Álemde investitsiia úshin báseke kúsheiip jatqan kezeńde Qazaqstan tabiǵi resýrstarǵa ǵana emes, turaqty ekonomikalyq saiasatqa, institýtsionaldyq reformalarǵa jáne qolaily biznes ortaǵa súiene otyryp sheteldik kapitaldy tartýdy kúsheitip otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Sońǵy on jylda halyqaralyq kapital úshin básekeniń sipaty aitarlyqtai ózgerdi. Buryn investorlar tabiǵi resýrstarǵa, arzan jumys kúshine nemese salyqtyq jeńildikterge kóbirek mán berse, búginde memlekettik institýttardyń sapasy, ekonomikalyq saiasattyń turaqtylyǵy jáne uzaq merzimdi damý múmkindigi negizgi faktorlardyń birine ainaldy.
Pandemiia, geosaiasi ózgerister, jahandyq jetkizý tizbekteriniń qaita qurylýy jáne tehnologiia úshin kúres halyqaralyq kompaniialardy investitsiialyq strategiialaryn qaita qaraýǵa májbúr etti. Endi olar úshin tabystylyqpen qatar biznestiń qaýipsizdigi, memlekettik basqarýdyń tiimdiligi jáne ekonomikanyń syrtqy syn qaterlerge beiimdelý qabileti mańyzdy.
Sarapshylardyń pikirinshe, búginde memleketter salyqtyq jeńildiktermen ǵana emes, tutas ekonomikalyq modelderi arqyly básekelesýde. Makroekonomikalyq turaqtylyqty, júieli reformalardy, damyǵan infraqurylymdy jáne túsinikti biznes erejelerin usyna alǵan elder basymdyqqa ie bolyp otyr.
Qazirgi tańda jańa investitsiialar úshin Germaniia, AQSh nemese Japoniia ǵana emes, Vetnam, Malaiziia, Indoneziia, Meksika, Marokko, Polsha, Ázerbaijan, Ózbekstan jáne Qazaqstan da belsendi básekelesýde. Bul memleketterdiń barlyǵy halyqaralyq kompaniialar óndiris oryndary men logistikalyq ortalyqtaryn ornalastyratyn jańa alańǵa ainalýǵa umtylyp keledi.
Qazaqstannyń bul jarystaǵy basty artyqshylyqtarynyń biri Ortalyq Aziiadaǵy eń iri ekonomika bolýy. Sonymen qatar eldiń Qytai, Resei, Kavkaz jáne Eýropa arasyndaǵy geografiialyq ornalasýy jańa eýraziialyq kólik baǵyttaryna kirigýge múmkindik beredi. Buǵan qosa Qazaqstan úsh jetekshi halyqaralyq reiting agenttigi rastaǵan investitsiialyq kredittik reitingter arqyly makroekonomikalyq turaqtylyǵyn saqtap otyr.
Sarapshylardyń aitýynsha, qazirgi kezde investorlar úshin kásiporyndy ashý quny ǵana emes, on nemese on bes jyldan keiin de biznestiń turaqty jumys isteýi mańyzdy. Sondyqtan zańnamanyń turaqtylyǵy, memlekettik qyzmetterdiń tsifrlandyrylýy, sot júiesiniń tiimdiligi jáne memlekettik organdarmen ózara is qimyldyń ashyqtyǵy investitsiialyq tartymdylyqtyń negizgi kórsetkishterine ainaldy.
Osy turǵyda Qazaqstan tabiǵi resýrstar men tranzittik áleýetten bólek institýtsionaldyq ortany jetildirýge basymdyq berip keledi. Bul baǵyttaǵy ózgerister strategiialyq qujattarda ǵana emes, ekonomikalyq kórsetkishterde de baiqala bastady.
2026 jyldyń qańtar maýsym ailarynyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstannyń jalpy ishki ónimi 4,1 paiyzǵa ósti. Sonymen qatar naqty sektordyń ósimi 5,1 paiyzdy qurap, qyzmet kórsetý salasynyń 3,5 paiyzdyq ósiminen joǵary boldy.
Qurylys salasynda ósim 15 paiyzdan asty. Sondai aq kólik, logistika jáne óńdeý ónerkásibinde de joǵary qarqyn saqtaldy. Sarapshylar mundai qurylym ekonomikanyń shikizatqa táýeldiligin birtindep tómendetýge múmkindik beredi dep esepteidi.
Investitsiialyq belsendilik te artyp keledi. Biylǵy alǵashqy alty aida negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialar 9,6 paiyzǵa ósip, 20 mlrd AQSh dollarynan asty. Onyń ishinde jeke investitsiialar kólemi 21 paiyzdan astam kóbeidi.
