Memleket basshysynyń ekonomikany tsifrlandyrý jónindegi tapsyrmalaryn iske asyrý aiasynda Elektrondyq qarjy ortalyǵy» AQ (Qarjy Digital) Ulttyq taýarlar katalogyna (UTK) aýqymdy jańǵyrtý júrgizdi. Bul joba Qazaqstan Respýblikasyndaǵy taýar ainalymyn baqylaýdyń ashyq ári biryńǵai júiesin qalyptastyrýdaǵy negizgi elementke ainaldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jobanyń qazirgi kezeńindegi basty nátije – UTK derekter bazasynyń on ese ulǵaiýy. Eger buryn katalogta 1,3 mln nomenklatýralyq pozitsiia bolsa, qazir olardyń sany 15 mln-ǵa jetti. Endi naryqta ainalymda júrgen árbir taýar 13 tańbaly biregei tsifrlyq pasportqa ie bolady:
NTIN – taýardy ótkizý úshin,
KZTIN – memlekettik satyp alýlar úshin.
Qazaqstan Respýblikasy Qarjy ministrligi ókilderiniń aitýynsha, Ulttyq taýarlar katalogynyń biryńǵai ekojúiesin qurý keden organdary, salyq qyzmeti jáne memlekettik satyp alý júiesi arasyndaǵy burynnan kele jatqan derekterdiń bytyrańqylyǵyn joidy. Ortaq jikteý taýar qozǵalysyn óndirý nemese import sátinen bastap túpki tutynýshyǵa beriletin fiskaldyq chekke deiin tolyq baqylaýǵa múmkindik beredi. Bul eseptegi qatelikter men taýar sipattamalaryn almastyrý táýekelin azaitady.
Jańartylǵan UTK-nyń basty ereksheligi – kaskadty jasandy intellekt modeliniń engizilýi. Mashinalyq oqytý algoritmderi «tsifrlyq sanitar» rólin atqaryp, derekterdi avtomatty túrde tekserip, qate jáne qaitalanatyn jazbalardan tazartady. Intellektýaldy jikteý arqasynda taýarlardy halyqaralyq standarttarmen (OKTRÝ, TN VED jáne ózge de anyqtamalyqtar) sáikestendirý birneshe minýtta júzege asady. Al taný dáldigi 80 paiyzdan asady.
Vedomstvo málimetinshe, UTK-ny Qarjy ministrliginiń aqparattyq júielerimen, sonyń ishinde elektrondy shot-faktýralarmen (ESF) jáne memlekettik satyp alýlar portalymen yqpaldastyrý biznes pen memleket úshin jańa múmkindikter ashyp otyr.
Biznes úshin bul – biýrokratiialyq júktemeniń azaiýy, eksport-import operatsiialarynyń jedeldeýi jáne protsesterdiń boljamdylyǵynyń artýy. Al memleket úshin – kontrafaktilik ónimge qarsy tiimdi kúres, baǵa belgileýdi naqty ýaqyt rejiminde baqylaý jáne ekonomikanyń ashyqtyǵyn kúsheitý.
Naryqty kezeń-kezeńimen beiimdeý úshin Qazaqstan Respýblikasy Saýda jáne integratsiia ministrligi, Qarjy ministrligi jáne Atameken UKP arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoiyldy. Qujat Ulttyq taýarlar katalogynyń talaptaryn birtindep engizýdi kózdeidi.
2026 jylǵy 1 qańtardan bastap NTIN/XTIN kodtaryn elektrondy shot-faktýralardy, taýarlarǵa ilespe júkqujattardy (SNT), sondai-aq Memlekettik satyp alýdyń biryńǵai portalyndaǵy qujattardy (júkqujattar men qabyldaý-tapsyrý aktileri) rásimdeý kezinde mindetti túrde kórsetý talap etiledi.
Ótpeli kezeńde saýda operatsiialarynyń toqtap qalmaýy úshin ýaqytsha XTIN kodtaryn qoldaný tetigi qarastyrylǵan.
