Freedom Inside '26

پارادوكستار ەلٸنە اينالىپ بارا جاتىرمىز: كٶكتەمدە توپان سۋ, جازدا قۋاڭشىلىق - ساراپشى

پارادوكستار ەلٸنە اينالىپ بارا جاتىرمىز: كٶكتەمدە توپان سۋ, جازدا قۋاڭشىلىق - ساراپشى
كوللاج: Dalanews.kz

كٶكتەم باستالا سالا ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸ سۋ تاسقىنى اپاتىمەن بەتپە-بەت كەلدٸ. ٶڭٸرلەردە تۇرعىندار باسپاناسىنان ايرىلىپ, مال قىرىلىپ, وراسان زور شىعىن كەلٸپ جاتىر.

"شاڭىراق" رەسپۋبليكالىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶراعاسى الماسبەك سادىرباي مەن مەجٸلٸس دەپۋتات ەرلان سايىروۆ وسى جايتقا قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

الماسبەك سادىربايدىڭ سٶزٸنشە, قازٸر سۋ تاسقىنى بولعانىمەن, جازدا قۋاڭشىلىق قاۋپٸ تٶنٸپ تۇر.

"سۋ باسىپ جاتىر. (بٸراق - ەسك.) قازگيدرومەت بولجامىن بەردٸ. ماۋسىمدا قۋاڭشىلىق. سۋ جوق. ەكٸ ايدان كەيٸن قۋاڭشىلىق نە ٸستەيمٸز?" - دەيدٸ الماسبەك سادىرباي "قاسقا جول" ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا.

بۇل پٸكٸردٸ دەپۋتات ەرلان سايىروۆ تا قۋاتتادى.

"قازاقستان پارادوكستار ەلٸنە اينالىپ بارا جاتىر: قىستا قاتىپ قالامىز, كٶكتەمدە توپان سۋ باسادى, جازدا قۋاڭشىلىق بولادى. ەرتەڭ ەگٸن شىقپاي قالاتىن بولسا, جاعدايىمىز مٷشكٸل بولادى.

...يزرايل دەگەن ەل بار. يزرايلدە توپىراقتان ەشتەڭە ٶنبەيدٸ. بٸراق دٷنيە جٷزٸندە اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا التى ميلليارد دوللار ەكسپورت (شىعارادى - ەسك.). ولار بٸر تامشى سۋدى تٶرت رەت پايدالانۋدى ٷيرەنگەن", - دەدٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايىروۆ. 

الماسبەك سادىرباي سۋ تاسقىنىنىڭ سالدارى اۋىر بولاتىنىن ەسكەرتتٸ.

"ٷلكەن پروبلەما بار. بٸرٸنشٸدەن, سۋ شايىپ ٶتكەنٸ, مۇزبەن ويىپ ٶتكەنٸ جەر ەروزيياسىنا ەكەلەدٸ. بٸزدٸڭ جەردٸڭ قۇنارلى قاباتىن استان-كەستەڭٸن شىعارادى. ەكٸنشٸ سول سۋدىڭ سالدارىنان ٶلگەن مالدىڭ بەرٸ اۋرۋ تاراتادى. سونىمەن قوسا مۇناي قالدىعىن, قوقىس ساقتايتىن جەرلەر بٸزدٸڭ دالانىڭ بەرٸن ۋلاندىرىپ جاتىر. ول تۋرالى ەشكٸم ويلاپ جاتقان جوق. سولتٷستٸكتە بيداي تۇقىمدارى شىلقىپ سۋعا باتىپ قالدى. مالدىڭ ٶلٸگٸ جينالماي جاتىر. ول تۋرالى ەشكٸم بٸلمەيدٸ", - دەدٸ ول سۇحباتىندا.

ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن 1981-1995 جىلدارى قازاقستاننىڭ سۋ شارۋاشىلىعىن باسقارعان ناريمان قىپشاقباەۆ ەلدەگٸ وسى تٶتەنشە جاعدايعا پٸكٸر بٸلدٸردٸ.

سۋ سالاسىندا ۇزاق جىلعى تەجٸريبەسٸ بار مامان دەل وسى تابيعي رەسۋرس مەملەكەتتٸڭ باستى كٷشٸ ەكەنٸن ايتادى.