Jańa investitsiialardyń negizgi bóligi óńdeý ónerkásibine, qurylysqa, kólik infraqurylymyna, aýyl sharýashylyǵyna jáne aqparat pen bailanys salasyna baǵyttalǵan. Bul salalar el ekonomikasynyń jańa óndiristik modelin qalyptastyrýdyń negizi sanalady.
Mamandar mundai ózgerister tek qolaily ekonomikalyq jaǵdaidyń nátijesi emes ekenin aitady. Olar investitsiialyq saiasattyń jańarýy, damý institýttarynyń jetildirilýi jáne ekonomikany ártaraptandyrý sharalarynyń nátijesi ekenin atap ótedi.
Sońǵy jyldary Qazaqstan investitsiialyq saiasattyń tásilin de ózgertti. Buryn negizgi nazar bizneske jeńildikter berýge aýdarylsa, qazir sheshim qabyldaý jyldamdyǵy, rásimderdiń ashyqtyǵy jáne investorlar úshin turaqty jaǵdai qalyptastyrý basty basymdyqqa ainaldy.
Bul baǵyttaǵy negizgi qujattardyń biri 2030 jylǵa deiingi investitsiialyq saiasat tujyrymdamasy boldy. Onda kapital kólemin arttyrýmen qatar onyń sapasyn jaqsartýǵa basymdyq berilgen. Atap aitqanda tehnologiialyq jańǵyrtýǵa, óndiristi oqshaýlaýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa jáne shikizattyq emes sektorlardy damytýǵa baǵyttalǵan jobalarǵa erekshe kóńil bólinedi.
Úkimet janyndaǵy Investitsiialyq shtabtyń qurylýy da osy saiasattyń mańyzdy bóligine ainaldy. Onyń mindeti investorlar kezdesetin ákimshilik kedergilerdi jedel sheship, ortalyq memlekettik organdar men óńirlerdiń jumysyn úilestirý bolyp tabylady.
Investitsiialyq rásimderdi tsifrlandyrý da jalǵasýda. Ulttyq tsifrlyq investitsiialyq platforma joba tirkelgen sátten bastap paidalanýǵa berilgenge deiingi barlyq kezeńdi elektrondy túrde súiemeldeýge múmkindik beredi. Bul biznestiń ákimshilik shyǵyndaryn azaityp, rásimderdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Sonymen qatar investorlarǵa uzaq merzimdi kepildikter berý júiesi de keńeiip keledi. Qazaqstanda strategiialyq jobalardy iske asyrý kezinde 25 jylǵa deiin turaqty jaǵdaidy qamtamasyz etetin investitsiialyq kelisimder engizilgen. 2026 jyldyń ortasyna qarai osyndai 57 kelisim jasalǵan.
El sheteldik áriptestermen investitsiialardy ózara qorǵaý jónindegi halyqaralyq kelisimderdi de keńeitip keledi. Bul halyqaralyq kompaniialar úshin kapitaldyń qaýipsizdigine qosymsha kepildik beredi.
Sarapshylardyń pikirinshe, institýtsionaldyq ózgerister investitsiialyq salamen ǵana shektelmeidi. Sońǵy jyldary memlekettik basqarý júiesin, bilik tarmaqtary arasyndaǵy ókilettikterdi qaita bólýdi jáne konstitýtsiialyq baqylaý tetikterin qamtyǵan saiasi ári quqyqtyq reformalar júzege asyryldy.
Bul ózgerister halyqaralyq reitingterde de kórinis taýyp otyr. 2026 jyldyń maýsymynda Fitch Ratings agenttigi Qazaqstannyń egemen kredittik reitingin BBB deńgeiinde turaqty boljammen rastady. Buǵan deiin S&P Global Ratings BBB minýs reitingin oń boljammen saqtasa, Moody’s agenttigi Baa1 reitingin oń boljammen bekitken bolatyn.
Sonymen birge Qazaqstan Safest Countries for Investors 2026 reitinginde 70 orynnan 53 orynǵa kóterilip, Ortalyq Aziia elderi arasynda kósh bastady. Bul reiting memlekettik basqarý sapasyn, saiasi jáne valiýtalyq táýekelderdi, makroekonomikalyq turaqtylyqty jáne investitsiialardyń qorǵalý deńgeiin baǵalaidy.
Sarapshylardyń aitýynsha, reitingterdiń joǵarylaýy ózdiginen maqsat emes. Onyń basty mańyzy táýekel deńgeiin tómendetip, halyqaralyq kompaniialardyń Qazaqstandy uzaq merzimdi investitsiialar úshin qolaily alań retinde qarastyrýyna yqpal etýinde. Sondyqtan reformalardyń naqty nátijesi reitingtermen emes, elge tartylatyn jańa investitsiialar kólemimen baǵalanatyn bolady.
