1991 men 2024 jyldar aralyǵynda Qazaqstan úkimetin 11 saiasatker basqardy. Onyń ishinde tek Kárim Másimov qana eki ret Premer-Ministr laýazymynda otyrdy.
Al qai premerdiń tusynda bizdiń ekonomika órledi, qai úkimet ýaqytynda kerisinshe qulady? Jyl saiyn jańa tarihymyzdyń paraqtary molaiyp kele jatqandyqtan bul óte qyzyq derek. 33 jyl az ýaqyt emes. Dúniejúzilik bank pen Ulttyq statistika biýrosynyń derekterine súienip, kez-kelgen premer-ministrdiń eń negizgi nátijesi – ishki jalpy ónimniń ósý liniiasyn qarai alamyz. Túsinikti bolý úshin aldymen hronologiia, artynan reiting jasaiyq.
Sergei Tereshenko, 1991-1994 jyldar
Sergei Tereshenkonyń kezinde táýelsizdikti endi alyp, óndiris qirap, zaýyttar jabylyp, zeinetaqy tólenbei, naǵyz toqyraýǵa kelgen edik. Er azamattar iship ketti. Áielder qytai sómkesin arqalap bazarǵa shyqty. Qazaqstan jabaiy kapitalizm jáne «chelnok» ekonomikasy rejimine aýysty.
Tereshenkonyń kezinde ekonomika tórt jyl boiy qatarynan qulady. Al Qazaqstan tarihyndaǵy eń úlken quldyraý, minýs 12 paiyz - 1994 jyly boldy.
Ákejan Qajygeldin, 1994-1997 jyldar
Qajygeldinniń dáýirinde jekeshelendirý ekonomikasy bastaldy. Qajygeldin bizdi minýstan pliýske shyǵarǵan alǵashqy premer. Ákejan Maǵjanuly 1995 jyly ishki jalpy ónimdi 8,2 paiyzǵa quldyratty. Biraq 1996 jyly ekonomikany 0,5 paiyzǵa, al 1997 jyly 1,7 paiyzǵa ósirdi. Bizdiń ekonomikalyq jylnamada 1996 jyl «áiteýir jaǵdai ońala bastaǵan» ýaqyt retinde tarihta qaldy.
Nurlan Balǵymbaev, 1997-1999 jyldar
Balǵymbaevtyń kezindegi ekonomikanyń maksimaldy ósýi +2,7 paiyz boldy. Biraq 1998 jylǵy Reseidegi defolt Qazaqstanǵa da aýyr tidi. 1998 jyly biz 1,9 paiyz joǵalttyq ta, 1999 jyly jaǵdaidy túzedik.
Qasym-Jomart Toqaev, 1999-2002 jyldar
Qasym-Jomart Kemelulynyń kezinde álemde munai baǵasy sharyqtady da, ishki jalpy ónim dereý óse bastady. Toqaev táýelsiz el tarihynda ekonomikanyń bir jyldyq ósý qarqynyn 10 paiyzdan asyrǵan alǵashqy premer boldy. 2001 jyly ishki jalpy ónimniń ósimi 13,5 paiyzdy kórsetti. Bul búginge deiin jańarmaǵan absoliýtty rekord. Sol jyly elimiz álem boiynsha eń tez baiyǵan TOP-10 eldiń qataryna kirdi.
Imanǵali Tasmaǵambetov, 2002-2003 jyldar
Imanǵali Nurǵaliulynyń dáýirinde álemde «qymbat munai» fazasy saqtalyp turdy. Tasmaǵambetov kórsetken maksimaldy ósim 9,7 paiyz boldy.
Danial Ahmetov, 2003-2007 jyldar
Danial Kenjetaiulynyń ýaqytynda ekonomika ózin jaqsy sezindi. Ol óziniń maksimaldy nátijesin 2006 jyly kórsetti. Sol jyly ekonomika 10,7 paiyzǵa ósti.
Karim Másimov 2007-2012, 2014-2016 jyldar
Kárim Qajymqanulynyń úkimetti eki ret basqarǵanyn bilemiz. Alǵashqy otyrysynda ol maksimaldy 8,9% ósim, al ekinshi merziminde 4,2 paiyz ósim kórsetti.
Serik Ahmetov, 2012-2014 jyldar
Serik Ahmetov óz maksimýmyn 2013 jyly kórsetti. Sol jyly ekonomika 6 paiyzǵa ósti. Biraq Serik Ahmetovtyń basqa jetistigi bar. Onyń kezinde Ulttyq Qordyń kólemi 75,2 milliard dollarǵa jetti. Bul mejege biz odan keiin eshqashan iline almadyq. Qazir shamamen 56-57 milliard dollarmen otyrmyz.
Baqytjan Saǵyntaev, 2016-2019 jyldar
Baqytjan Ábdirulynyń ýaqytynda Qazaqstan «orta tabys tuzaǵyna» túsip qaldy. Iaǵni ekonomika ósýi 5 paiyzdan asa almaityn jaǵdaiǵa jettik. Onyń maksimaldy nátijesi 2019 jyly – 4,5 paiyz ósim boldy.
Asqar Mamin, 2019-2022 jyldar
2020 jylǵa deiin (pandemiia) Qazaqstan ekonomikasy sońǵy ret 1998 jyly qulaǵan bolatyn. Sol ýaqyttan beri tek qana úzdiksiz ósip keldi. Mamin ekonomikanyń qulaýyn kórsetken tórtinshi premer. Tereshenko dáýirinde (1991-1994) ekonomika sol tórt jyl qatarynan qulap keldi. Qajygeldinniń kezinde IJÓ 1995 jyly (-8,2%) qulady. Nurlan Balǵymbaevtyń kezinde 1998 jyly ekonomikamyz -1,9 paiyzǵa quldyraǵan. Al Asqar Mamin dáýirinde 2020 jyly ekonomika 2,5 paiyzǵa qulady. Al 2021 jyly kerisinshe 4,3 paiyzǵa ósti. Maminnyń maksimaldy nátijesi 4,3 paiyz boldy.
Álihan Smaiylov, 2022-2024 jyldar
Álihan Ashanuly postkrizistik kezde keldi de, ekonomikany qulatqan joq. 2022 jyldyń qorytyndysy boiynsha ekonomika 3,2%, al 2023 jyldyń nátijesinde ekonomika ósimi 5,1% kórsetti. Maksimaldy nátije – 5,1%.
Al endi, Qazaqstan ekonomikasyn barynsha ósirgen premerler reitingi:
1. Qasym-Jomart Toqaev – 13,5%
2. Danial Ahmetov – 10,7%
3. Imanǵali Tasmaǵambetov – 9,7%
4. Kárim Másimov – 8,9%
5. Serik Ahmetov – 6%
6. Álihan Smaiylov – 5,1%
7. Baqytjan Saǵyntaev – 4,5%
8. Asqar Mamin – 4,3%
9. Nurlan Balǵymbaev – 2,7%
10. Ákejan Qajygeldin – 1,7%
11. Sergei Tereshenko – minýs 12%
