Keiingi jyldary eńbek naryǵyndaǵy talaptar edáýir ózgerdi. Buryn qyzmetker úshin turaqty jumys pen ýaqytyly tólenetin jalaqy negizgi ólshem sanalsa, búginde mamandar jumys kestesine, áleýmettik kepildikterge, kásibi damýǵa jáne jeke ómirine bólinetin ýaqytqa da mán beredi. Bul ózgeris eńbek adamynyń qazirgi beinesin jańasha paiymdaýǵa negiz bolady.
Dalanews.kz Antal Kazakhstan kompaniiasynyń 2025-2026 jyldarǵa arnalǵan eńbek naryǵy jónindegi zertteýine úńilip, qazaqstandyq qyzmetkerlerdiń jumys berýshiden ne kútetinin saralady. Saýalnamaǵa Almaty, Astana jáne elimizdiń ózge qalalarynda eńbek etetin 1754 maman, orta jáne joǵary býyn menedjeri qatysqan.
Zertteý nátijesi jalaqynyń áli de mańyzdy bolǵanymen, qyzmetkerdi yntalandyryp, kompaniiada uzaq ýaqyt ustap qalýǵa jalǵyz ózi jetkiliksiz ekenin kórsetedi.
Qashyqtan jumys isteý qosymsha jeńildik bolýdan qaldy
Birneshe jyl buryn qashyqtan jumys isteý sanaýly kompaniiada ǵana kezdesetin múmkindik edi. Qazir ol jumys ornyn tańdaýǵa yqpal etetin negizgi talaptardyń birine ainaldy.
Zertteýge qatysqandardyń 83 paiyzy qashyqtan nemese aralas formatta jumys isteý múmkindigin jumys berýshiniń mańyzdy artyqshylyǵy dep baǵalaǵan. 2022 jyly mundai pikirdi respondentterdiń 61 paiyzy ǵana qoldaǵan. Úsh jyldyń ishinde kórsetkishtiń 22 paiyzdyq tarmaqqa ósýi qyzmetkerlerdiń eńbek jaǵdaiyna qatysty talǵamy ózgergenin ańǵartady.
Bul múmkindik jastar úshin airyqsha mańyzdy. Z býyny ókilderiniń 92 paiyzy qashyqtan nemese aralas jumys formatyna mán beredi. Y býynynda bul kórsetkish 86 paiyzdy, al X býynynda 76 paiyzdy quraǵan.
Qazirgi kezde saýalnamaǵa qatysqandardyń 62 paiyzy keńseden tys jumys istei alady. Degenmen jergilikti jáne halyqaralyq kompaniialar arasynda eleýli aiyrmashylyq bar. Qazaqstandyq uiymdarda eńbek etetinderdiń 52 paiyzyna osyndai múmkindik berilse, halyqaralyq kompaniialarda onyń úlesi 70 paiyzǵa jetedi.
Qashyqtan jumys isteýge suranysty qyzmetkerdiń jaýapkershilikten qashýy nemese az eńbek etýge umtylysy dep qabyldaý durys emes. Mundai format jolǵa ketetin ýaqytty únemdeýge, otbasylyq mindetter men kásibi qyzmetti úilestirýge múmkindik beredi. Bul jaǵdaida adamnyń keńsede ótkizgen saǵaty emes, atqarǵan jumysynyń nátijesi aldyńǵy orynǵa shyǵady.
Qyzmetker qandai jeńildikterge mán beredi?
Qazirgi mamandar úshin jalaqydan bólek usynylatyn áleýmettik paket te mańyzdy. Alaida jumys berýshi beretin jeńildikter qyzmetkerdiń naqty qajettiligine árdaiym sáikes kele bermeidi.
Zertteý boiynsha respondentterdiń 46 paiyzy qashyqtan jumys isteýdi eń mańyzdy múmkindikterdiń biri dep ataǵan. 41 paiyzy ikemdi kestege mán beredi. Meditsinalyq saqtandyrý men korporativtik oqýdy qajet dep sanaityndardyń úlesi – 36 paiyzdan. Taǵy 32 paiyzy otbasy múshelerine de meditsinalyq saqtandyrý qarastyrylǵanyn qalaidy. Al 30 paiyzy jyl saiynǵy eńbek demalysyna qosymsha kúnder berilgenin mańyzdy sanaidy.
