Májilis depýtaty Ashat Aimaǵambetov dári-dármek salasyndaǵy túitkildi máselelerdi kóterdi,- dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Raýshan esimdi azamat. 42 jasta. Onyń ómiri baiaý sónip barady. Em joqtyǵynan emes, emge shipa bolatyn dári Ulttyq dárilik formýliarda tirkelmegendikten, dári jeti jyldan beri jańartylmaǵan emdeý hattamasyna engizilmegendikten, tipti satyp alaiyn dese de, elde ruqsat etilgen tizimde joq. Onyń ómiri úshin kúresi - biýrokratiiamen kúres. Taǵy qanshama osyndai Raýshan bizdiń kómegimizdi kútip otyr?" - dep ashyndy depýtat.
Onyń sózinshe, Smaiylov bastaǵan Joǵarǵy aýditorlyq palata júrgizgen esep - elimizdegi farmatsiianyń shynaiy rentgeni.
"Rentgen nátijesi jai ǵana synyqtar men kóleńkelerdi kórsetip qoimai, dereý sheshimdi, jedel emdeýdi talap etetin tereń, naǵyz qaterli isikterdi anyqtady", - dedi ol.
Aimaǵambetov úsh negizgi máseleni kórsetti:
- Dári-dármekke qoljetimdilik.
"Dári-dármekter dárihanalarda satylýy úshin olar eń aldymen "NatsELS-te" saraptamadan, sosyn tirkeýden ótýi kerek. Aýdit ne kórsetti? Normativ boiynsha tirkeý merzimi – 210 kún. Alaida bireýler úshin bul merzim zańsyz 1275 kúnge deiin sozylsa, al osy uiymnyń burynǵy qyzmetkerleri úshin óte jyldam, 25-aq kúnde aiaqtalyp, rásim ótkizildi. 154 ótinim boiynsha saraptama protsedýralaryn buzý derekteri anyqtaldy", - dedi ol.
- Farmakologiialyq baqylaýdy kúsheitý boiynsha
"Zańǵa sáikes "NatsELS" dárilerdiń jaǵymsyz reaktsiialary týraly habarlamalardy jinaqtap, taldap, sharalar qabyldaý úshin jiberýge mindetti. Biraq aýdit kórsetkendei, 28 "sary kartochkasy" bar dári boiynsha eshqandai shara qabyldanbaǵan. Onyń ústine dárlerdiń keri áserleri týraly 137 aqparat túskenimen, tek 1 preparat keri qaitarylǵan. Al jalpy farmatsevtikalyq baqylaýdan 77 mln farmatsevtikalyq ónim tys qalǵan. Buǵan qosa, dárilerdi óndirý úshin ákelinetin sýbstantsiialar baqylanbaidy eken. Kim, ne ákelip jatyr? Olar quiýǵa daiyn dáriler me, sýbstantsiia ma? Olar qanshalyq qaýipsiz? Bilmeimiz", - dedi Aimaǵambetov.
- Eskirgen emdeý hattamalary boiynsha.
"Ár azamatty emdegende dárigerler arnaiy emdeý hattamasynda kórsetilgen dárilerdi qoldanýǵa tiis. Al emdeý hattamalar bolsa ýaqtyly jańartylmaidy. Ózderińiz qarańyzdar: klinikalyq hattamalardyń shamamen 70%-y (1133-tiń 785-i) 5 jyldan 12 jylǵa deiin qaita qaralmaǵan. 10 jyl emes, qazir 1 jyl ishinde jańa dáriler paida bolady. Osyǵan bailanysty qazaqstandyqtar jańa ádistermen em ala almai júr dep aitýǵa bolady. Hattamalardy bekitý protsesiniń ózi de kúrdeli", - dedi ol.
Depýtattyń aitýynsha, tirkeý merzimi ótken jáne tiimdiligi tómen 409 preparat 3 jyl boiy formýliardan alynbaǵan, tiimsiz dep tanylǵan 5 preparat 29 aýrýdy emdeý hattamalarynan shyǵarylmaǵan. Al qajet delingen 96 tiimdi preparat kersinshe formýliarǵa engizilmegen.
"Mundai aqylǵa syimaityn jaǵdaidyń sebebi – Ministrliktiń buiryqtaryndaǵy qarama-qaishylyqtar. Preparattar tipti originaldarynan da birneshe ese joǵary baǵamen satyp alynǵan. Dárilerge qosylǵan ústeme baǵa zaýyttaǵy baǵadan 172%-ǵa deiin kóp, al Eýropada jáne álemde 30%-dan aspaidy. Bir preparattyń ártúrli dárihanalardaǵy baǵasy 3-5 esege deiin ózgeredi. Túpnusqanyń baǵasy 344 teńge bolsa, otandyq taýar óndirýshiniń (OTÓ) baǵasy 1273 teńge. Bul 4 esege deiin qymbat. ...Paratsetamoldyń zaýyttaǵy baǵasy 59 teńge, Qyrǵyzstanda 90, al bizde 144 teńgege satylyp jatyr. Salystyryńyzdar. Terafliýge elde belgilegen shekti baǵa 3,3 myń teńge, al zaýyttyq baǵasy 1,5 myń teńge. Reseide ol 2,2 myń, Qyrǵyzstanda 2,5 myń teńge turady. Tipti sumdyq jaǵdai, dárihanalarda biýdjet esebinen satyp alynǵan dáriler anyqtaldy", - dedi ol.
Depýtat bir preparattar qoimalarda shirip, esepten shyǵarylyp jatqanda, keibir ómirlik mańyzy bar dáriler qoljetimsiz ekenin, 45 myń patsient dárisiz qalǵanyn, al shyǵyn kólemi 3,7 mlrd teńgeden asatynyn málimdedi.
"Otandyq óndirýshilerdi qoldaýǵa úlken aqsha jumsalady: milliardtaǵan sýbsidiialar, jeńildikpen nesie berý, kedendik preferentsiialar, salyqtan bosatý. Oǵan qosa – uzaq merzimdik tutyný týraly sharttar. Osyndai qoldaý kórsete otyryp, biz qandai paida kórip otyrmyz? Kóbine jańa preparatty óndirýdiń ornyna jai ǵana ádemi bótelkelerge quiylǵan, shetelden ákelingen dáriler emes pe? Oǵan qosa bul ónimderdiń otandyq ekonomika úlesi de az, qaǵaz da, shyny da kóbine syrttan keledi degen aqparat bar. Sonda milliardtardtaǵan sýbsidiialar men qoldaýymyz jasandy, illiýziialyq óndiriske ketip jatqan joq pa?" - degen saýal joldady ol.
Ol elde dári-dármek shyǵarylmai otyrǵanyn da synady.
"Keiingi ýaqytta "QazVaktan" basqa eshteńe shyqqan joq deýge bolady. Klinikalyq zertteýler óte az. Sońǵy 10 jylda tek 2 preparat shyǵarylǵan, olardyń biri - "Iod jáne kalii iodidi". Buny ázirleýge 4,6 mlrd teńge jumsalǵan, biraq ol tipti formýliarǵa da engizilmegen, iaǵni qoldanylmaidy", - dedi depýtat.
