Shyńǵys jaqynda Shanhaiǵa baryp keldi. Ol únemi izdeniste júredi. Qytaidyń ǵylym men tehnologiia shoǵyrlanǵan ortalyǵyna sapar shekken ol «oljaly» oraldy.
Ol - 3D printerlermen ainalysady.
Iá qazirgi tańda 3D printerler kóptegen salaǵa dendep enýde. Damyǵan elderde tutas bir úidi zamatta salyp shyǵatyn 3D printerler paida bolǵanyn aqparat quraldarynan estip, oqyp júrmiz.
Taiaý bolashaqta Qazaqstan da 3D printerlerdiń kómegimen úi salatyn bolady.
Janý máseleleri ǵylymi-zertteý institýtynyń jas ǵalymy Shyńǵys Daýylbaev sói dedi bizge.
Jas ǵalym úi salatyn 3D printer qurastyrý úshin Bilim jáne ǵylym ministrliginiń granttyq qarjylandyrýyna óziniń tyń jobasyn usynyp, 220 mln. teńge utyp alypty.
Endi bir-eki jyldyń kóleminde úi salatyn alyp 3D printerdi kórip qalamyz.
[caption id="attachment_21393" align="aligncenter" width="590"]

Qytailardyń qupiiasy: beton qalai 15 minýtta qatady?
– Qazirgi tańda 3D printer tehnologiiasy qarqyndy damý ústinde. Irgemizdegi Qytaida úi salýǵa baǵyttalǵan 3D printerler paida bolǵanyn estigen shyǵarsyzdar.
Ony óz kózimmen kórý úshin Shanhaiǵa baryp, jumysymen tanystym. Jalpy, ǵylymi-tehnologiialyq úrdis damyǵan qazirgi zamanda 3D printrler kóptep jasalynýda.
Qurylys salasynda 3D printer jasaýda basty másele paidalanylatyn betondy daiyndaý bolyp tabylady. Ádette úi qurylysyna qajetti 3D printerge beton paidalanatyny belgili. Alaida oǵan qarapaiym beton jaramaidy. Eger 3D printermen úi salýdy maqsat tutsańyz, 10-15 minýttyń ishinde qatatyn beton qajet.
Qytaidyń 3D printerlerin tamashalaǵanda, ony qurastyrýshylar betonnyń quramy jaiynda syr ashpady. Qupiia kúiinde ustady. Osydan keiin bizder betondy zerttep, onyń jetildirý barysynda kóp eńbektendik.
Izdenistiń arqasynda bizder polimer tútkikshelerdi oilap taýyp, ony betonǵa qosyp, 3D printerdiń jumys isteýine yńǵaily beton aldyq, – deidi Shyńǵys Daýylbaev.
Qazaqstanda jastar ǵylymmen ainalyspaidy degen qasań qaǵidany buzǵan Shyńǵystai jastar elimizde barshylyq. Biraq olar óziniń jarnamasyn jasamai-aq, ózderiniń jumystarymen ainalysýda.
[caption id="attachment_21394" align="aligncenter" width="648"]

Shyńǵystyń 3D printeri nesimen erekshe?
Shyńǵys bolashaq 3D printerdiń aýmaǵy 6-6 metrdi quraitynyn aitty. Mundai alyp printer elimizde buryn-sońdy bolmaǵany anyq. Ol bizderge bolashaq printerdiń shaǵyn úlgisin de kórsetti. Qajetti baǵdarlamalar ornatylǵan shaǵyn 3D printermen túrli músinder basyp shyǵarýǵa bolady eken.
Endi qazaqstandyq ǵalymdar oilap tapqan polimer tútikshelerdiń syryna toqtalsaq.
Óz kezeginde jas ǵalymnyń ustazy Erhan Áliev 2013 jyly polimerden tútikshe alý jobasy jaiynda Londonda ótken ǵylymi konfrentsiiada tanystyryp, baiandama jasaǵanda álem ǵalymdar, ǵajaiyp noý-haý, mańyzdy innovotsiialyq joba dep joǵary baǵalapty.
Ádette úi salǵanda qurylysshylar temir armatýralardy qoldanyp irgetas pen qabyrǵanyń beriktigin qamtamasyz eteletini belgili. Bul baiaǵydan kele jatqan tehnologiia. Armatýrany kóldeneńinen jáne tiginen salyp, qabyrǵanyn beriktigin qamtamasyz etýge bolady.
Al óte berik, adam shashynan 20 ese jińishke polimer tútikshelerdi betonǵa aralastyrǵanda ol aiqysh-uiqysh baǵytta ornalasyp, irgetas pen úi qabyrǵasynyń beriktigin túrli baǵytta qamtamasyz etetin múmkindikke ie eken. Bul óz kezeginde 3D prinetrlermen úi salýǵa keńinen jol ashyp otyr.
Made in Kazakhstan?
Áńgime barysynda Shyńǵystan ózderi oilap tapqan polimer tútiksheniń ózgesheligin aityp berýin ótindik:
– Bizdiń polimer tútikshe taza qazaqstandyq ónim dep aitýǵa bolady. Iá, osyǵan uqsas polimer tútikshelerdi ózge elderdiń ǵalymdary da oilap tapqan. Biraq olardyń ónimderiniń baǵasy óte qymbat.
Biz osyǵan deiin kúnine 10 gramm ǵana polimer tútikshe alýshy edik. Qazirgi tańda qurylǵymyzdy jetildirip, kúnine 1 kelige deiin polimer tútikshe alatyn deńgeige jetýge kúsh salýdamyz.
Bir tonna betonǵa 1 keli polimer tútikshe qossańyz, betonyń beriktik qabileti birneshe esege artyp shyǵa keledi. Bizdiń polimer tútikshelerimiz baǵa turǵysynan da básekege qabiletti, – dep túsindirip berdi.
Qazir álem ǵalymdary Shyńǵystyń jumysyna asa qyzyǵýshylyq tantýda.
Ol aldaǵy ýaqytta polimer tútiksheni alý isine bailanysty Malaziiaǵa baryp, baiandama jasaýǵa daiyndalyp jatqanyn alǵa tartty.
Bolashaqta Shyńǵystyń 3D prinetrler paida bolsa, elimizde úi salý isi aitarlyqtai arzandap, talai jan az ýaqytta baspanaly bolatyny sózsiz. Sondyqtan tyńǵa túren salyp, kúni-túni eńbektenip júrgen jas ǵalymǵa tabys tileimiz.
Ázirlegen, Nurlan JUMAHAN