ەربٸر قازاقستاندىق ٸشتەن تىنىپ, قابىلدانۋىن قورقا كٷتكەن جاڭا سالىق كودەكسٸ 2026 جىلدان باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ. وعان سەيكەس, ەلٸمٸزدەگٸ قوسىمشا قۇن سالىعىنىڭ (ققس) مٶلشەرلەمەسٸ 12%-دان بٸردەن 16%-عا كٶتەرٸلەدٸ. مۇنداي باستامانىڭ ەل ەكونوميكاسىنا, كەسٸپكەرلەر مەن قاراپايىم حالىقتىڭ ٶمٸرٸنە قالاي ەسەر ەتەدٸ? بۇل ساۋالعا Uchet.kz كومپانييالار توبىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى ماكسيم بارىشەۆ جاۋاپ بەرٸپ, اتالعان مەسەلەگە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى بيزنەستٸڭ جاعدايى قازٸردٸڭ ٶزٸندە مەز ەمەس. سوڭعى ەكٸ جىلدا جالعا الۋ قۇنى 30–50 پايىزعا كٶتەرٸلسە, كوممۋنالدىق تٶلەمدەر توقسان سايىن قىمباتتاۋدا. ينفلياتسييا قىسقاندىقتان كەسٸپكەرلەر جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن كٶتەرۋگە مەجبٷر. ال تۇتىنۋشىلاردىڭ تٶلەم قابٸلەتٸ تٶمەندەپ, تابىس ازايىپ بارادى. وسىنداي كٷردەلٸ كەزەڭدە ققس-نىڭ 16%-عا كٶتەرٸلۋٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ موينىنا تٷسكەن اۋىر سوققى بولماق.
"شاعىن بيزنەس ونسىز دا ەرەڭ كٷن كٶرٸپ وتىر. ەسٸرەسە, بٶلشەك ساۋدا, تاماقتانۋ ورىندارى, قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارى ٷشٸن بۇل - ٶتە اۋىر. مۇنداي كەسٸپتەردٸڭ مارجاسى 10 پايىزدان اسپايدى. ققس ٶسكەن كەزدە, ولاردىڭ تابىسى بٸردەن 35–45 پايىزعا دەيٸن قۇلدىراپ كەتۋٸ مٷمكٸن", – دەيدٸ ماكسيم بارىشەۆ Kapital.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا.
ونىڭ ەسەبٸنشە, تاۋار باعاسى بۇرىنعى كٷيدە قالسا دا, بيزنەس تابىسى كٷرت تٶمەندەيدٸ. مىسالى, بۇرىن 100 تەڭگەگە تاۋار ساتقان كەسٸپكەر 12% ققس-پەن 8,9 تەڭگە پايدا كٶرسە, ەندٸ 16% ققس-پەن نەبەرٸ 5,82 تەڭگە الادى. ياعني, كەسٸپكەردٸڭ مارجاسى بٸر سەتتە 35 پايىزعا كەميدٸ. ەگەر كەسٸپكەردٸڭ مارجاسى ودان دا از بولسا, مەسەلە تٸپتەن ۋشىعىپ كەتەدٸ.
"قارىزى بار بيزنەس ٷشٸن بۇل - ٷلكەن تەۋەكەل. كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶبٸ نەسيە, ليزينگ العان. تابىس كٷرت ازايعاندا, قارىزدى ٶتەۋ مٷمكٸن بولماي قالادى. سوندىقتان بيزنەسكە قازٸردەن باستاپ قارجىلىق مودەلٸن قايتا قاراپ, شىعىنداردى قىسقارتۋعا قامدانۋ كەرەك", – دەپ ەسكەرتەدٸ ساراپشى.
ماكسيم بارىشەۆتٸڭ بولجامىنشا, ققس-تىڭ كٶتەرٸلۋٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ قالتاسىن ودان ەرٸ جۇقارتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتىڭ شىعىنى اۆتوماتتى تٷردە 4-5 پايىزعا قىمباتتايدى. كەيبٸر تاۋار تٷرلەرٸنٸڭ باعاسى ودان دا جوعارىلايدى.
