Amman, Iordaniia, 17 qańtar 2025 j. – Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi islam uiymynyń (AQIU) Bas direktory, Elshi Berik Aryn myrza Iordaniiadan Gazaǵa «Adamzatqa un – Gazadaǵy jaǵdaiǵa bailanysty shuǵyl úndeý» atty alǵashqy gýmanitarlyq kómek jóneltý sharasyna qatysty.
Áz-Zarqa aimaǵynyń Ǵabaýi qalasyndaǵy Iordaniia Hashimit qaiyrymdylyq uiymynyń (IHQU) qoimasynda ótken rásim Qazaqstan Respýblikasynyń Iordaniiadaǵy Elshisi Talǵat Shaldanbai myrzanyń da qatysýymen ótti. Gazaǵa 12 júk kóligine tielgen – 200 tonna birinshi surypty bidai uny jóneltildi.
Bul shara AQIU mańyzdylyǵyn qýattaýmen qatar, uiymnyń gýmanitarlyq qyzmetiniń, sonyń ishinde atalǵan bastamany júzege asyrýda sheshýshi róliniń kýási boldy. Sondai-aq, Qazaqstannyń dúnie júzindegi azyq-túlik qaýipsizdigi máselesin ilgeriletý men gýmanitarlyq daǵdarystardy sheshýge degen ustanymyn kórsetedi.
2023 jyldyń qazan aiynan bastap júrgizilgen shabýyldar Gaza sektorynda adamdardyń tirshiligin qamtamasyz etetin infraqurylymdardyń-úiler men aýrýhanalardyń jappai qiraýyna ákelip, milliondaǵan adamdardy baspanasyz qaldyrdy. Osyǵan bailanysty qajetti gýmanitarlyq kómekterdiń qajettiligi 2023 jyldyń 11 qarashasynda Birikken Arab Ámirliginde ótken Islam Sammitinde atap ótilip, nátijesinde azyq-túlik tapshylyǵyna jol bermeý úshin shuǵyl kómek kórsetý týraly úndeý jasaldy. AQIU arnaiy Jarǵy bekitip, bul daǵdarysqa Islam yntymaqtastyǵy uiymynyń (IYU) ótinishi boiynsha gýmanitarlyq baǵdarlamalarǵa qatysýǵa niet bildirdi.
Budan bólek, 2024 jyldyń basynda AQIU Gazadaǵy ashtyq qaýpimen kúresý úshin shuǵyl úndeý jariialap, «Adamzatqa un» baǵdarlamasyn iske qosty. Gaza sektoryna 1000 tonna bidai unyn jetkizýdi kózdeitin bul bastama BUU Taiaý Shyǵystaǵy Palestinalyq bosqyndarǵa kómek kórsetý jónindegi agenttiginiń (UNRWA) shuǵyl kómek berý týraly úndeýine qoldaý. Qazaqstan Respýblikasy, Tájikstan Respýblikasy, Bangladesh Halyq Respýblikasy jáne Ázirbaijan Respýblikasy sekildi IYU-na múshe memleketterdiń jomart kómegimen, sondai-aq Iordaniia Hashimit qaiyrymdylyq uiymynyń seriktestigimen júzege asyrylǵan baǵdarlamanyń birinshi kezeńinde 200 tonna júk jiberildi.
Saltanatty rásim barysynda Iordaniia Hashimit qaiyrymdylyq uiymynyń ókilderi Iordaniia arqyly turaqty gýmanitarlyq qoldaý kórsetý boiynsha júrgizip jatqan jumystary týraly baiandady. Aita ketý kerek, buǵan deiin beibit kelisim ornamaǵan ýaqytta, Izrail biliginiń ornatqan shekteýleri Gazaǵa júk tasymaldaýdy aitarlyqtai qiyndatqan bolatyn. IHQU bastamalaryna azyq-túlik kómegi ǵana emes, sonymen qatar, meditsinalyq kómek jáne qaqtyǵys kezinde osal adamdarǵa baspana berý jáne t.b qoldaýlar kiredi. Bas direktor Berik Aryn men Qazaqstan Elshisi Talǵat Shaldanbai uiymnyń qoimalarymen tanysyp, IHQU múmkindikteri týraly málimet aldy, odan keiin Gazaǵa bet alǵan kólikterge júk tieý rásimi ótti.
Atalǵan kólikter eki kúnniń ishinde Kerem Shalom/Karam Abý Salem shekara ótkeline jetedi dep kútilýde. Ol jerde BUU Dúniejúzilik Azyq-túlik baǵdarlamasynyń (World Food Programme, WFP) jáne BUU-nyń basqa agenttikteriniń ókilderi júkti qabyldaýdy úilestiredi, qajetti zattar qaýipsiz jetkiziletin bolady. Bul is-shara AQIU-nyń atalǵan aimaqtaǵy alǵashqy tikelei bastamasy emes, uiym sonymen qatar musylman elderiniń Qyzyl Jarty Ai, úkimettik emes uiymdarymen jáne t.b qaiyrymdylyq agenttikterimen ótkiziletin igi sharalarǵa belsendi qatysady.
Saltanatty rásim 46 000-nan astam adamnyń ómirin qiǵan 465 kúndik soǵystan keiin Gazada ýaqytsha atysty toqtatý kelisimimen tuspa-tus keldi. Bul qaqtyǵys negizgi infraqurylymnyń buzylýy jáne qystyń qatal jaǵdaiynda milliondaǵan adamdardyń qonys aýdarýyna ákeldi. Gazada balalar azyq-túlik tapshylyǵyna ushyrady. 2024 jyldyń sońyna qarai Gazada shamamen 1,84 million adamǵa azyq-túlik jetispegen. Olardyń 133 myńǵa jýyǵy ashtyqtyń aldynda tur. Azyq-túlik qaýipsizdigi kezeńderiniń keshendi tizbesine (IPC) sáikes, 2024 jyldyń qyrkúieginde halyqtyń shamamen 96 paiyzy, iaǵni 2,15 millionnan astam adam – azyq-túlikke zárý bolǵan.
Bas direktor Berik Aryn BUU seriktesterine, IHQU-ǵa jáne qaiyrymdylyq jasaǵan Múshe Memleketterge shynaiy rizashylyǵyn bildirdi. Sondai-aq AQIU-nyń beitaraptylyq, qaiyrymdylyq, adamgershilik printsipterin ustanatynyn atap ótip, Uiym árdaiym osyndai kómekter lebin jalǵastyratynyna nazar aýdardy. Bas Direktor sonymen qatar IYU-na múshe elderdiń Gazany qoldaýynyń mańyzdylyǵyn aitty. AQIU uzaq merzimdi qalpyna keltirý jumystaryn, Gazanyń aýylsharýashylyq sektoryn jandandyrýdy jáne negizgi infraqurylymdardy qalpyna keltirýdi ilgeriletýge qol ushyn sozatyn bolady.
