2026 jyldyń qańtar-qyrkúiek ailarynda Qazaqstannyń memlekettik biýdjetine transfertterdi eseptemegende 20,2 trln teńge kiris túsip, biýdjet shyǵystary 26,2 trln teńgeni qurady, dep habarlaidy dalanews.kz.
2026 jylǵy 13 qazanda Úkimet otyrysynda Qarjy ministri Mádi Takiev memlekettik qarjynyń toǵyz aidaǵy atqarylý qorytyndylary týraly baiandady. Onyń aitýynsha, esepti kezeńde memlekettiń áleýmettik mindettemelerin qarjylandyrý qamtamasyz etilgen. Respýblikalyq biýdjet kiristeri josparly kórsetkishter deńgeiinde oryndalǵanymen, jergilikti biýdjetterdiń kiristeri men shyǵystary boiynsha jospardan aýytqýlar tirkelgen.
Memlekettik biýdjet kiristeri 20,2 trln teńgege jetti
Qańtar-qyrkúiek ailarynda transfertterdi eseptemegende memlekettik biýdjet kiristeri 20,2 trln teńgeni qurady. Jospar 98,5%-ǵa oryndaldy. Ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda kirister 16,3%-ǵa, iaǵni 2,8 trln teńgege ósti.
Salyq túsimderi de artqan. Byltyrǵy kezeńmen salystyrǵanda olardyń kólemi 3 trln teńgege ulǵaiyp, ósim qarqyny 30,3%-dy qurady.
Respýblikalyq biýdjet kiristeri ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 2,7 trln teńgege artyp, shamamen 26%-ǵa ósken. Qarjy ministrliginiń málimetinshe, túsimderdiń artýyna eksporttyq taýarlardyń álemdik baǵasy, saýda ainalymynyń ulǵaiýy jáne salyq mólsherlemeleriniń ózgerýi áser etken.
Taýarlar, jumystar men qyzmetter ainalymy shamamen 14%-ǵa ósip, 19,7 trln teńgege jetti. Sonymen qatar memleket bizneske qosylǵan qun salyǵyn qaitarýdy jalǵastyrdy. Esepti kezeńde kásipkerlerge 811,5 mlrd teńge qaitarylǵan.
Kedendik tólemder men tranzit kólemi artty
Toǵyz aida kedendik tólemder kólemi 706 mlrd teńgege ulǵaiyp, 3,9 trln teńgeni qurady. Úshinshi eldermen taýar ainalymy 14,3%-ǵa, al Eýraziialyq ekonomikalyq odaq elderinen import 11,5%-ǵa artqan.
Syrtqy saýdanyń ósýimen birge kedendik tranzit kólemi de kóbeigen. Qańtar-qyrkúiek ailarynda 1,2 mln tranzittik deklaratsiia rásimdeldi. Bul ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 18%-ǵa kóp. Jalpy taýar ainalymynyń kólemi 13%-ǵa ósip, 19,4 mln tonnaǵa jetti.
Avtomobil ótkizý pýnktteri arqyly toǵyz aida 1,5 mln-ǵa jýyq kólik quraly tirkelgen. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 19,3%-ǵa nemese 234,4 myń kólikke artyq.
Osyǵan bailanysty shekara infraqurylymyn damytý jáne kedendik rásimderdi jeńildetý baǵytynda jumystar júrgizilip jatyr. Ministrdiń aitýynsha, kirister ósiminiń bir bóligi baǵa men retteýshilik faktorlarǵa bailanysty bolǵandyqtan, jyl sońyna deiin salyq bazasyn keńeitýge jáne salyqtyq ákimshilendirý sapasyn arttyrýǵa basymdyq beriledi.
Toǵyz óńirde jergilikti biýdjet jospary oryndalmaǵan
Jergilikti biýdjetterdiń kiristeri toǵyz aida 6,9 trln teńgeni qurap, jospar 96,1%-ǵa oryndaldy. Ótken jylmen salystyrǵanda kirister 125,6 mlrd teńgege artyp, ósim qarqyny 2%-dy qurady.
Soǵan qaramastan, josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkizilmegendikten, biýdjet kiristeriniń kem túsý kólemi 278,3 mlrd teńgege jetken. Jalpy kiris jospary toǵyz óńirde oryndalmaǵan. Eleýli aýytqýlar Atyraý, Pavlodar jáne Mańǵystaý oblystarynda tirkeldi.
Qarjy ministri ákimdikterge jergilikti kiris kózderiniń áleýetin tolyq paidalanýdy tapsyrdy. Óńirler memlekettik kirister organdarymen birlesip, jyl sońyna deiin biýdjetke qosymsha túsimderdi qamtamasyz etetin naqty sharalar qabyldaýy qajet.
