Oqýshy siyr tezeginen biogaz óndirýdi qolǵa aldy
Bobrovka orta mektebiniń oqýshysy «Úi jaǵdaiynda biogaz óndirý» atty jobany «Jas tehnikter stansasyndaǵy» jetekshisi Iýrii Rezvitskiidiń nusqaýymen sátti júzege asyrǵan.
14 jastaǵy tehnik bul teoriiamen kópten beri áýestenipti. Aitýynsha, tezekten gaz óndirý alǵash Qytaida paida bolyp, keiin Eýropaǵa tarapty. Tipti, Londonnyń bir kóshesi túgeldei tezekten alynǵan qýatpen jaryqtandyrylǵan eken.
Keiin elektr paida bolyp, bul tehnologiia umyt qalady. Balamaly energiia kózderine suranys artqan tusta biogazdyń múmkindigine qaitadan kóńil aýyp otyr. Al Nikitanyń jobasy sol biogazyńyzdy úi jaǵdaiynda alýǵa arnalǵan.
Eń kóp kúiis qaitaratyn mal bolǵandyqtan gaz alýǵa eń qolaily shikizat siyrdyń tezegi sanalady. Nikita tezekti ashytyp, bojytý úshin emýlsiialyq boiaýlardan bosaǵan plastik ydystardy paidalanypty.
Birneshe kún aýa ótpeitindei etip byqtyrǵannan keiin tezek quramyndaǵy metan men kómir qyshqylynan gaz bólinip, tumshalanǵan ydystyń betine qalqyp shyǵady. Ony gaz qubyryna jalǵaý úshin Nikita ydystyń qaqpaǵyna káriz kranyn ornatypty. N.Djeparov atalmysh qurylǵy arqyly ondaǵan tájiribeler júrgizip, bir siyrdan táýligine shamamen 4,2 tekshe metr gaz alýǵa bolatynyn eseptep shyǵarypty.
– Bir sharshy metr aýmaqty táýlik boiy jylytý úshin 0,2 tekshe metr biogaz ketetin kórinedi. Demek, kólemi 60 sharshy metr ǵimaratty jylytýǵa úsh siyrdyń tezegi artyǵymen jetedi, – deidi ónertapqysh.
Biogaz ekologiialyq qaýipsizdigi jaǵynan tabiǵi gazdan da tiimdi. Onyń ústine odan qalǵan qaldyqtyń quramynda azot kóp bolǵandyqtan tyńaitqysh retinde topyraqtyń ónimdiligin 30 paiyzǵa deiin arttyrady.
– Bizdiń esebimiz boiynsha Qazaqstandaǵy búkil maldyń tezeginen bir ýaqytta 40 besqabatty turǵyn úidi jylytýǵa bolady, – deidi Nikita. Qajettigine qarai Nikitanyń qurylǵysyn asa úlken kólemde jasaýǵa da bolady. Al reseilik ǵalymdar qalanyń káriz júiesin tazartý ǵimaratynan osy tásilmen biogaz óndirýge talpynýda.
Esimjan Naqtybai
