Oiyn biznesiniń indýstriiasyn baqylaý máselesi qoǵam men memleketti alańdatady, osyǵan orai sala usynyp otyrǵan zańnamalyq ózgerister ózekti bolyp otyr.
Úlken sporttaǵy – býkmekerlik keńselerdiń róli
Eýropanyń keibir elderi birneshe ondaǵan jyldar boiy sport salasy men oiyn indýstriiasyn damytýdy teń dárejede qarastyrady.
Sonymen, tolyqtai Norvegiia úkimetine tiesili Norsk Tipping operatory óz paidasynyń 64%-yn sporttyq bastamalardy damytýǵa baǵyttaidy, kompaniia tabysynyń 18%-yn mádeni maqsattardy júzege asyrýǵa jumsaidy. Qalǵan 18% – Norvegiialyq sport konfederatsiiasyna, Olimpiadalyq nemese Paralimpiadalyq komitetterge kirmeitin kommertsiialyq emes jáne gýmanitarlyq uiymdardy qoldaýǵa arnalady. Mundai qarjylandyrý júiesi elimizde sporttyń damýyna septigin tigizetini anyq.
Bizdiń elimizde de osy salaǵa qatysty máselelerdi sheshýge bolady, onyń kómegimen sheshiletini:
• júzdegen, myńdaǵan qazaqstandyqty túsirip, san soqtyrǵan zańsyz onlain saittarmen kúres;
• lýdomaniia (bul – qumar oiyndarǵa táýeldilik), oiynshylardyń otbasyna orny tolmas ziian keltirý;
• oiyn biznesi uiymynyń kirisinen biýdjetke nysanaly tólemdi aiqyndaý arqyly sportty qoldaý.
Endigide bári ret-retimen baiandaiyq.
Aǵymdaǵy jyldyń basynda bás tigý biznesiniń ókilderi oiyn biznesine salyq júktemesin (QQS stavkalary boiynsha) qaita bólý múmkindigin qarastyrýdy usyndy, bul óz kezeginde kiristiń beligin bir bóligin buqaralyq sportqa baǵyttaýǵa múmkindik beredi. Budan bólek, oiyn uiymdarynyń qyzmeti týraly málimetterdi jinaý quraly retinde belgilei otyryp, Mólshemelerdi Esepke Alý Ortalyǵyna qarjylyq operatsiialardy júrgizý múmkindigin alyp tastaý usynyldy.
Bul rette barlyq júrgizilip otyrǵan operatsiialardy baqylaýdy retteýshi organ – Qazaqstan Respýblikasy Mádeniet jáne sport Ministrligine ai saiynǵy esep berýdi qamtamasyz etetin FDO júielerine tapsyrý kerek.
Sala ókilderi, basqalarmen qatar, qumar oiyndardyń shamadan tys kóbeiýinen týyndaǵan psihikalyq aýrýmen kúresýge qarajat baǵyttaý týraly bastama kóterdi.
Bul mindetke – jergilikti sport jáne qoǵamdyq uiymdardyń, sala ókilderiniń pikirin eskere otyryp, - Mádeniet jáne sport ministrligi tártibinde bekitilgen keshendi baǵdarlama ázirleý arqyly – oiyn biznesinen biýdjetke tólenetin maqsatty tólem arqyly nysanda jinalatyn qarajat esebinen qol jetkiziledi.
Aqparattandyrý jáne kóleńkeli naryqpen kúres
Oiyn biznesiniń áleýmettik jaýapkershiligi qumar oiyndarǵa táýeldilikten zardap shegetin oiynshylar men jaqyndaryna qoldaý kórsetetin uiymdardy qarjylandyrýdy ǵana emes, sonymen qatar oiynshylardy jaýapty oiyn týraly ýaqytyly jáne tolyq aqparattandyrý beriledi.
Aita keteiik, 2022 jyldyń basynda kúshine engen DDS uiymynyń túzetýlerimen AHK-11 sáikes qumar oiyndardyń buzylýy naqtyraq aiqyndala bastady, bul árine mamandardyń nazaryn aýdardy. Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý júiesi bul baǵytta profilaktikalyq jumystardy júrgizbeitindikten, oiyn biznesiniń ókilderi oiynshynyń belgili bir ýaqytqa bás tigýin retteitin ózin-ózi shekteý tujyrymdamasyn engizý týraly bastama kóterdi.
«Oiyn biznesi týraly» zańnyń ózi qumar oiynshylardy ishinara ǵana eskertedi, biraq internet-resýrstardyń kópshiliginde qumar oiyndarǵa táýeldilik jáne qumar oiyndarǵa bailanysty yqtimal táýekelder týraly aqparat joq.
Qumar oiyndarǵa táýeldiliktiń bolýyn anyqtaýǵa arnalǵan interaktivti testilerdi, qumar oiyndarǵa táýeldilik týraly materialdardy engizý – osynyń barlyǵyn tiisti zańdy tolyqtyrý arqyly júzege asyrýǵa bolady.
Sonymen qatar, bul ádisti júzege asyrý tiisti bólimniń qatysýy týraly derekterdi taldaýǵa jáne jinaýǵa yqpal etedi.
Nazar aýdaratyn taǵy mańyzdy qosymsha – litsenziarlardyń elektrondyq tiziliminde kórsetilmegen, biraq qazaqstandyq bás tigýshiler arasynda tanymal ofshorlyq býkmekerlik bás tigý saittary qoldanady.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda oiyn biznesin sheteldik uiymdastyrýshylardyń qyzmetine tyiym salynǵan, alaida Qazaqstan aýmaǵynda áreket etetin barlyq operatorlardy tizilimge engizý oiynshylardyń ózderin qamtamasyz etedi, sonyń ishinde QR litsenziiasy bar operatorlar klientteriniń sanyn kóbeitedi. Osyǵan bailanysty, 2022 jyly usynylǵan nusqada engizý ofshorlyq klientterdiń ketýine ákeledi, bul kóleńkeli ekonomikanyń damýyna qiyndatady, óitkeni basqa býkmekrelik keńselerge mundai básekelestikke tótep berý qiyn bolady.
Ymyraly sheshimderge qol jetkizý sala ókilderi men memlekettik ýákiletti organ arasyndaǵy qurylymdyq dialogqa ǵana emes, sonymen birge, eń aldymen, eki taraptyń da basshylyqqa alýy tiis gýmanitarlyq kózqarasqa negizdelgen.
Tiimdiligi dáleldengen jaýapty oiyn tájiribesin qabyldaý, sondai-aq biznes qaýymdastyǵy usynǵan bastamalardy júzege asyrý arqyly sala problemalardy sheshý elesin jasamaidy. Kerisinshe, qoǵamdyq jáne áleýmettik qajetterdi qanaǵattandyrý úshin jumys isteitin bolady.