"ەل بولامىن دەسەڭ جەرٸڭ مەن سۋىڭا يە بول. يە بول دەگەن سٶز - ونى رەتتەۋ, جوسپارلاۋ, تيٸستٸ قۇرىلىستار سالۋ, ولاردى كٷتۋ. سۋ دەگەن جاقسى قاسيەتٸمەن ەلگە قىزمەت ەتۋٸ كەرەك. مەملەكەتتٸڭ نەگٸزٸ - قاي مەملەكەت بولسىن, مەنٸڭ تٷسٸنٸگٸمدە, جەر  مەن سۋ. جەرٸ مەن سۋى جوق مەملەكەت بولمايدى.

30 جىلدا مەملەكەتتٸڭ نەگٸزٸ مۇناي دەدٸ. مۇناي - تاۋسىلاتىن رەسۋرس. سۋ, جەر - تاۋسىلمايتىن رەسۋرس. قازاقستاننىڭ ەكونوميكاسىنىڭ, ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنىڭ دۇرىس بولماۋى وسى ەكٸ رەسۋرسقا نازار اۋدارماۋدا دەپ ەسەپتەيمٸن. 30 جىل سۋ مينيسترلٸگٸن قۇرماي, بىلتىر قىركٷيەكتە قۇردى. سٶيتٸپ سۋ شارۋاشىلىعى مىناداي جاعدايعا ەكەلدٸ. نە قۇرىلىستارى جۇمىس ٸستەمەيدٸ, بارلىق سۋ مامانى قاڭعىرىپ كەتتٸ. وبلىسقا, اۋدانعا بارساڭ, "سۋ جاعدايى نە بولىپ جاتىر?" دەپ سۇرايتىن ادام جوق. قايدا كەتتٸ? وسىنى قۇرتقان - بٸز. سۋ مينيسترلٸگٸن جويدىق, وبلىستىق, اۋداندىق سۋ شارۋاشىلىعىن جويدىق. ونىڭ ورنىنا استانانىڭ ماڭايىندا كەرەك ەمەس كونتورلاردى قۇرىپ الىپ وتىرمىز. قازٸرگٸ كەزدە وسى تاسقىنمەن كٸم اينالىسىپ جاتىر? مىناۋ سۋدىڭ يەسٸ كٸم دەپ سۇراۋ كەرەك قوي. جاڭادان كەلگەن مينيستر جٷگٸرٸپ جٷر, ەلٸ بٸر جىل بولعان جوق كەلگەنٸنە. وسىعان دەيٸن كٸم جاۋاپ بەردٸ? نازارباەۆ بەرٸن, مينيسترلٸكتٸ جاپتى, قۇرتتى", - دەدٸ ول Ara Media-عا سۇحباتىندا.

سونداي-اق, ول وسى سالادا ماماندار قاڭعىرىپ كەتكەنٸن ايتتى.

"مينيسترلٸكتٸ كٷشەيتۋ كەرەك. سۋ شارۋاشىلىق مەكەمەلەرٸن وبلىستىق دەڭگەيدە, اۋداندىق دەڭگەيدە كٷشەيتۋٸمٸز كەرەك.

...سۋ ماماندارى قاڭعىرىپ كەتتٸ. ونى دا بٸرنەشە جىل ايتتىم. استانادا وتىرىپ ەگٸس ەگۋ, استانادان وتىرىپ ەگٸستٸكتٸ سۋارۋ دەگەندٸ تٷسٸنبەيمٸن. بەرٸ اۋىلدا, وبلىستا بولۋ كەرەك. كانال سوندا, سۋ سوندا, جەر سوندا, شارۋا قوجالىقتارى دا سوندا.

سۋ مامانى سوندا بولۋ كەرەك. استانانىڭ ماڭايىندا سونىڭ بەرٸن جيناقتاۋ دەگەن اۋرۋعا ۇشىرادى. ەل اقىلداساتىن ماماندار تابىلماي جاتىر", - دەدٸ ول Assyltas TV-عا بەرگەن سۇحباتىندا.