Memlekettik biýdjet shyǵystary 26,2 trln teńge boldy
Esepti kezeńde memlekettik biýdjet shyǵystary 26,2 trln teńgeni qurap, jospar 98%-ǵa oryndaldy.
Respýblikalyq biýdjet shyǵystary 19,6 trln teńgege jetip, jospardyń 99,6%-y igerilgen. Onyń ishinde zeinetaqylar men járdemaqylar tóleýge 5,3 trln teńge, óńirlerdi qoldaýǵa 4,4 trln teńge, al naqty sektordy damytýǵa 2 trln teńge baǵyttalǵan.
Jergilikti biýdjetterdiń shyǵystary 96,3%-ǵa oryndalyp, 11,9 trln teńgeni qurady. Igerilmegen qarajat kólemi 458,4 mlrd teńgege jetken.
Osyǵan bailanysty Qarjy ministri ákimdikter men biýdjettik baǵdarlamalar ákimshileriniń biýdjette qarastyrylǵan qarajatty jyl sońyna deiin ýaqytyly ári sapaly igerýin qamtamasyz etý qajettigin atap ótti.
Sonymen qatar «Jalpy sipattaǵy transfertter týraly» zańǵa sáikes, kelesi jyly óńirlerge 1,2 trln teńge kóleminde transfertter bólý josparlanyp otyr.
Infraqurylymdyq jobalarǵa qarjy bólindi
Arnaýly memlekettik qor qarajaty esebinen jalpy quny 617,7 mlrd teńge bolatyn 501 jobany iske asyrý kózdelgen. Qazirgi ýaqytta osy jobalar aiasyndaǵy 351 nysannyń qurylysy aiaqtalǵan.
Infraqurylymdyq damý qory arqyly jalpy quny 1,5 trln teńge bolatyn 262 jobany júzege asyrýǵa qarajat bólingen.
Qarjylandyrýdyń negizgi baǵyttarynyń qatarynda densaýlyq saqtaý salasyndaǵy 41 jobaǵa arnalǵan 344 mlrd teńge, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý salasyndaǵy 55 jobaǵa bólingen 283,4 mlrd teńge bar. Sondai-aq kólik infraqurylymyndaǵy 48 jobaǵa 369,2 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Qarjy ministri bólingen qarajattyń naqty nátijege ainalýy mańyzdy ekenin atap ótti. Sondyqtan memlekettik organdar men ákimdikter qurylys jumystaryn aiaqtap, nysandardy ýaqytyly paidalanýǵa berýge basa nazar aýdarýy qajet.
Áleýmettik saladaǵy tólemderge baqylaý kúsheitildi
Áleýmettik mindettemelerdi ýaqytyly qarjylandyrýmen qatar, tólemderdiń zańdylyǵy men negizdiligin baqylaý jumystary da jalǵasyp jatyr.
Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qorynyń qyzmetinde meditsinalyq qyzmetterdi satyp alý men olardyń aqysyn tóleýge baqylaý kúsheitilgen. Qalqan platformasynda meditsinalyq qyzmetterdiń 57 baǵyty boiynsha tólem jasaý fýnktsionaly iske qosylǵan.
Monitoring pen alaiaqtyqqa qarsy baqylaý sharalarynyń nátijesinde toǵyz aida 23,4 mlrd teńge kólemindegi qarjylyq shyǵyndardyń aldyn alýǵa múmkindik týǵan.
Jalpy esepti kezeńde respýblikalyq biýdjetten Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qoryna 1 trln 204,8 mlrd teńge bólingen.
Bilim berýdi qarjylandyrý júiesi de tsifrlyq formatqa kóshirilip jatyr. Qazirgi ýaqytta 6 634 mektep osy júiege qosylǵan. Tekserý tetikteri jalǵan tirkeýlerdi anyqtaýǵa jáne ózge de zańbuzýshylyqtardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Osy jumystardyń nátijesinde 34 mlrd teńge biýdjet qarajaty únemdelgen.
Biyl Qarjy ortalyǵy arqyly qarjylandyrý kólemi 821 mlrd teńgege jetken. Jyl sońyna deiin bul kórsetkishti 1,6 trln teńgege jetkizý josparlanyp otyr.
Budan bólek, tiisti ministrliktermen birlesip, bilim berý uiymdaryna bólinetin qarajatty olardyń jumys nátijelerimen bailanystyratyn arnaiy kórsetkishter ázirlenip jatyr.
Qorytyndylai kele, Qarjy ministrligi memlekettik biýdjettiń atqarylýyna monitoring júrgizip, biýdjette kózdelgen qarajat sheginde mindettemelerdiń ýaqytyly qarjylandyrylýyn qamtamasyz etýdi jalǵastyrady.
