Qazaqstanda mektep direktorlaryn taǵaiyndaý tártibine ózgeris engizý josparlanyp otyr. Oqý-aǵartý ministri Juldyz Súleimenova direktorlardy bastapqyda eki oqý jylyna taǵaiyndap, jumysy nátijeli bolǵan jaǵdaida bul merzimdi taǵy eki jylǵa uzartýdy usyndy. Atalǵan bastamanyń mektep basqarý sapasyna áseri qandai bolýy múmkin? Osy saýalǵa bilim berý salasynyń sarapshysy Ómir Shynybekuly jaýap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ministr usynǵan jańa tártip
Oqý-aǵartý ministri Juldyz Súleimenova Facebook jelisinde mektep direktorlaryn taǵaiyndaý tártibin ózgertý jónindegi ustanymyn jariialady. Ministrdiń aitýynsha, direktor eki oqý jylyna taǵaiyndalyp, jumysy tiimdi bolǵan jaǵdaida taǵy eki jylǵa uzartylýy múmkin. Alaida bir mektepti basqarý merzimi tórt oqý jylynan aspaýy tiis. Bul usynysty jaqyn ýaqytta ministrlik buiryǵy retinde bekitý josparlanyp otyr.
Ministrdiń sózinshe, direktordyń qyzmeti naqty nátijeler arqyly baǵalanýy qajet. Atap aitqanda, mekteptegi bilim sapasynyń jaqsarýy, oqýshylardyń bilim deńgeiiniń ósýi, qaýipsizdik máseleleriniń sheshilýi jáne muǵalimderdiń kásibi biliktiliginiń artýy negizgi ólshem bolýy tiis. Sonymen qatar ol muǵalimder tarapynan mektep direktorlarynyń ozbyrlyǵyna qatysty shaǵymdar túsip jatqanyn da atap ótti.
“Direktor – oqý protsesin uiymdastyrýshy ǵana emes, ózi de bilikti, kásibi ustaz bolýy tiis”, – dedi ministr.
Bilim sarapshysy ne deidi?
Atalǵan bastamaǵa bailanysty bilim berý salasynyń sarapshysy Ómir Shynybekuly pikir bildirip, usynysty qoldaitynyn málimdedi. Aitýynsha, bul qadam mektep basqarý júiesindegi burynnan kele jatqan problemalarǵa jaýap retinde kóterilip otyr.
Sarapshy keiingi bes-alty jylda Shymkent qalasy Bilim basqarmasy janyndaǵy mektep direktorlyǵyna úmitkerlerdi irikteý komissiiasynyń múshesi bolǵanyn aitty. Onyń sózinshe, osy kezeńde úmitkerlerdiń kásibi deńgeiine qatysty alańdatarlyq jaittar baiqalǵan. Ásirese, keiingi jyldary jyldary tájiribeli muǵalimder direktor bolýǵa qulyqsyz bolyp ketkenin alǵa tartty.
“Baiqaǵan tendentsiiam, ókinishke qarai, bilimdi, bilikti muǵalimder direktor bolýǵa umtylmaityn bolyp bara jatyr. Eshkimdi renjitkim de, kemsitkim de kelmeidi, biraq keiingi kezde direktorlyqqa kóbine dene shynyqtyrý pániniń muǵalimderi úmitker bolyp júr. Olardyń arasynda bul qyzmetke taǵaiyndalyp ketkender de az emes”, - deidi ol.
Ómir Shynybekulynyń sózinshe, keibir úmitkerler qarapaiym suraqtardan da súrinip,“shpargalka” qoldanǵan jaǵdailar da tirkelgen.
