Otbasyn saqtap qalý úshin ne isteý kerek? Almatyda qandai kómek kórsetiledi?

Otbasyn saqtap qalý úshin ne isteý kerek? Almatyda qandai kómek kórsetiledi?
JI/dalanews

Jas otbasylardyń ajyrasýyna baspana máselesi, qarjylyq qiyndyqtar men otbasylyq ómirge psihologiialyq turǵydan daiyn bolmaý áser etedi. Almaty qalasynda bul baǵytta nekege deiingi oqytý, psihologiialyq jáne quqyqtyq keńes berý qyzmetteri qolǵa alynǵan. Qaladaǵy Otbasyn qoldaý ortalyqtaryna jyl basynan beri otbasylyq máseleler boiynsha 1066 azamat júginse, olardyń 918-i ózara kelisimge kelgen.

Otbasy institýtyn nyǵaitý – demografiialyq saiasattyń ǵana emes, qoǵamnyń áleýmettik turaqtylyǵynyń da mańyzdy bóligi. Ásirese iri qalalarda jas otbasylardyń aldynda turǵyn úi, turaqty tabys, jumys pen bala tárbiesin qatar alyp júrý sekildi máseleler tur. Mundai faktorlar otbasylyq qarym-qatynasqa áser etip, kei jaǵdaida ajyrasýǵa deiin jetkizýi múmkin.

Almaty qalasy ákimdigi janyndaǵy Áielder isteri jáne otbasylyq-demografiialyq saiasat jónindegi komissiianyń Dalanews.kz redaktsiiasyna bergen málimetine súiensek, qazirgi ýaqytta qalada otbasy institýtyn qoldaýǵa baǵyttalǵan jumystar birneshe baǵyt boiynsha júrgizilip jatyr. Sonyń biri – Otbasyn qoldaý ortalyqtarynyń qyzmeti.

Otbasyn qoldaý ortalyqtary qandai kómek kórsetedi?

Otbasyn qoldaý ortalyqtary jergilikti atqarýshy organdardyń sheshimimen aýdandarda jáne qalalardaǵy aýdandarda qurylady. Olardyń negizgi mindeti – qiyn ómirlik jaǵdaiǵa tap bolǵan adamdar men otbasylarǵa áleýmettik, quqyqtyq jáne psihologiialyq qoldaý kórsetý.

Ortalyqtar nekeni jáne otbasyn saqtaýǵa, otbasylyq janjaldardy sheshýge baǵyttalǵan sharalardy júzege asyrady. Sonymen qatar turmystyq zorlyq-zombylyq belgileri bar azamattarǵa kómek kórsetip, qajet bolǵan jaǵdaida bir aiǵa deiin ýaqytsha turý múmkindigin usynady.

Mundai mekemelerdiń jumysy tek kómek surap kelgen azamattardy qabyldaýmen shektelmeidi. Olar memlekettik organdarmen, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý uiymdarymen, ishki ister organdarymen, volonterlermen birlesip, qiyn jaǵdaiǵa tap bolǵan otbasylardy erte anyqtaý jáne olarǵa qoldaý kórsetý jumystaryn da uiymdastyrady.

Bul rette mobildi toptardyń qyzmeti mańyzdy. Olardyń jumysy arqyly otbasylyq qiyndyqtardy asqyndyryp almai turyp anyqtap, tiisti mamandardyń kómegine júginýge múmkindik beriledi.

Jas otbasylar nege ajyrasady?

Komissiia málimetinshe, jas otbasylar arasyndaǵy ajyrasýǵa bir ǵana sebep áser etpeidi. Olardyń qatarynda turǵyn úi máselesi, turaqty tabystyń bolmaýy, jumyssyzdyq, qarjylyq qiyndyqtar, ózara túsinistiktiń jetispeýi, otbasylyq jaýapkershiliktiń tómendigi jáne turmystyq janjaldar bar.

Buǵan qosa, jastardyń otbasylyq ómirge psihologiialyq jáne moraldyq turǵydan daiyn bolmaýy, bir-biriniń minez-qulqy men kózqarastaryn qabyldai almaýy da qarym-qatynastyń buzylýyna yqpal etedi.

Qaladaǵy áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdai da bul máselege áser etpei qoimaidy. Jastardyń bir bóligi aldymen bilim alyp, mansap quryp, turaqty jumys pen baspanaǵa qol jetkizýdi kózdeidi. Turǵyn úi baǵasynyń joǵary bolýy, jaldaý aqysy men ipotekalyq tólemderdiń salmaǵy otbasyn derbes ómirge beiimdeýdi qiyndatady.

Komissiia usynǵan málimetke sáikes, Almaty jastarynyń shamamen 80 paiyzy otbasyny basty qundylyqtardyń biri dep sanaidy. Degenmen neke qurý men bala súiýdi keiinge qaldyrý úrdisi baiqalady. Kóptegen jas aldymen materialdyq jaǵdaiyn turaqtandyrýdy mańyzdy kóredi.

Nekege deiingi daiyndyq: bes modýl boiynsha oqytý

Otbasylyq turaqtylyqty nyǵaitý jáne ajyrasýdyń aldyn alý maqsatynda Almatyda nekege deiingi oqytý baǵdarlamasy engizilgen.

