Qazaqstanda jeńil sharttarmen baspana alýdy usynatyn kompaniialarǵa tekseris júrýi múmkin. Bul týraly usynysty májilis depýtaty Maqsat Tolyqbaev jasady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qazir qazaqtyń eń álsiz ári jandy jeri – baspana.Óitkeni, úisiz-kúisiz júrgen adam kóp. Solardyń jandy jerinen ustap, tyrp etkizbei urymtal tusty utymdy paidalanyp, ońai olja tapqysy keletin ákki alaiaqtardyń «Kooperativttik jolmen ipatekaǵa baspana alyńyz!», – deitin jarnamasynan kóz súrinedi. Kúni keshe Qarjy monitoringi agenttiginiń eldegi eń iri turǵyn-úi kooperativteriniń biri «Asar Baspana-ny» qarjy piramidasy dep aiyptap, qyzmetin toqtatyp, uiymdastyrýshylardy qamaýǵa alǵandyǵy týraly taraǵan aqparat qoǵamdy dúr silkindirdi. Kompaniia keńsesin tintý kezinde 1,2 mlrd teńge qolma-qol aqsha, premiým klasty kólikter tárkilendi. Endi bizdiń telefonymyzda tynyshtyq joq. Óitkeni, «Asar baspana»-nyń salymshylary óte kóp eken. Olardyń «úi alamyz» dep júrgen úmitteriniń bir kúnde kúl-parshasy shyǵa ma dep alańdaimyn. Saly sýǵa ketken salymshylardyń kóńili kúpti.
Ázirge ataǵy jer jarǵan «Asar Baspanany» alaiaq, qarjy piramidasy dep birjaqty úkim kesýge qaqymyz joq. Sottyń sheshimin kútemiz. Salymshylar qonys toiyn toilap, salǵan aqshalaryn qaitara alsa jaqsy, árine. Olai bolmaǵan jaǵdaida myńdaǵan adam taǵy da «tuzaqqa tústi» dei berińiz. Daýdyń kókesin sonda kóremiz", deidi depýtat.
Sondai-aq, iri kompaniia men bankterdiń atyn paidalanyp, ańqaý eldi aqsha salýǵa úgittep júrgen «Tendernaia birja» kompaniiasynyń ústinen 11 adam aryz jazyp, qylmystyq
is qozǵalǵan.
"Men sizderge ainalasy úsh-tórt kúnde tirkelgen eki faktini ǵana aityp otyrmyn. Bizdiń qoǵamda alaiaqtar ailasyn emir-erkin asyryp júr! Byltyr «alaiaqtyq» baby boiynsha tirkelgen qylmystyń sany 45 myńnan asqan. Senezsizder me? 45 myńnan asqan! Al osy qarjy piramidalaryna halyq bir jylda 20 mlrd teńge salǵan.
Bul baǵytta Ulttyq qaýipsizdik komiteti, Bas prokýratýra, Ishki ister ministrligi, Aqparat jáne mádeniet ministrligi, Ulttyq bankten bastap Qarjy monitoringi agenttigine deiin barlyǵy jumyla jumys istemese, qam kóńil qara halyqtyń arman tilekteri ádiram qalyp, ákki alaiaqtar áli talaidy san soqtyrmaq, deidi Maqsat Tolyqbai.
Depýtat eń basty másele – halyqtyń qarjylyq saýatyn arttyrý ekenin aitady.
"Alaiaqtar jii qoldanatyn júielerdi BAQ, áleýmettik jeli arqyly keńinen taratý qajet. Eldiń bári telefonda otyratyn zaman. Tik-Tok, instagramm, feisbýk siiaqty jelilerdi baqylaýǵa alý mańyzdy. Sebebi, alaiaqtar kóbinde zamanaýi tehnologiiany paidalanyp, áleýmettik jeli arqyly halyqty aldap-arbap jatyr. Prezidentten bastap, tanymal milliarderlerdiń fotosyn, iri kompaniialardyń atyn jamylyp, halyqty investor bolýǵa shaqyratyn psevdokompaniialarǵa beiresmi aqparat boiynsha elde 150 myńnan astam turǵyn tirkelip úlgergen. Bunyń bári nesie alyp, aldanyp jatqan jerlesterimiz. Al onyń arty úlken áleýmettik tolqýǵa ákeletini sózsiz", deidi depýtat.
Maqsat Tolyqbai ásirese, ipotekamen baspana alýǵa úgitteitin turǵyn-úi kooperativteriniń shemasyn kópshilik áli de túsine bermeitinin aitady.
"Árine, kooperativterdiń jarnamasy úisiz júrgen adamdy eleń etkizbei qoimaidy. Paiyzsyz tólem deidi. Turaqty tabys suramaidy. Zeinetaqy jinaǵyńa qaramaidy. Kepilge múlik talap etpeidi. Alǵashqy jarnasyn tóleseń boldy. Kezegiń kelgende úi alasyń deidi. Bylai qarasań bári keremet. Sizge «Tutyný kooperativi» týraly zańdy kórsetedi. Páterdiń kiltin alyp, qonys toiyn toilap jatqandardyń beineroligin tyqpalaidy. Kooperativ qyzmetkerleri de muntazdai, momyn, montana. Aq jeide kiip, galstýk taǵyp alyp, «biz aldamaimyz» dep aiqailap turǵandai kórinedi", deidi depýtat.
Osyǵan bailanysty Maqsat Tolyqbai úkimetke usynys jasady.
