Osy aptada Qazaqstan telearnasyna orystandyrý saiasaty turaly Dos Kóshimmen birge suxbat qurdyq. Shynymdy aitsam sol áńgimege tolyqtai riza bolmadym. Sebebi keide tilim jetpedi, keide sol mańyzdy taqyrypty tereń talqylai almadym.
Menińshe biz orystandyrý saiasatyna áli kúnge deiin naqty kedergi jasaǵan joqpyz.
Teledidardaǵy (ásirese kabeldik nemese spýtnik operatorlaryna qarasaq) qazaqsha kontent 10-15% dan aspaidy, jalǵyz Ulttyq kitap júiesinde - Meloman dúkenderinde 95 paiyzy reseiden kelgen orys tilindegi import. Al orys tilindegi orta mektepterde 1 millionǵa jýyq oqýshylardyń ishińde 270 myń qazaq ultynyń balalary oqyp júr.
Almatyda, Astanada ótetin jinalystarynda, keide qazaqtardan basqa bir de ózge ult bolmasa da, jinalys orys tilińde ótkizilip jatyr. Jekemenshik iri kompaniialardyń ishińde tek qana qazaqsha sóileseńiz eshqandai karera jasa almaisyz, óitkeni basshylyq (asfaltta ósken qazaqtar) memlekettik tilde esh nárse túsinbeidi, esepterińizdi nemese xattaryńyzdy qazaqsha qabyldamaidy. Bastyqtarmen eshqandai kommýnikatsiia jasai almasańyz qalai ósesiz?
Nátijesinde qazaqtar óz jerińde ekinshi sortty jurt siiaqty bolyp jatyr.
Sonda sol soraqy jaǵdaiǵa ne jasaýǵa bolady? Ótken suxbatta birneshe máselelerdi talqyladyq, biraq eń mańyzdyny men qazir atap keteiin dep edim.
Eń aldymen memlekettik tildi eńgizý úshin, ony paidalanýǵa májbúrletetin zań qabyldaý kerek. Áli kúnge deiin qazaq tildi engize almaitynymyz, sebebi – ony paidalanýǵa eshqandai zańnyń qajeti joq bolǵyndyqtan. Ony túsinýimiz kerek - til ádemiliginde emes, kereginde úirenedi.
Al ekinshiden, meniń oiymsha, qazirgi kúni qazaqtardyn sany 70 paiyzǵa jaqyndasa, ári qazaq qazaqpen tek qana qazaqsha sóilesse (ózge tilge túspei jáne basqa ulttardy zorlamai) sonda ǵana ózge ulttar qazaq tiline óz erkimen úirenedi. Qazir qazaq tilge kedirgi jasap júrgender kóbinde ózge ulttar emes, ózimizdiń qazaqsha sóilei almaityn qazaqtar bolyp jatyr. Olardan bastaý kerek - uryspai, kerisinshe kómektesip júrý kerek.
Maqsat sol qazaqtardyn 70 paiyzy qazaqsha sóilep ketýi kerek. Olar Qazaqstannyń qazaqshylýyna kilt. "Qazaq osylai aitpaidy" degen sózdi múddem umytý kerek. Ózińiz jaqsy sóilei berseńiz, orys tildi qazaqtar ýaqytymen úirenedi. Óz qazaqtarymyz qazaqshasyn meńgermese, basqa ulttardan memlekettik tildi talap etýge quqyǵymyz bar ma? Solai, osy joly oiymdy naqtyraq jetkizdim dep oilaimyn.
