– Siz kitabyńyzdyń bir taraýyn kommýnistik biliktiń qaýiptiligine arnapsyz. Tipti, Qytai basshysyn «dúniedegi eń qaýipti adam depsiz». Ne úshin?
– Qytai qazir burynǵy Qytai emes, Shidiń dara biligi. Kezinde áskeri gimnaziiadan úirengenim – qarsylasyńdy baǵamdaý úshin kúshi men betalysyna qaraý kerek.
Biz Qytaidyń ǵarysh, qorǵanys, internet salasyndaǵy qýatyn kórip otyrmyz. Milliardtan astam tutynýshysy bar iri ekonomikalyq alyp memleket. Amerikaǵa ǵana emes, kúlli álemge áser ete alady.
Al betalysyna kelsek, Shi tóraǵanyń álemge yqpal etý piǵyly áshkerelenip keledi, sol maqsatta qarqyndy jumys júrgizýde.
Bizdiń bilim menshik quqymyzdy urlap, AQSh-tyń eńbek naryǵyn jaýlaýda. Ádil básekeni álde qashan umytqan. Buryn biz qundylyqtarymyz uqsamasa da, saýda bailanysy arqyly Amerika múdesin oilaidy dep senip edik.
Búgin olardyń kerisinshe qimyldap otyrǵanyna kózimiz jetti. Shi tóraǵa álem tap bolyp otyrǵan eń myqty qarsylas. Bizdiń urpaqtarymyzdyń amerikalyq úlgidegi ómir surý formasyna eń úlken qaýip.
– Ýkraina soǵysyna bir jyl tolǵanda, Qytai Reseige áskeri qarý beredi eken degen aqpar shyqty. Siz Pýtinmen de kezdeskensiz, onyń ózi men ainalasyn jaqsy bilesiz. Kezinde Pýtindi raiynan qaitarýǵa bolar ma edi? Qazirde soǵysty toqtatýǵa tetikter bar ma?
– Bizdiń Tramp úkimeti kezindegi atqarǵan jumystarymyz Pýtindi shoshytty. Biraq ol ózgergen joq.
Men onymen kóp kezdestim. Ol Keńes odaǵynyń ydyraýyn eń úlken qylmys dep sanaidy. Eýropadan Reseidi joǵary qoiǵysy keledi. Bári qaýipti baǵamdaýyna bailanysty.
Barak Obama kezinde Pýtin Ýkraina jeriniń besten birin jaýlap aldy. Tramp kezinde synyq súiem jer de alǵan joq, Eýropaǵa da azý kórsete almady.
Biraq jańa prezident kelgen soń Pýtin qatigez soǵysty bastady. Kári qurlyqqa qaýip tóndirdi. Pýtindi aýyzdyqtaýǵa bolar edi. Biz kezinde oǵan teris qadamnyń qandai zardapqa ákilitinin jintiktep túsindirdik.
Baiden bilikke kelgen soń Pýtin keler qaýip joq dep sanady. Eýropaǵa soǵys ashty.
– Kitabyńyzdaǵy Soltústik Koreiaǵa qatysty bólekterge toqtala ketseńiz?
– Iá meniń kóp ýaqytym Soltústik Korei men onyń basshysyna saryp boldy. Biz Soltústik Korei basshysyn atom qarýyn jasaýdan bas tartsa, baqytty ómirge qol jetkizetinderine sendirýge tyrystyq.
Betpe-bet kezdesýde onyń halyqtyń qamyn oilamaityn qatigez adam ekenini kóz jetkizdim.
Men Soltústik Korei eline alǵash 2018 jyly bardym. Ol kezde ortalyq barlaý mekemesiniń basshysy edim.
Amerikalyq bir jas Korei túrmesinde azaptalyp, artynan Amerikaǵa jetkizilgen soń, zoryǵýdan kóz jumdy. Maǵan bul jaǵdai aýyr tidi.
Ekinshi ret barýym úsh amerikalyqtyń zańsyz tutqyndalýyna bailanysty boldy.
Men Korei basshysyna úsh azamatty bosatýyn, ózimmen birge alyp ketýge kelgenimdi aittym.
Kezdesý aiaqtalyp, ushýǵa sanaýly minýttar qalǵanda úsh amerikalyqty áýejaiǵa alyp keldi. Biz eshqandai saýdalasqan joqpyz. Olar menimen birge amerikaǵa aman-esen qaitty. Kimdi bolsa da áserlerdiretini anyq.
– Siz Soltústik Korei, Resei, Qytai basshylarymen, tipti Irannyń atyshýly genaralymen de kezdestińiz. Amerikaǵa qaisysy eń qaýipti dep qaraisyz?
– Meniń oiymsha Qytai basshysy. Ol óte sýyq, qatal. Ol bilikti qalai paidalanýdy biledi, tap bolyp otyrǵan qiyndyqtarynda jaqsy biledi.
Halyq sany daǵdarysyn da, óziniń biligine keletin qaýipti de bárin baǵamdai alady. Qazir ol ómir boiy tóraǵa bolýǵa bekindi. Óziniń alǵa qoiǵan maqsatyn oryndaýǵa kirisip ketti. Taiýandy qaitaryp alýda sonyń ishinde.
Esbol ÚSENULY