Komissiianyń málimetinshe, Qazaqstan Respýblikasy Premer-ministriniń orynbasary – Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaevanyń 2026 jylǵy 10 tamyzdaǵy №383-NQ buiryǵyna sáikes, Otbasyn qoldaý ortalyqtarynda nekege deiingi oqytýdy uiymdastyrý jáne ótkizý jónindegi ádistemelik nusqaýlyq bekitilgen. Almaty qalasynda bul baǵyttaǵy oqytý 2026 jylǵy 19 qazanda ótkizilgen.

Baǵdarlama jastardy otbasylyq ómirge daiyndaýǵa, erli-zaiyptylardyń quqyqtary men mindetterin túsindirýge, ózara syilastyq pen jaýapkershilikti qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Oqytý bes negizgi modýldi qamtidy:

  • otbasylyq seriktestik jáne jaýapkershilik;
  • otbasyn josparlaý jáne reprodýktivti densaýlyq;
  • quqyqtyq saýattylyq;
  • qarjylyq saýattylyq;
  • emotsionaldyq intellekt jáne otbasylyq qarym-qatynas daǵdylary.

Sonymen qatar otbasyn qurýdy josparlap júrgen azamattar men jas jubailarǵa psihologiialyq keńes berý qarastyrylǵan. Mamandar erli-zaiyptylar arasyndaǵy túsinispeýshilik, janjal, qarym-qatynas jáne bala tárbiesine qatysty máseleler boiynsha kómek kórsetedi.

Qajet bolǵan jaǵdaida quqyqtyq keńes berilip, neke jáne otbasy zańnamasy, erli-zaiyptylardyń quqyqtary men mindetteri, aliment jáne bala quqyqtaryn qorǵaý máseleleri túsindiriledi.

1066 azamat kómek suraǵan, 918 otbasy tatýlasqan

Almatydaǵy Otbasyn qoldaý ortalyqtarynyń jumysyna qatysty nazar aýdararlyq kórsetkishtiń biri – otbasylyq máseleler boiynsha kómekke júgingen azamattar sany.

Komissiianyń málimetinshe, jyl basynan beri ortalyqtarǵa osyndai máselelermen 1066 azamat ótinish bildirgen. Onyń ishinde 918 otbasy tatýlasyp, ózara kelisimge kelgen. Qalǵan otbasylarmen túsindirý, psihologiialyq qoldaý jáne jeke súiemeldeý jumystary jalǵasyp jatyr.

Ortalyq mamandary erli-zaiyptylarǵa janjaldyń sebepterin anyqtaýǵa, ózara túsinistikti qalyptastyrýǵa jáne otbasylyq qarym-qatynasty qalpyna keltirýge kómektesedi. Qajet bolǵan jaǵdaida quqyqtyq keńes berilip, mediatsiiaǵa baǵyttaý jumystary júrgiziledi.

Bul kórsetkish otbasylyq janjaldardy sheshýde psihologiialyq qoldaý men kásibi keńestiń mańyzyn kórsetedi. Degenmen otbasyn saqtaý kez kelgen jaǵdaida tatýlasýǵa májbúrleý degendi bildirmeidi. Ásirese turmystyq zorlyq-zombylyq jaǵdaiynda eń aldymen jábirlenýshiniń qaýipsizdigi men quqyǵyn qorǵaý mańyzdy.

Aldaǵy jyldary qandai baǵyttarǵa basymdyq beriledi?

Komissiianyń paiymdaýynsha, aldaǵy 5–10 jylda Almatynyń otbasylyq jáne demografiialyq saiasaty otbasy institýtyn nyǵaitýǵa, jas otbasylardy qoldaýǵa jáne ajyrasýdyń aldyn alýǵa baǵyttalýy kerek.

Bul úshin jastardy otbasylyq ómirge daiyndaý jumystaryn keńeitip, nekege deiingi oqytý baǵdarlamalaryn turaqty júrgizý usynylady. Sonymen qatar jas otbasylardyń baspana, jumyspen qamtý jáne materialdyq turaqtylyq máselelerin sheshýge qoldaý kórsetý mańyzdy.

Taǵy bir basymdyq – otbasylyq janjaldardyń aldyn alý úshin psihologiialyq jáne quqyqtyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrý. Ana men balany qoldaý, bala tárbiesindegi ata-analardyń jaýapkershiligin kúsheitý jáne kópbalaly otbasylarǵa kómek kórsetý jumystary da jalǵasýy tiis.

Jalpy, otbasy institýtyn nyǵaitý tek dástúrli qundylyqtardy nasihattaýmen nemese áleýmettik tólemdermen shektelmeidi. Jas otbasylardyń ekonomikalyq turaqtylyǵy, psihologiialyq daiyndyǵy, quqyqtyq saýattylyǵy jáne qaýipsiz ortada ómir súrýi qatar qamtamasyz etilýi qajet. Almatydaǵy Otbasyn qoldaý ortalyqtarynyń jumysy osy mindetterdi júzege asyrýǵa baǵyttalǵan.