Qazaqstanda kimder amnistiiaǵa iligýi múmkin? IIM túsindirdi

Qazaqstanda kimder amnistiiaǵa iligýi múmkin? IIM túsindirdi
ashyq derekkóz

IIM elimizde kimder qylmystyq jáne ákimshilik amnistiiaǵa iligýi múmkin ekenin túsindirdi, dep habarlaidy dalanews.kz "Polisia.kz"-ke silteme jasap.

 Amnistiianyń maqsaty – quqyq buzýshylyq jasaǵan, biraq qoǵamǵa aitarlyqtai qaýip tóndirmeitin adamdardyń áleýmettik beiimdelýine jaǵdai jasaý.

Májilis depýtattary jekelegen sanattaǵy quqyq buzýshylyqtar boiynsha amnistiia týraly zań jobasyn ázirledi. IIM basqa da memlekettik organdarmen birlesip, qujat jobasyn talqylaý jónindegi jumys toptaryna belsendi qatysýda.

Amnistiia qylmystyq ta, ákimshilik te quqyq buzýshylyqtarǵa qatysty. Aita ketý kerek, táýelsiz Qazaqstan tarihynda ákimshilik amnistiia alǵash ret ótkizilgeli otyr. IIM jelisi boiynsha qylmystyq amnistiia qylmystyq teris qylyqtar men onsha aýyr emes qylmystar jasaǵan adamdarǵa qoldanylady. Sondai-aq ol aýyrlyǵy ortasha qylmystar úshin sottalǵan, zalal keltirilmegen nemese tolyq ótelgen jaǵdaida qoldanylýy múmkin. Adamdardyń jekelegen sanattary úshin qylmystyń aýyrlyǵyna jáne sottalǵannyń tártibine bailanysty jaza merzimin qysqartý kózdelgen.

- Qylmystyq amnistiia sharalary 15 myńnan astam adamǵa, sonyń ishinde túzeý mekemelerindegi 1,5 myń sottalǵanǵa qatysty bolýy múmkin. Zań jobasy belgilengen normalardy saqtaýǵa jáne zańǵa baǵynatyn ómir saltyn ustanýǵa daiyn ekenin dáleldegen azamattardy qoǵamǵa qaitarýǵa jaǵdai jasaýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar amnistiia ótkizý qoǵamdyq qaýipsizdikke qaýip tóndirmeidi, sebebi zań jobasynda naqty shekteýler men erekshelikter kózdelgen. Amnistiianyń kúshi terroristik, ekstremistik jáne sybailas jemqorlyq qylmystar, uiymdasqan qylmystyq toptardyń quramynda jasalǵan áreketter, azaptaý, sondai-aq jynystyq tiispeýshilikke qarsy qylmystar, ásirese kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty jasalǵan qylmystardy jasaǵan adamdarǵa qoldanylmaidy. Budan bólek, amnistiia retsidiv jaǵdailarynda qoldanylmaidy. Osylaisha qujat aýyr jáne qoǵamǵa qaýipti áreketter úshin jaýapkershiliktiń bultartpastyǵy qaǵidatyn saqtaidy: quqyq buzýshylyq qaita jasalǵan jaǵdaida jaýapkershilik sharalary jalpy negizderde qoldanylady, - dedi IIM zań men norma shyǵarmashylyǵyn úilestirý departamenti bastyǵynyń orynbasary Ermek Shúlden.

Óz kezeginde keń aýqymdy ákimshilik amnistiia 15 memlekettik organnyń quzyretine jatatyn Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 263 babyn qamtidy. Ákimshilik amnistiia aiasynda azamattardy, jeke kásipkerlerdi, sondai-aq jeke praktikamen ainalysatyn adamdardy (notariýstar, advokattar, jeke sot oryndaýshylardy) 2026 jylǵy 17 naýryz saǵat 24:00-ge deiin jasalǵan quqyq buzýshylyqtar úshin oryndalmaǵan ákimshilik aiyppuldardan bosatý kózdeledi. Bul shara halyq pen kásipkerlik sýbektileriniń qarjylyq júktemesin azaitýǵa, sondai-aq olardyń odan ári ekonomikalyq belsendiligin yntalandyrýǵa baǵyttalǵan. Tek IIM jelisi boiynsha bul shara 17 mlrd teńgeden astam somaǵa shamamen 1 mln ákimshilik aiyppuldy qamtidy.

- Bul rette ákimshilik amnistiia teńgerimdi sipatqa ie jáne adamdardyń ómiri men qoǵamdyq tártipke qaýip tóndiretin quqyq buzýshylyqtarǵa qoldanylmaidy. Olardyń qatarynda qarý men esirtkiniń zańsyz ainalymy, jol júrisi qaǵidalaryn óreskel buzý (mas kúide kólik júrgizý, qarsy jolaqqa shyǵý jáne júrgizýshi kýáliginen aiyrýǵa ákep soqqan basqa da buzýshylyqtar), sondai-aq qaitalanǵan quqyq buzýshylyqtar men sottar qaraityn ister bar. Osylaisha ákimshilik amnistiia júrgizý qoldanystaǵy baqylaý tetikterine jáne qoǵamdyq qaýipsizdik deńgeiine teris áser etpeidi. Joldarda jáne qoǵamdyq oryndarda quqyqtyq tártipti saqtaýdy baqylaý tolyq kólemde saqtalady, - dedi spiker.

Usynylyp otyrǵan zań jobasy gýmanizm qaǵidattaryn jáne zań men tártip ideologiiasyn ushtastyra otyryp, memlekettik saiasattyń júieliligin kórsetedi. Qazirgi ýaqytta qujat QR Parlamenti Májilisiniń qaraýynda.