Aýditorlar Qazaqstan EAEO elderi arasynda tańbalanatyn taýarlardyń sany jaǵynan artta qalyp otyrǵanyn atap ótti. Respýblikada áli kúnge deiin qandai taýarlardy birinshi kezekte tańbalaý qajet ekenin kórsetetin bekitilgen ádisteme joq, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Mysaly, 5 jyl buryn temeki ónimderin tańbalaý engizildi, alaida Qazaqstanǵa zańsyz ónimderdi ákelý áli de jalǵasýda. 2024 jyly kontrabandalyq temeki ónimderiniń 16 mln astam qaptamasy tárkilengen. Bul 3 jyl burynǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 4,5 ese kóp.
Aiaq kiimge qatysty ekiushty jaǵdai baiqalady. Taýar importy 4 jyl ishinde tómendegen, biraq aiaq kiimge arnalǵan daiyndamalar importy 13 ese ósken. Al olardy aiaq kiim óndirmeitin, biraq keiinnen ónimdi jeke tulǵalarǵa satatyn kompaniialar jappai ákelip jatyr. Óndiris kólemi az bola tura aiaq kiimge arnalǵan daiyndamalar importynyń jyl saiyn artýy kedendik bajdardy tóleýden jaltarý maqsatynda daiyn aiaq kiimdi daiyndamalar retinde ákelý faktileriniń bolýy múmkin ekenin kórsetedi.
2024 jyly ýákiletti ekonomikalyq operatorlarǵa qujattarda daiyn ónimderdi emes, tańbalanýǵa jatpaityn daiyndamalardy kórsetý tiimdi boldy. Al 2025 jyly memlekettik organdardyń ákelinetin daiyndamalardyń kólemine nazar aýdara bastaǵanyn kórip, olar aiaq kiimniń bólshekterin de ákelýdi toqtatty. Basqasha aitqanda, aiaq kiim naryǵy tolyqtai «kóleńkege» ketti.
Memlekettik kirister komiteti tańbalaý júiesiniń derekterin jetkilikti paidalanbaidy. Qazirgi ýaqytta qaptamalar syrtynda Data Matrix kodtarynyń bolmaýy temeki ónimderiniń kontrabandasyn anyqtaýǵa múmkindik beredi. Alaida osyǵan qaramastan, 2024 jyly arnaiy mobildi qosymshaǵa temeki ónimderiniń kontrabandasy boiynsha 246 ótinish kelip túsken. Al olardyń birde-bireýi boiynsha jumys júrgizilmegen. Tańbalaý áleýeti tolyǵymen paidalanylmai otyr.
Kemshilikter men problemalarǵa qaramastan, Qarjy ministrligi 2024 jyly oń nátijeler týraly esep berdi. Jospardyń oryndalǵany týraly esep berýge jospardyń tómendetilýi esebinen salyqtardyń JIÓ-degi úlesi 20,2%-dan 17,2%-ǵa deiin azaitylýy múmkindik berdi. Salystyrmaly túrde alǵanda, 2023 jyly bul kórsetkish 19,6% bolǵan.
Aýdit qorytyndysy boiynsha barlyǵy:
747 mln teńgege qarjylyq buzýshylyq;
2 mlrd teńgeden astam somaǵa kiris bóligi boiynsha biýdjet shyǵyndary;
sondai-aq 34 rásimdik buzýshylyq jáne 29 júieli kemshilik anyqtaldy.