“Osydan-aq bir qorytyndy jasaýǵa bolady. Úmitkerlerdiń basym bóliginiń bilimi men basqarýshylyq qabileti óte taiaz. Keide qarapaiym suraqtarǵa da jaýap bere almaidy. Óz tájiribemnen aitaiyn, Shymkent qalasy Bilim basqarmasynda direktorlyqqa úmitkerlermen tikelei efir formatynda suhbat júrgizilgen kezde, syrtta kezegin kútip otyrǵan úmitkerler komissiia qoiǵan suraqtardy jazyp alyp, sol jerde shpargalka daiyndap otyrǵan jaǵdailar da boldy. Tipti daiyn shpargalkamen ustalǵandar da kezdesti. Bul jazbalar Bilim basqarmasynyń saitynda 2022 nemese 2023 jyldary jariialanǵan bolýy múmkin”, - dedi ol.
Sondai-aq sarapshy bir mektepti ondaǵan jyl boiy bir adamnyń nemese bir áýlettiń basqarýy jii kezdesetinin atap ótti. Onyń pikirinshe, mundai tájiribe bilim berý uiymdarynyń jabyq júiege ainalýyna jáne ishki baqylaýdyń álsireýine alyp keledi.
“Biz direktor taǵaiyndaýdyń túrli mysaldaryn kórdik. Bir mektepte 30 jyl otyrǵan direktorlar bar. Máselen, Túrkistan oblysy Ordabasy aýdanyndaǵy mektepke 1968 jyly ákesi direktor bolyp taǵaiyndalǵan, keiin balasy 30 jyl basqarǵan, sońynda ornyn qyzyna qaldyrǵan. Iaǵni, bir mekteptiń 50 jyldan astam ýaqyt boiy bir áýlettiń menshigine ainalyp ketkenin kórdik. Mundai derekter az emes. Keibir direktorlar 10 jyl, 8 jyl, 7 jyl, 5 jyl otyrǵan”, - dep qosty ol.
Osy turǵyda Ómir Shynybekuly ministr usynǵan jańa taǵaiyndaý modelin synap kórý oryndy ekenin jetkizdi. Aitýynsha, bul tásil direktorlardyń jumysyna naqty baǵa berýge, jaýapkershilikti arttyrýǵa jáne basqarý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik berýi múmkin.
“Ministr Juldyz Dosbergenqyzynyń bastamasyn qoldaimyn. Muny da eksperiment retinde kóreiik, bálkim nátije osy joly shyǵar”,- dedi ol.
Sonymen qatar sarapshy bilim berý uiymdarynda tolyq inventarizatsiia men qarjylyq aýdit júrgizý qajet ekenin de atap ótti.
“Qalai bolǵanda da, buǵan deiin direktorlardyń qol astyndaǵy qyzmetkerlerge qysym kórsetýi, qarjylyq buzýshylyqtar sekildi máseleler áli túbegeili sheshilgen joq. Men bul týraly Aimaǵambetovtiń ministr bolǵan kezinen bastap aityp kelemin. Barlyq bilim berý mekemelerine tolyq inventarizatsiia men aýdit júrgizilýi tiis. Bul – ýaqytsha nemese formaldy shara emes, naqty qajettilik”, - dep usynysyn aitty sarapshy.
Onyń sózinshe, esep-qisap pen menedjmenttegi olqylyqtar joiylmaiynsha, direktorlardy taǵaiyndaý júiesin ózgertý ózdiginen túbegeili nátije bermeýi múmkin.
“Ókinishke qarai, direktorlardyń kópshiligi menedjmentten, esep-qisaptan habary joq. Keńes zamanynda árbir aýyl mektebinde, on jyldyq mektepterde avtokólik bolǵan. Keibir mektepterde sol kezden qalǵan kólikter áli kúnge deiin balanstan shyǵarylmaǵan degen aqparat bar. Ol kólikterdiń ózi áldeqashan jaramsyz bolyp, temir-tersekke ainalǵan bolýy múmkin, biraq qaǵaz júzinde balansta tur. Osyndai máselelerdiń bári muqiiat tekserilýi kerek. Sondyqtan men ministrdiń bul bastamasyn qoldaimyn. Eksperimentten qorqatyn ýaqyttan óttik. Buǵan deiin túrli tájiribeler jasaldy. Endi osyny da baiqap kóreiik”,- dep túiindedi ol.
