly, buryn 100 teńgege taýar satqan kásipker 12% QQS-pen 8,9 teńge paida kórse, endi 16% QQS-pen nebári 5,82 teńge alady. Iaǵni, kásipkerdiń marjasy bir sátte 35 paiyzǵa kemidi. Eger kásipkerdiń marjasy odan da az bolsa, másele tipten ýshyǵyp ketedi.
"Qaryzy bar biznes úshin bul - úlken táýekel. Kásipkerlerdiń kóbi nesie, lizing alǵan. Tabys kúrt azaiǵanda, qaryzdy óteý múmkin bolmai qalady. Sondyqtan bizneske qazirden bastap qarjylyq modelin qaita qarap, shyǵyndardy qysqartýǵa qamdaný kerek", – dep eskertedi sarapshy.
Maksim Baryshevtiń boljamynsha, QQS-tyń kóterilýi tutynýshylardyń qaltasyn odan ári juqartady. Onyń aitýynsha, halyqtyń shyǵyny avtomatty túrde 4-5 paiyzǵa qymbattaidy. Keibir taýar túrleriniń baǵasy odan da joǵarylaidy.
"Qazaqstandyqtar qazirdiń ózinde azyq-túlik pen dári-dármekti nesiege alýǵa májbúr. QQS kóterilse, tipti eń qajetti zattarǵa da únem jasaityn jaǵdaiǵa jetedi. Bul – jasyryn túrdegi kedeishilik", – deidi ol.
Sarapshy shetel tájiribesinen mysaldar keltiredi. Japoniiada 2014 jyly salyqtyń 5%-dan 8%-ǵa ósýi ekonomikany retsessiiaǵa soqtyrǵan. Mundai múshkil jaǵdaidan olar memleket tarapynan basqa salyqtardy tómendetý jáne bizneske qoldaý kórsetý arqyly ǵana shyqqan. Ulybritaniia men Germaniia da QQS kóterilgende ekonomikalyq qiyndyqtardy bastan ótkerip, qosymsha qoldaý sharalaryn engizýge májbúr bolǵan.
"Bul elderdegi erekshelik, QQS kóterilgende basqa salyqtar tómendedi, bizneske qoldaý kúsheidi, memleket arnaiy baǵdarlamalar arqyly halyqqa kómek kórsetti. Bizde, ázirge ondai jospar joq. Sondyqtan qaýip joǵary", – dep atap ótti sarapshy.
Baryshevtiń pikirinshe, Úkimet bizneske júktemeni azaitý úshin qosymsha sharalardy qolǵa alýy tiis. Onyń ishinde jalaqy qoryna salynatyn salyqty jeńildetý, Ulttyq Banktiń paiyzdyq mólsherlemesin tómendetý, shaǵyn jáne orta bizneske jekelei qoldaý kórsetý baǵdarlamalaryn iske asyrý, kásipkerlerdiń kommýnaldyq tólemderin sýbsidiialaý sekildi qadamdar qajet.
"Biýdjetti tolyqtyrý kerek ekenin túsinemin. Biraq ol kásipti kúiretip, halyqtyń turmysyn nasharlatpaýy tiis. QQS-ty birtindep kóterip, basqa da jeńildiktermen qatar júrgizbese, biz ekonomikalyq ósimniń ornyna biznestiń jabylýyn, jumyssyzdyqtyń ósýin jáne halyqtyń kedeilene túskeniniń kýási bolamyz", – deidi Baryshev.
Sarapshynyń sózinshe, QQS tek salyq emes, ekonomikalyq saiasattyń kemeldigin kórsetetin kórsetkish.
"Ekonomika Excel-degi tsifr emes. Ol – adamdardyń ómiri. Shaǵyn biznes – bul jumys oryndary, tutynýshylar, salyq tóleýshiler. Eger reforma osyny eskermese, biz ekonomikany damytýdyń ornyna, kerisinshe, ony daǵdarysqa ákelip tireimiz", – deidi Maksim Baryshev.
Buǵan deiin saitymyzda "Sarapshy jańa Salyq kodeksiniń úsh daýly tusyn atap ótti" degen maqala jariialanǵan bolatyn.
