Freedom Inside '26

Paradokstar eline ainalyp bara jatyrmyz: kóktemde topan sý, jazda qýańshylyq - sarapshy

Paradokstar eline ainalyp bara jatyrmyz: kóktemde topan sý, jazda qýańshylyq - sarapshy
Kollaj: Dalanews.kz

Kóktem bastala sala elimizdiń túkpir-túkpiri sý tasqyny apatymen betpe-bet keldi. Óńirlerde turǵyndar baspanasynan airylyp, mal qyrylyp, orasan zor shyǵyn kelip jatyr.

"Shańyraq" respýblikalyq birlestiginiń tóraǵasy Almasbek Sadyrbai men Májilis depýtat Erlan Saiyrov osy jaitqa qatysty pikir bildirdi, - dep habarlaidy Dalanews.kz.

Almasbek Sadyrbaidyń sózinshe, qazir sý tasqyny bolǵanymen, jazda qýańshylyq qaýpi tónip tur.

"Sý basyp jatyr. (Biraq - esk.) Qazgidromet boljamyn berdi. Maýsymda qýańshylyq. Sý joq. Eki aidan keiin qýańshylyq ne isteimiz?" - deidi Almasbek Sadyrbai "Qasqa jol" arnasyna bergen suhbatynda.

Bul pikirdi depýtat Erlan Saiyrov ta qýattady.

"Qazaqstan paradokstar eline ainalyp bara jatyr: qysta qatyp qalamyz, kóktemde topan sý basady, jazda qýańshylyq bolady. Erteń egin shyqpai qalatyn bolsa, jaǵdaiymyz múshkil bolady.

...Izrail degen el bar. Izrailde topyraqtan eshteńe ónbeidi. Biraq dúnie júzinde aýyl sharýashylyǵy boiynsha alty milliard dollar eksport (shyǵarady - esk.). Olar bir tamshy sýdy tórt ret paidalanýdy úirengen", - dedi Májilis depýtaty Erlan Saiyrov. 

Almasbek Sadyrbai sý tasqynynyń saldary aýyr bolatynyn eskertti.

"Úlken problema bar. Birinshiden, sý shaiyp ótkeni, muzben oiyp ótkeni jer eroziiasyna ákeledi. Bizdiń jerdiń qunarly qabatyn astan-kesteńin shyǵarady. Ekinshi sol sýdyń saldarynan ólgen maldyń bári aýrý taratady. Sonymen qosa munai qaldyǵyn, qoqys saqtaityn jerler bizdiń dalanyń bárin ýlandyryp jatyr. Ol týraly eshkim oilap jatqan joq. Soltústikte bidai tuqymdary shylqyp sýǵa batyp qaldy. Maldyń óligi jinalmai jatyr. Ol týraly eshkim bilmeidi", - dedi ol suhbatynda.

Aita keteiik, buǵan deiin 1981-1995 jyldary Qazaqstannyń sý sharýashylyǵyn basqarǵan Nariman Qypshaqbaev eldegi osy tótenshe jaǵdaiǵa pikir bildirdi.

Sý salasynda uzaq jylǵy tájiribesi bar maman dál osy tabiǵi resýrs memlekettiń basty kúshi ekenin aitady.

"El bolamyn deseń jeriń men sýyńa ie bol. Ie bol degen sóz - ony retteý, josparlaý, tiisti qurylystar salý, olardy kútý. Sý degen jaqsy qasietimen elge qyzmet etýi kerek. Memlekettiń negizi - qai memleket bolsyn, meniń túsinigimde, jer  men sý. Jeri men sýy joq memleket bolmaidy.

30 jylda memlekettiń negizi munai dedi. Munai - taýsylatyn resýrs. Sý, jer - taýsylmaityn resýrs. Qazaqstannyń ekonomikasynyń, áleýmettik jaǵdaiynyń durys bolmaýy osy eki resýrsqa nazar aýdarmaýda dep esepteimin. 30 jyl Sý ministrligin qurmai, byltyr qyrkúiekte qurdy. Sóitip sý sharýashylyǵy mynadai jaǵdaiǵa ákeldi. Ne qurylystary jumys istemeidi, barlyq sý mamany qańǵyryp ketti. Oblysqa, aýdanǵa barsań, "sý jaǵdaiy ne bolyp jatyr?" dep suraityn adam joq. Qaida ketti? Osyny qurtqan - biz. Sý ministrligin joidyq, oblystyq, aýdandyq sý sharýashylyǵyn joidyq. Onyń ornyna Astananyń mańaiynda kerek emes kontorlardy quryp alyp otyrmyz. Qazirgi kezde osy tasqynmen kim ainalysyp jatyr? Mynaý sýdyń iesi kim dep suraý kerek qoi. Jańadan kelgen ministr júgirip júr, áli bir jyl bolǵan joq kelgenine. Osyǵan deiin kim jaýap berdi? Nazarbaev bárin, ministrlikti japty, qurtty", - dedi ol Ara Media-ǵa suhbatynda.

Sondai-aq, ol osy salada mamandar qańǵyryp ketkenin aitty.

"Ministrlikti kúsheitý kerek. Sý sharýashylyq mekemelerin oblystyq deńgeide, aýdandyq deńgeide kúsheitýimiz kerek.

...Sý mamandary qańǵyryp ketti. Ony da birneshe jyl aittym. Astanada otyryp egis egý, Astanadan otyryp egistikti sýarý degendi túsinbeimin. Bári aýylda, oblysta bolý kerek. Kanal sonda, sý sonda, jer sonda, sharýa qojalyqtary da sonda.

Sý mamany sonda bolý kerek. Astananyń mańaiynda sonyń bárin jinaqtaý degen aýrýǵa ushyrady. El aqyldasatyn mamandar tabylmai jatyr", - dedi ol Assyltas TV-ǵa bergen suhbatynda.