قازاقستاندا مەكتەپ ديرەكتورلارىن تاعايىنداۋ تارتىبىنە وزگەرىس ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا ديرەكتورلاردى باستاپقىدا ەكى وقۋ جىلىنا تاعايىنداپ، جۇمىسى ناتيجەلى بولعان جاعدايدا بۇل مەرزىمدى تاعى ەكى جىلعا ۇزارتۋدى ۇسىندى. اتالعان باستامانىڭ مەكتەپ باسقارۋ ساپاسىنا اسەرى قانداي بولۋى مۇمكىن؟ وسى ساۋالعا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى ءومىر شىنىبەك ۇلى جاۋاپ بەردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
مينيستر ۇسىنعان جاڭا ءتارتىپ
وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا Facebook جەلىسىندە مەكتەپ ديرەكتورلارىن تاعايىنداۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋ جونىندەگى ۇستانىمىن جاريالادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، ديرەكتور ەكى وقۋ جىلىنا تاعايىندالىپ، جۇمىسى ءتيىمدى بولعان جاعدايدا تاعى ەكى جىلعا ۇزارتىلۋى مۇمكىن. الايدا ءبىر مەكتەپتى باسقارۋ مەرزىمى ءتورت وقۋ جىلىنان اسپاۋى ءتيىس. بۇل ۇسىنىستى جاقىن ۋاقىتتا مينيسترلىك بۇيرىعى رەتىندە بەكىتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ءمينيستردىڭ سوزىنشە، ديرەكتوردىڭ قىزمەتى ناقتى ناتيجەلەر ارقىلى باعالانۋى قاجەت. اتاپ ايتقاندا، مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ جاقسارۋى، وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى، قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنىڭ شەشىلۋى جانە مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنىڭ ارتۋى نەگىزگى ولشەم بولۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار ول مۇعالىمدەر تاراپىنان مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ وزبىرلىعىنا قاتىستى شاعىمدار ءتۇسىپ جاتقانىن دا اتاپ ءوتتى.
“ديرەكتور – وقۋ پروسەسىن ۇيىمداستىرۋشى عانا ەمەس، ءوزى دە بىلىكتى، كاسىبي ۇستاز بولۋى ءتيىس”، – دەدى مينيستر.
ءبىلىم ساراپشىسى نە دەيدى؟
اتالعان باستاماعا بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى ءومىر شىنىبەك ۇلى پىكىر ءبىلدىرىپ، ۇسىنىستى قولدايتىنىن مالىمدەدى. ايتۋىنشا، بۇل قادام مەكتەپ باسقارۋ جۇيەسىندەگى بۇرىننان كەلە جاتقان پروبلەمالارعا جاۋاپ رەتىندە كوتەرىلىپ وتىر.
ساراپشى كەيىنگى بەس-التى جىلدا شىمكەنت قالاسى ءبىلىم باسقارماسى جانىنداعى مەكتەپ ديرەكتورلىعىنا ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى بولعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، وسى كەزەڭدە ۇمىتكەرلەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنە قاتىستى الاڭداتارلىق جايتتار بايقالعان. اسىرەسە، كەيىنگى جىلدارى جىلدارى تاجىريبەلى مۇعالىمدەر ديرەكتور بولۋعا قۇلىقسىز بولىپ كەتكەنىن العا تارتتى.
“بايقاعان تەندەنسيام، وكىنىشكە قاراي، ءبىلىمدى، بىلىكتى مۇعالىمدەر ديرەكتور بولۋعا ۇمتىلمايتىن بولىپ بارا جاتىر. ەشكىمدى رەنجىتكىم دە، كەمسىتكىم دە كەلمەيدى، ءبىراق كەيىنگى كەزدە ديرەكتورلىققا كوبىنە دەنە شىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى ۇمىتكەر بولىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا بۇل قىزمەتكە تاعايىندالىپ كەتكەندەر دە از ەمەس”، - دەيدى ول.
ءومىر شىنىبەك ۇلىنىڭ سوزىنشە، كەيبىر ۇمىتكەرلەر قاراپايىم سۇراقتاردان دا ءسۇرىنىپ،“شپارگالكا” قولدانعان جاعدايلار دا تىركەلگەن.
“وسىدان-اق ءبىر قورىتىندى جاساۋعا بولادى. ۇمىتكەرلەردىڭ باسىم بولىگىنىڭ ءبىلىمى مەن باسقارۋشىلىق قابىلەتى وتە تاياز. كەيدە قاراپايىم سۇراقتارعا دا جاۋاپ بەرە المايدى. ءوز تاجىريبەمنەن ايتايىن، شىمكەنت قالاسى ءبىلىم باسقارماسىندا ديرەكتورلىققا ۇمىتكەرلەرمەن تىكەلەي ەفير فورماتىندا سۇحبات جۇرگىزىلگەن كەزدە، سىرتتا كەزەگىن كۇتىپ وتىرعان ۇمىتكەرلەر كوميسسيا قويعان سۇراقتاردى جازىپ الىپ، سول جەردە شپارگالكا دايىنداپ وتىرعان جاعدايلار دا بولدى. ءتىپتى دايىن شپارگالكامەن ۇستالعاندار دا كەزدەستى. بۇل جازبالار ءبىلىم باسقارماسىنىڭ سايتىندا 2022 نەمەسە 2023 جىلدارى جاريالانعان بولۋى مۇمكىن”، - دەدى ول.
