Elimiz jer kólemi jaǵynan toǵyzynshy orynda ekenin maqtanyshpen aitamyz. Al endi osynaý ulanǵaiyr dalany, o sheti men bu shetine ushqan qustyń qanaty talatyn eldi bir birimen bailanystyratyn jol sapasynyń halyqtyń talaby men tilegine sai bolýynyń mańyzy zor. Kúzde batpaqqa batyp, qysta qardan júre almaityn bolsa jolda júrgen aǵaiynnyń da narazylyǵy kúsheie bermek. Osy oraida sońǵy jyldary elimizdegi jol sapasyn arttyrýǵa úlken talap qoiylyp otyr. Qazirgi tańda bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar da az emes.
Jol sapasy jaqsy bolsa eń aldymen óńirler damidy
Atap óter jait, elimizdegi jol sapasynyń jaqsy bolýy eń aldymen halyqtyń turmys-tirshiligin jaqsartyp, áleýetiniń jaqsarýyna serpin beredi. Alys beris damyǵan elde el ekonomikasy da kóterilip, óńirlerimiz kórkeie túsedi.
Elimizdegi joldarǵa saraptama jasai ketsek, respýblikalyq trassalardyń 92 paiyzynyń jaǵdaiy qanaǵattanarlyq deńgeide eken. Al jergilikti jerlerdegi mańyzy bar joldardyń 87 paiyzynyń jaǵdaiy jaqsara túsken. Onyń ústine sońǵy jyldary el Úkimeti aqyly joldardyń sanyn arttyryp barynsha halyqqa halyqaralyq deńgeidegi sapasy joǵary joldardyń qyzmet etýine jaǵdai jasaýda.
Al Almaty sekildi iri qalalardaǵy kólik tyǵyny máselesin ýshyqtyrmaý úshin qalany ainalyp ótetin úlken ainalma avtomobil jolyn salyp, barynsha turǵyndarǵa qolaily jaǵdai jasaýǵa tyrysyp jatyr. Ainalyp kelgende munyń barlyǵy óńirlerimizdi damytyp, jol sapasyn jaqsartyp turǵyndarǵa qolaily jaǵdai jasaý úshin iske asyp jatqan sharalar.
Taratyp aita ketsek, qazirgi tańda Jambyl, Pavlodar, Mańǵystaý oblystaryndaǵy ishki joldar sapasy birshama jaqsarǵan. Sapaly joldar úlesiniń artyp otyrǵany da baiqalady.
Al endi batys aimaqtardaǵy jol sapasy áli de bolsa syn kótermei tur. Bul aimaqtarǵa qazirgi tańda basymdylyq berilip, sapaly joldardyń úlesin arttyrýǵa jaǵdai jasalyp jatyr. Máselen kólik ministrliginiń málimetinshe biyl elimizde 12 myń shaqyrymnan astam jol salý jáne jóndeý jumystaryn jasaý josparlanyp otyr. Onyń bes myń shaqyrymnan astamy respýblikalyq mańyzy bar joldar sanalady.
Sondai-aq, biyl avtojol salasynda mańyzy bar birneshe jobany aiaqtaý da kózdelip otyr. Onyń biri Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy eń uzyn kópir bolsa, ekinshisi Túrkistan oblysy Shaqpaq baba asýyndaǵy Qazaqstandaǵy eń uzyn avtomobil tonneli sanalatyn 840 metrlik tonnel paidalanýǵa berilmek. Bulardyń ekeýi de kólik qatynasy maqsatynda mańyzdy jobalar sanalady.
Sondai-aq, elimizdegi joldardyń 92 paiyzy respýblikalyq joldar bolsa, 87 paiyzy óńirlik joldar sanatyna jatady. Joldardyń sapasy jaǵynan joǵarǵy kórsetkishti 98 paiyzben Jambyl oblysy top bastasa, Batys Qazaqstan oblysy 52 paiyzben joldardyń sapasy boiynsha kósh sońynda keledi. Qazirgi tańda osy elimizdiń batys oblysyndaǵy joldardyń sapasyn jaqsartý mindeti tur.
Joldy salý ǵana emes, sapaly salý da basty mindet
Jol salý arqyly azamattarymyzdy da jumyspen qamtyp otyrmyz. Máselen jol-qurylys jumystaryna jylyna shamamen 200 myńǵa jýyq adam tartylady. Iaǵni, jergilikti jerlerde osynsha adam jumyspen qamtylyp otyr. Sondai-aq, respýblikalyq jáne jergilikti mańyzy bar avtomobil joldarynyń jelisin damytý jáne kútip ustaý, qurylys pen qaita jańartýdyń sapasyn baqylaý boiynsha QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrliginiń bergen usynystary negizinde jergilikti jerdegi basqarýshy oryndardyń jaýapkershiligi eskeriledi.
