Sonda AQSh-tyń áskerileri qandai dálelge súienip, uzyn arqan keń, tusaýǵa salynǵanyn bilesiz be? Bilmeseńiz aitaiyn. Pentagon ókilderi orystardyń Qyrymǵa áskeri basqynshylyq jasaýyna Qyrymda olar áskeri dala meditsinalyq nysandaryn salyp úlgere almaitynyn aityp, mundai jaǵdaida áskeri is-qimyldy júrgizý múmkin emes ekenin alǵa tartypty.
Sonymen qatar amerikandyqtar eger Ýkrainaǵa qarsy áskeri basqynshylyq bastalsa, Qyrymda turǵan Ýkrain sarbazdary qolyna qarý alyp, memlekettiń territoriialyq tutastyǵy úshin jan aiamai kúresetine de senimdi bolǵany anyq.
Iá, bizde qarapaiym ýkrain sarbazdarynyń eljandylyǵyn kúmán keltirmeimiz. Biraq 2014 jyly Qyrymda muzdai qarýlanǵan «jasyl adamdar» paida bolǵanda ýkrain áskerleri qoldaryndaǵy qarýyn syǵymdai ustap, basqynshylarǵa toitarys berý úshin joǵaryda buiryq kútip otyrǵanyn da bilemiz.
Biraq sol kezdegi A.Týrchinov bastaǵan Ýkrainanyń solqyldaq biiligi Reseimen aradaǵy qarýly qaqtyǵysty ýshyǵyp ketýinen qaýiptenip, áskerielerge basqynshylarǵa toitarys berýge eshqandai buiryq bermegeni belgili. Endi sol úshin ókinip, saýsaqtaryn shainap otyr. Iá, mundai jaǵdaida bilik basynda mańyzdy saiasi sheshimdi qabyldaityn adamnyń bolýy kerek ekenin túsinesiń.
Osy rette ýkrain biligine qarsy syn aitaiyn degen oiymyz joq. Bizdiń aitpaǵymyz amerikandyq soǵys jaǵdaiynda da sarbazdarynyń jaǵdaiyn oilap, olar úshin soǵys órti tutanǵan aýmaqqa jaqyn jerde jaralanǵan áskerilerge meditsinalyq qyzmet kórsetetin dala gospitaldarynyń bolýy kerek dep ózderindegi adamǵa degen qurmetti Resei de saqtaidy dep «jaman» oilamaǵanyn synaýǵa bola ma? Árine, synai almaisyń. Biraq orystar ailasyn asyryp, az ǵana ýaqytta Qyrymdy anektsiialap aldy.
Keibireýler úshin osy bir jait Reseidiń Qyrymdy jaýalap alýynda sonshalyqty mańyzdy rol atqaratyn oqiǵa bolmaýy da múmkin. Biraq osy bir qarapaiym oqiǵadan Amerika adam quqyǵy qandai jaǵdai bolsa da, aiaqqa taptamaitynyn baiqaisyń. Meili, ol soǵys jaǵdaiynda bolsyn, AQSh áskeri belgilengen tártipke sai áreket etedi.
Al Resei bolsa, Qyrymǵa diversiialyq toptaryn jiberip, jergilikti bilik oryndarynyń ǵimarattaryn basyp alyp, zamatta referendým uiymdastyryp, Qyrymdy ózine qaratyp aldy.
Ýkrain sarapshylary Resei áskeri men áskeri tehnikalarynyń belgilerin alyp tastap, Donbas pen Lýganskige áskerin kirgizgenin talai ret aitty. Biraq resmi Kreml muny esh ýaqytta moiyndaǵan emes.
Degenmen, 2014 jyldan beri soǵys kezinde orystardyń talai sarbazy qyrshyn ketti. AQSh áskerileri Resei soǵysqa kirgen jaǵdaida óz sarbazdarynyń jaǵdaiyn qalai oilaitynyn Donbas pen Lýganskdegi soǵys barysynda kóz jetkizgen shyǵar. Reseidiń áskeri «dedovshinaǵa» qurylǵan armiia. Bir-birine álemjettik kórsetýdi sánge ainaldyrǵan mundai áskermen alysqa bara almaisyń. Qazaq áskeri de keńestik júiedegi Qyzyl armiianyń mirasqory bolǵandyqtan, áskerdegi álemjettik biz úshin de tańsyq emes.
Nurlan JUMAHAN, jýrnalist
