1991 مەن 2024 جىلدار ارالىعىندا قازاقستان ٷكٸمەتٸن 11 ساياساتكەر باسقاردى. ونىڭ ٸشٸندە تەك كەرٸم مەسٸموۆ قانا ەكٸ رەت پرەمەر-مينيستر لاۋازىمىندا وتىردى.
ال قاي پرەمەردٸڭ تۇسىندا بٸزدٸڭ ەكونوميكا ٶرلەدٸ, قاي ٷكٸمەت ۋاقىتىندا كەرٸسٸنشە قۇلادى? جىل سايىن جاڭا تاريحىمىزدىڭ پاراقتارى مولايىپ كەلە جاتقاندىقتان بۇل ٶتە قىزىق دەرەك. 33 جىل از ۋاقىت ەمەس. دٷنيەجٷزٸلٸك بانك پەن ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنٸپ, كەز-كەلگەن پرەمەر-مينيستردٸڭ ەڭ نەگٸزگٸ نەتيجەسٸ – ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ ٶسۋ لينيياسىن قاراي الامىز. تٷسٸنٸكتٸ بولۋ ٷشٸن الدىمەن حرونولوگييا, ارتىنان رەيتينگ جاسايىق.
سەرگەي تەرەششەنكو, 1991-1994 جىلدار
سەرگەي تەرەششەنكونىڭ كەزٸندە تەۋەلسٸزدٸكتٸ ەندٸ الىپ, ٶندٸرٸس قيراپ, زاۋىتتار جابىلىپ, زەينەتاقى تٶلەنبەي, ناعىز توقىراۋعا كەلگەن ەدٸك. ەر ازاماتتار ٸشٸپ كەتتٸ. ەيەلدەر قىتاي سٶمكەسٸن ارقالاپ بازارعا شىقتى. قازاقستان جابايى كاپيتاليزم جەنە «چەلنوك» ەكونوميكاسى رەجيمٸنە اۋىستى.
تەرەششەنكونىڭ كەزٸندە ەكونوميكا تٶرت جىل بويى قاتارىنان قۇلادى. ال قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ ٷلكەن قۇلدىراۋ, مينۋس 12 پايىز - 1994 جىلى بولدى.
ەكەجان قاجىگەلدين, 1994-1997 جىلدار
قاجىگەلديننٸڭ دەۋٸرٸندە جەكەشەلەندٸرۋ ەكونوميكاسى باستالدى. قاجىگەلدين بٸزدٸ مينۋستان پليۋسكە شىعارعان العاشقى پرەمەر. ەكەجان ماعجانۇلى 1995 جىلى ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدٸ 8,2 پايىزعا قۇلدىراتتى. بٸراق 1996 جىلى ەكونوميكانى 0,5 پايىزعا, ال 1997 جىلى 1,7 پايىزعا ٶسٸردٸ. بٸزدٸڭ ەكونوميكالىق جىلنامادا 1996 جىل «ەيتەۋٸر جاعداي وڭالا باستاعان» ۋاقىت رەتٸندە تاريحتا قالدى.
نۇرلان بالعىمباەۆ, 1997-1999 جىلدار
بالعىمباەۆتىڭ كەزٸندەگٸ ەكونوميكانىڭ ماكسيمالدى ٶسۋٸ +2,7 پايىز بولدى. بٸراق 1998 جىلعى رەسەيدەگٸ دەفولت قازاقستانعا دا اۋىر تيدٸ. 1998 جىلى بٸز 1,9 پايىز جوعالتتىق تا, 1999 جىلى جاعدايدى تٷزەدٸك.
قاسىم-جومارت توقاەۆ, 1999-2002 جىلدار
قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ كەزٸندە ەلەمدە مۇناي باعاسى شارىقتادى دا, ٸشكٸ جالپى ٶنٸم دەرەۋ ٶسە باستادى. توقاەۆ تەۋەلسٸز ەل تاريحىندا ەكونوميكانىڭ بٸر جىلدىق ٶسۋ قارقىنىن 10 پايىزدان اسىرعان العاشقى پرەمەر بولدى. 2001 جىلى ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ ٶسٸمٸ 13,5 پايىزدى كٶرسەتتٸ. بۇل بٷگٸنگە دەيٸن جاڭارماعان ابسوليۋتتى رەكورد. سول جىلى ەلٸمٸز ەلەم بويىنشا ەڭ تەز بايىعان توپ-10 ەلدٸڭ قاتارىنا كٸردٸ.
يمانعالي تاسماعامبەتوۆ, 2002-2003 جىلدار
يمانعالي نۇرعاليۇلىنىڭ دەۋٸرٸندە ەلەمدە «قىمبات مۇناي» فازاسى ساقتالىپ تۇردى. تاسماعامبەتوۆ كٶرسەتكەن ماكسيمالدى ٶسٸم 9,7 پايىز بولدى.
