Álemde halyqtyń qalaǵa kóshý úrdisi jyldan-jylǵa kúsheiip keledi. Buryn turǵyndardyń basym bóligi aýyldyq jerde ómir súrse, búginde adamdardyń negizgi bóligi qalalarda turady. Sarapshylar muny indýstriianyń damýy, eńbek naryǵyndaǵy ózgerister jáne aýyl sharýashylyǵyndaǵy tehnologiialyq jańarýmen bailanystyrady, dep habarlaidy dalanews.kz.
BUU derekterine súiensek, 1950 jyly álem halqynyń shamamen 40%-y aýyldyq jerde turǵan. Dál osyndai úles iri qalalarda ómir súrgen, al qalǵan 20%-y shaǵyn qalalarda qonystanǵan.
"QZ Economy.Taldaý" telegram arnasynyń málimetinshe, 2025 jylǵa qarai jaǵdai túbegeili ózgergen. Qazir álem turǵyndarynyń 45%-y iri qalalarda, 36%-y shaǵyn qalalarda turady. Al aýyldyq jerdegi halyqtyń úlesi nebári 20%-ǵa deiin azaiǵan.
Sarapshylardyń aitýynsha, bul ózgeriske eń aldymen ekonomikanyń damý qarqyny áser etti.
"Indýstriialandyrý dáýirinde iri jáne shaǵyn kásiporyndar, logistika, saýda, bilim berý jáne qyzmet kórsetý salalary qalalarda qarqyndy dami bastady. Munyń bári kóp jumys kúshin qajet etti. Sondyqtan adamdar jumys izdep qalalarǵa qonys aýdardy", - deidi derekkóz.
Sonymen qatar aýyl sharýashylyǵynda zamanaýi tehnika men jańa tehnologiialardyń engizilýi eńbek ónimdiligin arttyrdy. Sonyń nátijesinde bul salada burynǵydai kóp jumysshy qajet bolmai qaldy. Al jańa jumys oryndary negizinen qalalarda ashylǵandyqtan, kóshi-qon úderisi kúsheie tústi.
Dál osyndai úrdis Qazaqstanda da baiqalady. 1999 jylǵy halyq sanaǵynyń qorytyndysy boiynsha el turǵyndarynyń 43,6%-y aýyldyq jerde turǵan bolsa, búginde bul kórsetkish 36,4%-ǵa deiin tómendegen.
Mamandar muny tabiǵi ári álemdik úrdiske sai ózgeris dep esepteidi.
"Ýrbanizatsiia – eńbek ónimdiligin arttyratyn negizgi faktorlardyń biri. Óitkeni qalada adam kapitaly, óndiris, infraqurylym men investitsiia bir jerge shoǵyrlanady. Sonyń arqasynda ekonomikanyń tiimdiligi artady", - deidi derekkóz.
Sonyń nátijesinde búginde Astana men Almaty jeke ózderi keibir iri oblystardan da kóp jalpy ishki ónim óndiredi.
Qazaqstannyń ýrbandalý deńgeii kórshi eldermen salystyrǵanda da joǵary.
- Qyrǵyzstanda halyqtyń shamamen 57%-y aýyldyq jerde turady;
- Ózbekstanda – 50%-ǵa jýyq;
- Tájikstanda – 70%-ǵa jýyq;
- Ázerbaijanda – 45%-ǵa jýyq.
Bul kórsetkishter Qazaqstanda adam kapitalynyń edáýir bóligi qalalarda shoǵyrlanǵanyn ańǵartady. Sarapshylardyń pikirinshe, dál osy faktor óńdeýshi ónerkásip pen joǵary tehnologiialy óndiristerdi damytýǵa múmkindik beredi.
Ekonomikalyq kórsetkishter de osyny dáleldeidi. Qazaqstannyń jalpy ishki ónimi 306 mlrd dollardy quraidy. Bul – 147 mlrd dollarlyq Ózbekstannyń ekonomikasynan shamamen eki ese joǵary. Onyń ústine Qazaqstan halqy Ózbekstan halqynan eki esege jýyq az.
Al jan basyna shaqqandaǵy jalpy ishki ónim Qazaqstanda shamamen 15 myń dollardy quraidy. Bul kórsetkish Ózbekstanmen salystyrǵanda 3,8 ese joǵary.
"Mundai aiyrmashylyq eńbek ónimdiligine jáne ekonomikanyń kúrdelilik deńgeiine bailanysty. Al bul kórsetkishter adam resýrstarynyń qalalar men aglomeratsiialarda shoǵyrlanýyna tikelei táýeldi", – dep atap ótti QZ Economy.Taldaý.