"قازاقستاندىقتار قازٸردٸڭ ٶزٸندە ازىق-تٷلٸك پەن دەرٸ-دەرمەكتٸ نەسيەگە الۋعا مەجبٷر. ققس كٶتەرٸلسە, تٸپتٸ ەڭ قاجەتتٸ زاتتارعا دا ٷنەم جاسايتىن جاعدايعا جەتەدٸ. بۇل – جاسىرىن تٷردەگٸ كەدەيشٸلٸك", – دەيدٸ ول.
ساراپشى شەتەل تەجٸريبەسٸنەن مىسالدار كەلتٸرەدٸ. جاپونييادا 2014 جىلى سالىقتىڭ 5%-دان 8%-عا ٶسۋٸ ەكونوميكانى رەتسەسسيياعا سوقتىرعان. مۇنداي مٷشكٸل جاعدايدان ولار مەملەكەت تاراپىنان باسقا سالىقتاردى تٶمەندەتۋ جەنە بيزنەسكە قولداۋ كٶرسەتۋ ارقىلى عانا شىققان. ۇلىبريتانييا مەن گەرمانييا دا ققس كٶتەرٸلگەندە ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى باستان ٶتكەرٸپ, قوسىمشا قولداۋ شارالارىن ەنگٸزۋگە مەجبٷر بولعان.
"بۇل ەلدەردەگٸ ەرەكشەلٸك, ققس كٶتەرٸلگەندە باسقا سالىقتار تٶمەندەدٸ, بيزنەسكە قولداۋ كٷشەيدٸ, مەملەكەت ارنايى باعدارلامالار ارقىلى حالىققا كٶمەك كٶرسەتتٸ. بٸزدە, ەزٸرگە ونداي جوسپار جوق. سوندىقتان قاۋٸپ جوعارى", – دەپ اتاپ ٶتتٸ ساراپشى.
بارىشەۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ٷكٸمەت بيزنەسكە جٷكتەمەنٸ ازايتۋ ٷشٸن قوسىمشا شارالاردى قولعا الۋى تيٸس. ونىڭ ٸشٸندە جالاقى قورىنا سالىناتىن سالىقتى جەڭٸلدەتۋ, ۇلتتىق بانكتٸڭ پايىزدىق مٶلشەرلەمەسٸن تٶمەندەتۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە جەكەلەي قولداۋ كٶرسەتۋ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋ, كەسٸپكەرلەردٸڭ كوممۋنالدىق تٶلەمدەرٸن سۋبسيدييالاۋ سەكٸلدٸ قادامدار قاجەت.
"بيۋدجەتتٸ تولىقتىرۋ كەرەك ەكەنٸن تٷسٸنەمٸن. بٸراق ول كەسٸپتٸ كٷيرەتٸپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن ناشارلاتپاۋى تيٸس. ققس-تى بٸرتٸندەپ كٶتەرٸپ, باسقا دا جەڭٸلدٸكتەرمەن قاتار جٷرگٸزبەسە, بٸز ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ ورنىنا بيزنەستٸڭ جابىلۋىن, جۇمىسسىزدىقتىڭ ٶسۋٸن جەنە حالىقتىڭ كەدەيلەنە تٷسكەنٸنٸڭ كۋەسٸ بولامىز", – دەيدٸ بارىشەۆ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, ققس تەك سالىق ەمەس, ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ كەمەلدٸگٸن كٶرسەتەتٸن كٶرسەتكٸش.
"ەكونوميكا Excel-دەگٸ تسيفر ەمەس. ول – ادامداردىڭ ٶمٸرٸ. شاعىن بيزنەس – بۇل جۇمىس ورىندارى, تۇتىنۋشىلار, سالىق تٶلەۋشٸلەر. ەگەر رەفورما وسىنى ەسكەرمەسە, بٸز ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ ورنىنا, كەرٸسٸنشە, ونى داعدارىسقا ەكەلٸپ تٸرەيمٸز", – دەيدٸ ماكسيم بارىشەۆ.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "ساراپشى جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ ٷش داۋلى تۇسىن اتاپ ٶتتٸ" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