Kompaniialar usynatyn jeńildikterdiń arasynda meditsinalyq saqtandyrý alda tur. Áleýmettik paketi bar qyzmetkerlerdiń 56 paiyzy osy múmkindikpen qamtylǵan. 49 paiyzy qashyqtan jumys istei alady, 45 paiyzyna korporativtik oqý, 44 paiyzyna uialy bailanys shyǵynyn óteý usynylǵan.
Halyqaralyq jáne jergilikti kompaniialardyń áleýmettik múmkindikterinde de aiyrmashylyq baiqalady. Halyqaralyq uiymdarda isteitinderdiń 71 paiyzy meditsinalyq saqtandyrýmen qamtylǵan. Qazaqstandyq kompaniialarda bul kórsetkish 36 paiyzdy quraidy. Halyqaralyq kompaniia qyzmetkerleriniń 58 paiyzyna qashyqtan eńbek etýge jaǵdai jasalsa, jergilikti uiymdarda onyń úlesi 37 paiyz bolǵan.
Antal International kompaniiasynyń Eýraziia óńirindegi basqarýshy direktory Mihael Germershaýzen qyzmetkerdi ustap qalý úshin jalaqymen ǵana shektelý jetkiliksiz ekenin aitady.
«Kompaniialar básekege qabilettiligin saqtap, qyzmetkerlerin ustap qalý úshin naryqtaǵy ózgeristerge der kezinde jaýap berýmen qatar, jeńildikterdi, aralas jumys formatyn jáne oqytýdy qamtityn keshendi ótemaqy paketin qalyptastyrýy qajet», – deidi ol.
Demek, áleýmettik paket formaldy jeńildikter jiyntyǵy emes, qyzmetkerdiń kúndelikti ómirine naqty paida ákeletin qoldaý quraly bolýy kerek.
Qyzmetkerdiń ál-aýqatyna jetkilikti kóńil bóline me?
Zertteýge qatysqandardyń tek 35 paiyzy ózi jumys isteitin kompaniiada qyzmetkerlerdiń ál-aýqatyn qoldaýǵa arnalǵan baǵdarlama baryn aitqan. Qalǵan 65 paiyzynda mundai júie qarastyrylmaǵan.
Ál-aýqatty qoldaý meditsinalyq saqtandyrý nemese sportzalǵa beriletin jeńildikpen ǵana shektelmeidi. Bul uǵymǵa qyzmetkerdiń densaýlyǵy, psihologiialyq jaǵdaiy, kásibi damýy, qarjylyq turaqtylyǵy jáne ujymdaǵy qarym-qatynasy kiredi.
Mundai baǵdarlamasy bar kompaniialardyń 73 paiyzynda mamandardy beiimdeý, oqytý, tálimgerlik, koýching nemese mansaptyq keńes berý sekildi kásibi qoldaý túrleri usynylady. Áleýmettik bailanysty nyǵaitýǵa baǵyttalǵan bastamalar 65 paiyzynda, densaýlyq saqtaý sharalary 64 paiyzynda kezdesedi.
Psihologiialyq kómek pen mentaldyq saýlyqqa arnalǵan baǵdarlamalardyń úlesi – 59 paiyz. Olardyń qatarynda psiholog keńesi, toptyq kezdesýler men arnaiy dárister bar. Al qarjylyq saýatty arttyrý, materialdyq kómek kórsetý jáne korporativtik jeńildikter usyný sekildi tetikter kompaniialardyń 48 paiyzynda qarastyrylǵan.
Bul málimetter áleýmettik qorǵaýdyń tek memlekettik járdemaqy men tólemderden turmaitynyn kórsetedi. Onyń mańyzdy bóligi jumys ornynda qalyptasady. Qaýipsiz eńbek jaǵdaiy, meditsinalyq saqtandyrý, turaqty tabys, kásibi damý men psihologiialyq qoldaý adamdy túrli áleýmettik táýekelden qorǵaidy.
Qyzmetkerdiń densaýlyǵy men bilimine bólinetin qarajatty artyq shyǵyn retinde qarastyrýǵa bolmaidy. Mundai qoldaý mamannyń jumysqa degen yntasyn arttyryp, kompaniiadan ketý yqtimaldyǵyn tómendetedi. Eń bastysy, adam óziniń tek jumys kúshi emes, uiym úshin mańyzdy maman ekenin sezinedi.