Qazaqstanda jyl basynan beri esirtki isteri boiynsha 11,5 mlrd teńgeden astam aktiv tárkilendi, dep habarlady bas prokýror Berik Asylov, dep habarlaidy dalanews.kz.
«Jyl basynan beri 2,3 mlrd teńgege 85 myńnan astam karta arestke qoiyldy. Arnaiy prokýrorlardyń isterin qosa eseptegende, esirtki isteri boiynsha tárkilengen aktivterdiń jalpy somasy 11,5 mlrd teńgeden asady», – dep jazdy Asylov dúisenbi kúni X áleýmettik jelisinde.
Ol Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda prezident Qasym-Jomart Toqaev quqyq qorǵaý organdarynyń nazarynan tys qalmaýy úshin kúmándi qarjy aǵyndaryn baqylaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdarǵanyn atap ótti.
«Bul jumys aiasynda “aqshanyń izimen júr” qaǵidasy boiynsha esirtki biznesin uiymdastyrýshylardyń múlki men tsifrlyq aktivterin alý ádistemesi jasaldy. Arnaiy prokýrorlar osy ádisteme boiynsha bes óńirde 9 mlrd teńgeden astam somaǵa qylmystyq isterdi tergep jatyr. Aqtaý men Shymkentte 2,3 mlrd teńgeni (1,2 mlrd teńge qolma-qol, 1,1 mlrd teńge banktik shottarda) qolma-qolǵa ainaldyrý kezinde OPG-nyń 9 múshesi ustaldy, iri kólemde esirtki alyndy. Ulytaý oblysynda 6 mln dollar kóleminde kriptovaliýta arestke qoiyldy. Astanada birneshe esirtki dúkeniniń qyzmeti toqtatylyp, 3,8 mln dollar kólemindegi kriptovaliýtaǵa (88 ámiian) arest qoiý sharalary qabyldandy», – dedi bas prokýror.
Asylovtyń aitýynsha, shetelde jasyrynyp júrgen uiymdastyrýshylar da ustaldy.
«Shymkentte arnaiy prokýrorlar AQSh Esirtkimen kúres basqarmasynyń qyzmetkerlerimen birlesip iri esirtki dúkeniniń sheteldik aǵyndaryn, sonyń ishinde kriptovaliýtasyn jedel qadaǵalap, 70 mlrd teńgege 500 myń tranzaktsiiany anyqtady, eki jasyryn zerthanany joidy, 24 qatysýshyny ustady. UQK men politsiia qyzmetkerleri de 12 mln dollar kólemindegi kriptovaliýtaǵa qatysty osyndai isti tergep jatyr. Búkil esirtki saýdasy internette jalǵan shottar, kriptovaliýta jáne R2R-tólemder arqyly júzege asyrylyp jatqanyn eskersek, esirtki qylmysyna qarsy kúreste IT-tehnologiialar qoldanylady. Barlyq esirtki isterinde «dropperlik» tranzaktsiialardy buǵattaý algoritmi jumys isteidi», – dep tolyqtyrdy qadaǵalaýshy organ basshysy.
Ol Toqaevtyń esirtki quqyqbuzýshylyqtaryn anyqtaý, jolyn kesý jáne jazalaý sharalaryn kúsheitýdi, esirtki biznesimen kúresti jandandyryp, esirtkilaboratoriialar men esirtkidúkenderdiń jumysyn toqtatýdy tapsyrǵanyn eske saldy.
«Qazirgi tańda esirtki qylmysyna qarsy kúres esirtkibiznes úshin jazany qatańdatý jaǵdaiynda júrip jatyr, ol tipti ómir boiyna bas bostandyǵynan aiyrýǵa deiin barýy múmkin. Internette jarnama men satýǵa jaýapkershilik engizildi, prekýrsorlar men esirtkilaboratoriialarǵa arnalǵan qural-jabdyq ainalymy úshin jaza kúsheitildi. “Dropperlikke” qatysty jańa qylmystyq bap engizilmek. Esirtkige qarsy kúreste tiimdi sharalar ázirleý úshin jarty jyl saiyn zańdylyqty, quqyqtyq tártipti jáne qylmyspen kúresti qamtamasyz etý jónindegi respýblikalyq úilestirý keńesiniń otyrysy ótedi. Oǵan óńir ákimderi, parlament depýtattary jáne halyqaralyq seriktesterdi qosa alǵanda ózge de múddeli taraptar qatysady», – dedi Asylov.
Onyń aitýynsha, jergilikti atqarýshy organdar politsiiamen birlesip, ásirese kóshelerdegi esirtki-graffitidi joiý boiynsha aldyn alý jumystaryn jandandyrýǵa baǵyttalǵan.
«Esirtki jarnamasyn joiý jumystaryna kommýnaldyq qyzmetter men eriktiler qatysýda. 35 myńnan astam esirtkireklama joiyldy. Jumys jalǵasyp jatyr. Jyl basynan beri 22 esirtkireklamashy ustaldy, 133 qylmystyq is qozǵaldy. Prekýrsor ainalymyn baqylaý boiynsha Targeting-ortalyǵynyń jumysy nátijesinde esirtkilaboratoriialarda paidalanylýy múmkin ónimniń zańsyz ákelinýiniń 58 faktisi toqtatyldy, 37 zańdy tulǵa jaýapkershilikke tartyldy. Jasandy intellektti qoldana otyryp tolyq tsifrlandyrý elimizdegi esirtki qylmysyna qarsy kúrestiń tiimdiligin arttyrady», – dep habarlady bas prokýror.
Ol memleket basshysy esirtkimaniianyń aldyn alýdy, ásirese bilim berý jáne aqparattyq salalarda kúsheitýdi, sondai-aq jastar arasynda esirtki men alkogoldi nasihattaýǵa, internet pen BAQ-ta olardyń romantizatsiiasyna qarsy is-qimyl jasaýdy tapsyrǵanyn eske saldy.
«Búgingi tańda quqyqbuzýshylyqtardyń aldyn alýǵa jastar men oqý oryndary tartylyp jatyr, eldiń jetekshi joǵary oqý oryndarymen 40 memorandýmǵa qol qoiyldy. Oqý oryndarynda, BAQ-ta jáne áleýmettik jelilerde keń aýqymdy esirtkige qarsy naýqan júrgizilýde. Mysaly, Abai oblysynda stýdent-zańgerler (56 adam) Semei qalasyndaǵy 7–10 synyp oqýshylarymen esirtkimaniia men basqa da qylmystardyń aldyn alý boiynsha kezdesýler ótkizetin jobany iske qosty. Almatyda mundai yntymaqtastyq «Jastarmen» jobasyna 3,5 myńnan astam qatysýshyny tartýǵa múmkindik berdi, onda stýdentter politsiiamen birge oiyn-saýyq oryndaryn tekserip, saiabaqtar men qoǵamdyq oryndardy patrýldeidi», – dep jazdy bas prokýror.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda prokýrorlar ákimdiktiń qoldaýymen biznes qaýymdastyǵymen birge «STOP esirtki!» bastamasyn iske qosyp, jeke qor qurdy.
«Esirtki quqyqbuzýshylyqtary týraly aqparat bergen azamattarǵa syiaqy tólenýde. Mundai jobalar is júzinde ár óńirde júzege asyrylyp jatyr», – dedi Asylov.