دانيال احمەتوۆ, 2003-2007 جىلدار
دانيال كەنجەتايۇلىنىڭ ۋاقىتىندا ەكونوميكا ٶزٸن جاقسى سەزٸندٸ. ول ٶزٸنٸڭ ماكسيمالدى نەتيجەسٸن 2006 جىلى كٶرسەتتٸ. سول جىلى ەكونوميكا 10,7 پايىزعا ٶستٸ.
كاريم مەسٸموۆ 2007-2012, 2014-2016 جىلدار
كەرٸم قاجىمقانۇلىنىڭ ٷكٸمەتتٸ ەكٸ رەت باسقارعانىن بٸلەمٸز. العاشقى وتىرىسىندا ول ماكسيمالدى 8,9% ٶسٸم, ال ەكٸنشٸ مەرزٸمٸندە 4,2 پايىز ٶسٸم كٶرسەتتٸ.
سەرٸك احمەتوۆ, 2012-2014 جىلدار
سەرٸك احمەتوۆ ٶز ماكسيمۋمىن 2013 جىلى كٶرسەتتٸ. سول جىلى ەكونوميكا 6 پايىزعا ٶستٸ. بٸراق سەرٸك احمەتوۆتىڭ باسقا جەتٸستٸگٸ بار. ونىڭ كەزٸندە ۇلتتىق قوردىڭ كٶلەمٸ 75,2 ميلليارد دوللارعا جەتتٸ. بۇل مەجەگە بٸز ودان كەيٸن ەشقاشان ٸلٸنە المادىق. قازٸر شامامەن 56-57 ميلليارد دوللارمەن وتىرمىز.
باقىتجان ساعىنتاەۆ, 2016-2019 جىلدار
باقىتجان ەبدٸرۇلىنىڭ ۋاقىتىندا قازاقستان «ورتا تابىس تۇزاعىنا» تٷسٸپ قالدى. ياعني ەكونوميكا ٶسۋٸ 5 پايىزدان اسا المايتىن جاعدايعا جەتتٸك. ونىڭ ماكسيمالدى نەتيجەسٸ 2019 جىلى – 4,5 پايىز ٶسٸم بولدى.
اسقار مامين, 2019-2022 جىلدار
2020 جىلعا دەيٸن (پاندەمييا) قازاقستان ەكونوميكاسى سوڭعى رەت 1998 جىلى قۇلاعان بولاتىن. سول ۋاقىتتان بەرٸ تەك قانا ٷزدٸكسٸز ٶسٸپ كەلدٸ. مامين ەكونوميكانىڭ قۇلاۋىن كٶرسەتكەن تٶرتٸنشٸ پرەمەر. تەرەششەنكو دەۋٸرٸندە (1991-1994) ەكونوميكا سول تٶرت جىل قاتارىنان قۇلاپ كەلدٸ. قاجىگەلديننٸڭ كەزٸندە ٸجٶ 1995 جىلى (-8,2%) قۇلادى. نۇرلان بالعىمباەۆتىڭ كەزٸندە 1998 جىلى ەكونوميكامىز -1,9 پايىزعا قۇلدىراعان. ال اسقار مامين دەۋٸرٸندە 2020 جىلى ەكونوميكا 2,5 پايىزعا قۇلادى. ال 2021 جىلى كەرٸسٸنشە 4,3 پايىزعا ٶستٸ. ماميننىڭ ماكسيمالدى نەتيجەسٸ 4,3 پايىز بولدى.
ەليحان سمايىلوۆ, 2022-2024 جىلدار
ەليحان اسحانۇلى پوستكريزيستٸك كەزدە كەلدٸ دە, ەكونوميكانى قۇلاتقان جوق. 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكا 3,2%, ال 2023 جىلدىڭ نەتيجەسٸندە ەكونوميكا ٶسٸمٸ 5,1% كٶرسەتتٸ. ماكسيمالدى نەتيجە – 5,1%.
ال ەندٸ, قازاقستان ەكونوميكاسىن بارىنشا ٶسٸرگەن پرەمەرلەر رەيتينگٸ:
1. قاسىم-جومارت توقاەۆ – 13,5%
2. دانيال احمەتوۆ – 10,7%
3. يمانعالي تاسماعامبەتوۆ – 9,7%
4. كەرٸم مەسٸموۆ – 8,9%
5. سەرٸك احمەتوۆ – 6%
6. ەليحان سمايىلوۆ – 5,1%
7. باقىتجان ساعىنتاەۆ – 4,5%
8. اسقار مامين – 4,3%
9. نۇرلان بالعىمباەۆ – 2,7%
10. ەكەجان قاجىگەلدين – 1,7%
11. سەرگەي تەرەششەنكو – مينۋس 12%
