مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا ەلەكتروندىق قارجى ورتالىعى» اق (Qarjy Digital) ۇلتتىق تاۋارلار كاتالوگىنا (ۇتك) اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جٷرگٸزدٸ. بۇل جوبا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تاۋار اينالىمىن باقىلاۋدىڭ اشىق ەرٸ بٸرىڭعاي جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋداعى نەگٸزگٸ ەلەمەنتكە اينالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جوبانىڭ قازٸرگٸ كەزەڭٸندەگٸ باستى نەتيجە – ۇتك دەرەكتەر بازاسىنىڭ ون ەسە ۇلعايۋى. ەگەر بۇرىن كاتالوگتا 1,3 ملن نومەنكلاتۋرالىق پوزيتسييا بولسا, قازٸر ولاردىڭ سانى 15 ملن-عا جەتتٸ. ەندٸ نارىقتا اينالىمدا جٷرگەن ەربٸر تاۋار 13 تاڭبالى بٸرەگەي تسيفرلىق پاسپورتقا يە بولادى:
NTIN – تاۋاردى ٶتكٸزۋ ٷشٸن,
KZTIN – مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار ٷشٸن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلٸگٸ ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق تاۋارلار كاتالوگىنىڭ بٸرىڭعاي ەكوجٷيەسٸن قۇرۋ كەدەن ورگاندارى, سالىق قىزمەتٸ جەنە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جٷيەسٸ اراسىنداعى بۇرىننان كەلە جاتقان دەرەكتەردٸڭ بىتىراڭقىلىعىن جويدى. ورتاق جٸكتەۋ تاۋار قوزعالىسىن ٶندٸرۋ نەمەسە يمپورت سەتٸنەن باستاپ تٷپكٸ تۇتىنۋشىعا بەرٸلەتٸن فيسكالدىق چەككە دەيٸن تولىق باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ەسەپتەگٸ قاتەلٸكتەر مەن تاۋار سيپاتتامالارىن الماستىرۋ تەۋەكەلٸن ازايتادى.
جاڭارتىلعان ۇتك-نىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – كاسكادتى جاساندى ينتەللەكت مودەلٸنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ. ماشينالىق وقىتۋ الگوريتمدەرٸ «تسيفرلىق سانيتار» رٶلٸن اتقارىپ, دەرەكتەردٸ اۆتوماتتى تٷردە تەكسەرٸپ, قاتە جەنە قايتالاناتىن جازبالاردان تازارتادى. ينتەللەكتۋالدى جٸكتەۋ ارقاسىندا تاۋارلاردى حالىقارالىق ستاندارتتارمەن (وكترۋ, تن ۆەد جەنە ٶزگە دە انىقتامالىقتار) سەيكەستەندٸرۋ بٸرنەشە مينۋتتا جٷزەگە اسادى. ال تانۋ دەلدٸگٸ 80 پايىزدان اسادى.
ۆەدومستۆو مەلٸمەتٸنشە, ۇتك-نى قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸمەن, سونىڭ ٸشٸندە ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالارمەن (ەسف) جەنە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار پورتالىمەن ىقپالداستىرۋ بيزنەس پەن مەملەكەت ٷشٸن جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشىپ وتىر.
بيزنەس ٷشٸن بۇل – بيۋروكراتييالىق جٷكتەمەنٸڭ ازايۋى, ەكسپورت-يمپورت وپەراتسييالارىنىڭ جەدەلدەۋٸ جەنە پروتسەستەردٸڭ بولجامدىلىعىنىڭ ارتۋى. ال مەملەكەت ٷشٸن – كونترافاكتٸلٸك ٶنٸمگە قارسى تيٸمدٸ كٷرەس, باعا بەلگٸلەۋدٸ ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە باقىلاۋ جەنە ەكونوميكانىڭ اشىقتىعىن كٷشەيتۋ.
نارىقتى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن بەيٸمدەۋ ٷشٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ, قارجى مينيسترلٸگٸ جەنە اتامەكەن ۇكپ اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قۇجات ۇلتتىق تاۋارلار كاتالوگىنىڭ تالاپتارىن بٸرتٸندەپ ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيدٸ.
2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ NTIN/XTIN كودتارىن ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالاردى, تاۋارلارعا ٸلەسپە جٷكقۇجاتتاردى (سنت), سونداي-اق مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدىڭ بٸرىڭعاي پورتالىنداعى قۇجاتتاردى (جٷكقۇجاتتار مەن قابىلداۋ-تاپسىرۋ اكتٸلەرٸ) رەسٸمدەۋ كەزٸندە مٸندەتتٸ تٷردە كٶرسەتۋ تالاپ ەتٸلەدٸ.
ٶتپەلٸ كەزەڭدە ساۋدا وپەراتسييالارىنىڭ توقتاپ قالماۋى ٷشٸن ۋاقىتشا XTIN كودتارىن قولدانۋ تەتٸگٸ قاراستىرىلعان.