«Aýmaqtardy damytý» ulttyq jobasy negizinde bul talap mindettelgen. Sondyqtan joldardyń sapasy únemi jergilikti jerlerdiń baqylaýynda. Degenmen munymen shektelip qalmai Premer-Ministr Oljas Bektenov únemi jol sapasyna qatysty eskertýi men qadaǵalaýyn biik minberden sóz etip keledi. Sonyń negizinde joldardy salý kezindegi jiberilgen olqylyqtar Úkimet tarapynan únemi qadaǵalaýda. Sondyqtan jol sapasy talapqa sai bolady degen úmit zor.
Biyl da elimizde avtojol salasy boiynsha birneshe iri jobalar paidalanýǵa berilmek. «Qaraǵandy – Almaty», «Aqtóbe – Qandyaǵash», «Atyraý – Astrahan» jáne «Taldyqorǵan – Óskemen» joldary paidalanýǵa berilse myńdaǵan adam sapaly joldyń rahatyn kórmek.
Qazirdiń ózinde qarqyndy jumystar júrip jatqan bul joldardy sapasy da tiisti oryndardyń qadaǵalaýynda. Budan bólek shamamen 2,5 myń shaqyrym respýblikalyq joldarda jóndeý jumystary qolǵa alynyp, sýyq túspei paidalanýǵa beriledi dep kútilip otyr. Iaǵni osyǵan deiin berilgen joldardy kútip ustap, kem ketikterin únemi joiyp otyrý da tiisti oryndardyń qadaǵalaýynda.
Ras, jergilikti joldarǵa qatysty halyqtyń shaǵymy jii aitylady. Ásirese kóktem kezinde Jezǵazǵan, Qyzylorda, Batys Qazaqstan óńiriniń turǵyndarynan kóp shaǵym aityldy. Oblystardyń arasyn batslanystyratyn joldarda batpaqqa batyp, odan qaldy shuryq tesik joldardan mazasy qashqan halyqtyń narazylyǵy da túsinikti. Sondyqtan atalmysh jobalar eń aldymen halyq kóńilinen shyqsa igi deimiz.
Maman pikiri
Ábdi Qiialbaev, jol salasynyń mamany, tehnika ǵylymynyń doktory, professor: «Joldarymyzdyń sapasy jyl sanap joǵarylap keledi»
– Shyny kerek jyl saiyn jol sapasyna qatysty aitylatyn shaǵym kóp. Óitkeni joldyń uzyndyǵy aitarlyqtai, onyń syrtynda respýblikalyq, halyqaralyq mańyzy bar joldarymyz kóp. Sondyqtan elimizdiń damýy jolmen tyǵyz bailanysty der edim.
Ras, keide alǵashqy qar jaýyp jatqanda jol salynyp jatty degen sekildi syndar aitylady. Bul jol salýshylarǵa qatysty nárse emes. Jol salý isin uiymdastyrý júiesindegi olqylyqtar der edim. Aqsha bólinip, jol salýshylar sol iske kirisem degenshe sondai ýaqyt ótip ketip jatady. Degenmen qazir halyqtyń, sarapshylardyń pikirin eskerip, bul olqylyqtar túzetilip keledi. «Kósh júre túzeledi» degendei ol kemshilikterdiń joiylatynyna senemin.
Ras salada aitylyp júrgen taǵy bir áńgime ana bir eldiń joldary elý jylǵa shydaidy, bizdiki bir jyl ǵana dep jatady. Jol sapasynyń saqtalýyna sol jerdiń aýa raiynyń, tóseletin asfalt quramynyń, jer qyrtysynyń da áseri bar.
Máselen asfalt quramyndaǵy zat bizdiń ystyq aýa raiyna tózbeýi múmkin. Sondyqtan bas salyp kinálai bergennen góri, osy máselelerdi zertteý kerek. Jalpy, jol salý isiniń elimizdegi úzidiksiz júrgizilip kele jatqanyna rizamyn. Jyl saiyn on myńdaǵan shaqyrym jol salynyp, jóndeýden ótip, jergilikti turǵyndar jumyspen qamtylyp keledi. Sáikesinshe sapaly joldarymyzdyń da kólemi artyp jatyr. Saladaǵy olqylyqtar da jyl sanap túzetilip keledi. Demek elimiz kórkeiip, jol salasyndaǵy máseleler azaiyp keledi. Bastysy osy!