سونداي-اق ساراپشى ءبىر مەكتەپتى ونداعان جىل بويى ءبىر ادامنىڭ نەمەسە ءبىر اۋلەتتىڭ باسقارۋى ءجيى كەزدەسەتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي تاجىريبە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جابىق جۇيەگە اينالۋىنا جانە ىشكى باقىلاۋدىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلەدى.
“ءبىز ديرەكتور تاعايىنداۋدىڭ ءتۇرلى مىسالدارىن كوردىك. ءبىر مەكتەپتە 30 جىل وتىرعان ديرەكتورلار بار. ماسەلەن، تۇركىستان وبلىسى ورداباسى اۋدانىنداعى مەكتەپكە 1968 جىلى اكەسى ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعان، كەيىن بالاسى 30 جىل باسقارعان، سوڭىندا ورنىن قىزىنا قالدىرعان. ياعني، ءبىر مەكتەپتىڭ 50 جىلدان استام ۋاقىت بويى ءبىر اۋلەتتىڭ مەنشىگىنە اينالىپ كەتكەنىن كوردىك. مۇنداي دەرەكتەر از ەمەس. كەيبىر ديرەكتورلار 10 جىل، 8 جىل، 7 جىل، 5 جىل وتىرعان”، - دەپ قوستى ول.
وسى تۇرعىدا ءومىر شىنىبەك ۇلى مينيستر ۇسىنعان جاڭا تاعايىنداۋ مودەلىن سىناپ كورۋ ورىندى ەكەنىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا، بۇل ءتاسىل ديرەكتورلاردىڭ جۇمىسىنا ناقتى باعا بەرۋگە، جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋعا جانە باسقارۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرۋى مۇمكىن.
“مينيستر جۇلدىز دوسبەرگەن قىزىنىڭ باستاماسىن قولدايمىن. مۇنى دا ەكسپەريمەنت رەتىندە كورەيىك، بالكىم ناتيجە وسى جولى شىعار”،- دەدى ول.
سونىمەن قاتار ساراپشى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا تولىق ينۆەنتاريزاسيا مەن قارجىلىق اۋديت جۇرگىزۋ قاجەت ەكەنىن دە اتاپ ءوتتى.
“قالاي بولعاندا دا، بۇعان دەيىن ديرەكتورلاردىڭ قول استىنداعى قىزمەتكەرلەرگە قىسىم كورسەتۋى، قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار سەكىلدى ماسەلەلەر ءالى تۇبەگەيلى شەشىلگەن جوق. مەن بۇل تۋرالى ايماعامبەتوۆتىڭ مينيستر بولعان كەزىنەن باستاپ ايتىپ كەلەمىن. بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە تولىق ينۆەنتاريزاسيا مەن اۋديت جۇرگىزىلۋى ءتيىس. بۇل – ۋاقىتشا نەمەسە فورمالدى شارا ەمەس، ناقتى قاجەتتىلىك”، - دەپ ۇسىنىسىن ايتتى ساراپشى.
ونىڭ سوزىنشە، ەسەپ-قيساپ پەن مەنەدجمەنتتەگى ولقىلىقتار جويىلمايىنشا، ديرەكتورلاردى تاعايىنداۋ جۇيەسىن وزگەرتۋ وزدىگىنەن تۇبەگەيلى ناتيجە بەرمەۋى مۇمكىن.
“وكىنىشكە قاراي، ديرەكتورلاردىڭ كوپشىلىگى مەنەدجمەنتتەن، ەسەپ-قيساپتان حابارى جوق. كەڭەس زامانىندا ءاربىر اۋىل مەكتەبىندە، ون جىلدىق مەكتەپتەردە اۆتوكولىك بولعان. كەيبىر مەكتەپتەردە سول كەزدەن قالعان كولىكتەر ءالى كۇنگە دەيىن بالانستان شىعارىلماعان دەگەن اقپارات بار. ول كولىكتەردىڭ ءوزى الدەقاشان جارامسىز بولىپ، تەمىر-تەرسەككە اينالعان بولۋى مۇمكىن، ءبىراق قاعاز جۇزىندە بالانستا تۇر. وسىنداي ماسەلەلەردىڭ ءبارى مۇقيات تەكسەرىلۋى كەرەك. سوندىقتان مەن ءمينيستردىڭ بۇل باستاماسىن قولدايمىن. ەكسپەريمەنتتەن قورقاتىن ۋاقىتتان وتتىك. بۇعان دەيىن ءتۇرلى تاجىريبەلەر جاسالدى. ەندى وسىنى دا بايقاپ كورەيىك”،- دەپ تۇيىندەدى ول.
