Qyzmetke joldama: prezidenttik kadrlyq rezervke qalai kirýge bolady?
Memlekettik qyzmet isteri agenttigi prezidenttik Jastar kadrlyq rezervine kezekti irikteý biyl kúzde ótkiziletinin habarlady. Jalpy, prezidenttik kadrlyq rezervke irikteý eń alǵash ret 2019 jyly ótken bolatyn. Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń basshysy Darhan Jazyqbaevtyń aitýynsha, búginde densaýlyq saqtaý, energetika, bilim berý sekildi áleýmettik mańyzy bar salalarda rezervshiler sany az. Sondyqtan vedomstvo rezervtiń salalyq toptaryn qaita qaraýdy josparlap otyr. Sonymen qatar, ótken jyldyń jeltoqsanynda rezervten shyǵý tártibin bekitetin jarlyq qabyldanǵan. Agenttik basshysy búkil respýblika boiynsha óńirlik Jastar kadrlyq rezervterin qurýdy josparlap otyrǵanyn, al bul óz kezeginde óńirlerdiń jastary úshin áleýmettik baspaldaqqa ainalatynyn atap ótti.
Endi kadr rezervine irikteý qalai júrgiziletinine toqtalsaq. Prezidenttik Jastar kadrlyq rezervine irikteý 2019 jáne 2021 jyldary júrgizildi. Biyl irikteý ashyq ári ádil bolýy úshin kezeńderdiń basym bóligi onlain formatta arnaiy qurylǵan elektrondyq platformada ótedi.
Máselen, 2019 jyly irikteýde kezeńder arasynda:
- qujattardy qabyldaý;
- qabiletterdi synaý;
- testileýdi tekserý;
- esse jazý;
- jobalardy tanystyrý boldy.
Al saraptamalyq komissiiada quzyretterdi baǵalaý jáne áńgimelesý úmitkerlerdiń tikelei qatysýymen júrgizilgen.
Agenttiktiń bergen málimetterine súiensek, 2021 jyly irikteý kezeńderine esse jazýdyń jáne jobany tanystyrýdyń ornyna sitýatsiialyq esepterdi sheshý jáne quzyrettilikti baǵalaý jumysynyń bóligi retinde qurylymdyq minez-qulyq suhbaty jańadan engizilgen. Sondai-aq úmitkerler memlekettik tildi orta deńgeiden tómen emes biletindigin rastaýǵa tiis bolǵan. Qujattardy qabyldaý, qabiletterdi testileýden ótý, sitýatsiialyq mindetterdi sheshý, barlyǵy elektrondyq platformada júrgizilse, al saraptamalyq komissiiada quzyretterdi baǵalaý jáne áńgimelesý oflain formatta ótken eken.
Úmitkerlerdi irikteýge tek Memlekettik basqarý akademiiasy ǵana emes, basqa da memlekettik organdar qatysqan. Qajet bolǵan jaǵdaida qoǵam qairatkerleri, akademiialyq orta jáne biznes qoǵamdastyq ókilderi tartylady. Biraq sońǵy sheshimdi Ulttyq komissiia qabyldaidy.
Sonymen, irikteý kezinde qandai kriteriiler eskeriledi?
Bul joba birinshi kezekte jas jáne talantty qazaqstandyqtar úshin áleýmettik baspaldaq retinde qurylǵanyn eskere otyryp, Memlekettik qyzmet isteri agenttigi talaptar tizimin qatańdatpaýdy, kóbeitpeýdi oilastyrypty. Osylaisha, talaptardyń eń az tizbesi jasalady, atap aitqanda úmitkerdiń Qazaqstan Respýblikasynyń 35 jastan aspaǵan azamaty bolýy, joǵary bilimi jáne bes jyldyq jumys ótili bolýy tiis.
Tańdaý qanshalyqty qiyn? Osy tóńirektegi qolda bar málimetterdi «sóileter» bolsaq, 2019 jyly irikteýge 13 myńnan astam adam qatysypty. Biraq rezervke tek 300 adam kirgen. Bul úmitkerlerdiń nebári 2,2 paiyzy ǵana. Bul óz kezeginde jastar kadrlyq rezervine básekelestik óte joǵary ári qatal ekendigin kórsetse kerek.
2021 jylǵy irikteý qorytyndysy boiynsha ótinimder sany segiz myńnan asqan, onyń 50-i ǵana, iaǵni 0,6 paiyzy óz maqsatyna jetti.
Qansha rezervshi memlekettik organdarda laýazymǵa ie boldy degen suraqqa jaýap izder bolsaq, aldyńǵy eki irikteýdiń qorytyndysy boiynsha rezervke 350 adam qabyldanǵan. Onyń ishinde 258 rezervshi laýazymdarǵa ie boldy. Atap aitar bolsaq, Ortalyq memlekettik organdarda 129 rezervshi, óńirlerde – 39, ulttyq kompaniialarda – 49, jeke jáne ózge de uiymdarda – 41 rezervshi bar. Osylaisha, memlekettik organdarda 168 rezervshi jumys isteidi. Onyń ishinde zańgerler, ekonomister, IT, Munai jáne gaz salasynyń ókilderi basym.
Sonymen qatar, rezerv músheleri jaýapty memlekettik qyzmetterdi atqarady. Máselen, saiasi laýazymdardy 23 rezervshi, «A» korpýsynyń laýazymyn – 10 adam, Parlament Májilisiniń depýtaty retinde – bir, oblystyq máslihattyń depýtaty laýazymyn – bir adam atqarady.
Qandai jaǵdaida rezervshiler tizimnen shyǵady?
Laýazymdy aýystyrý rezervten shyǵarý úshin negiz bolyp tabylmaidy. Rezervshiler sol tizimde qalyp, basqa laýazymdarǵa taǵaiyndalýǵa jáne qaita taǵaiyndalýǵa quqyly. Jalpy, 2019 jyly rezervshi bolý merzimi – bes jyl, al 2021 jyldan bastap rezervshi bolǵandar úshin úsh jyl merzim bekitilgen. Osylaisha, 2024 jylǵa deiin rezervshiler rezerv sheńberinde laýazymdarǵa taǵaiyndalýǵa quqyly. Bul rette rezervke qabyldaý laýazymǵa mindetti taǵaiyndaýdyń sharty bolyp tabylmaidy. Barlyq taǵaiyndaýlar memlekettik organdardyń qoldanystaǵy qajettilikteri sheńberinde júrgiziledi.
Al rezervten shyǵarýǵa yqpal etetin nárselerdiń qatarynda:
- óz erkimen;
- Qazaqstan Respýblikasynyń azamattyǵynan airylý, shet memleket azamattyǵynyń bolýy;
- Memlekettik qyzmetke kir keltiretin tártiptik teris qylyq;
- onyń qyzmetiniń tiimdiligin baǵalaý negizinde laýazymyn tómendetý nemese jumystan shyǵarý;
- qoǵamdyq tártip pen adamgershilikke qol suǵatyn quqyq buzýshylyqtar úshin ákimshilik jaýaptylyqqa tartý;
- ákimshilik sybailas jemqorlyq quqyq buzýshylyq jasaý;
- qylmys nemese qylmystyq teris qylyq jasaý;
- sybailas jemqorlyqqa qarsy shekteýlerdi qabyldaýdan bas tartý;
- sottyń áreketke qabiletsiz nemese áreket qabileti shekteýli dep tanýy,
- QR zańdaryna sáikes teris sebeptermen jumystan shyǵarý bar.
Mine, osylaisha baiaǵy qasań qaǵida – «Tireýi barlar ǵana memlekettik qyzmetke turady» degen túsinik birtindep eskirip, artta qalyp keledi. Prezident óziniń «Halyq birligi jáne júieli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atalǵan Joldaýynda da «Ýaqyt ótkizip bosqa otyratyndar men tapsyrma oryndaýdan jaltaratyndar qyzmetin bosatýy kerek. Biz qazir damýdyń sheshýshi kezeńine qadam bastyq. Memlekettik apparat birtutas mehanizmdei jumylyp, jumys isteýge mindetti» degen edi. Al ol mindetterdi judyryqtai jumylyp júzege asyrý úshin mundai bastamalardyń, baǵdarlamalardyń
mańyzy asa zor.
