«Nur Otan». Aýyl men qala mektepterindegi bilim alshaqtyǵyn azaitý máselesin talqylady
Keńes tóraǵasy Juldyz Súleimenovanyń aitýynsha, «Nur Otan» partiiasynyń bilim berý salasyndaǵy sailaýaldy ýádelerin oryndaý, eń aldymen Ulttyq jobada cailaýaldy baǵdarlama tarmaqtarynyń sapaly kórinis tabýyna tikelei bailanysty.
Osy oraida Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Sholpan Karinova qujattyń jobasynda «Nur Otan» partiiasy sailaýaldy baǵdarlamasynyń 11 tarmaǵy engizilgenin alǵa tartty. Budan basqa «BILIMDI ŪLT» Ulttyq jobasyna bilim berý salasyna qatysty taǵy 30 tarmaqty engizý kózdelip otyr. Al sailaýaldy baǵdarlamanyń ǵylymdy damytýǵa qatysty basqa baǵyttaryn ǵylym jónindegi ulttyq jobaǵa qosý josparlanyp otyr.
Sondai-aq, vitse-ministr 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq jobanyń 4 baǵyty, 5 mindeti, 15 nátijeli kórsetkishine toqtaldy. Onyń aitýynsha, búginde 2-6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deiingi tárbiemen qamtamasyz etý tómen (77%) deńgeide.
Sondyqtan jobada mektepke deiingi tárbie men oqytýdyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý deńgeiin «Nur Otan» platformasynda kózdelgendei 95 paiyzǵa jetkizý qarastyrylǵan.
Keńes tóraǵasy Juldyz Súleimenova vedomstvo ókiline orta bilim berý júiesindegi bilimniń sapasyna, aýyl mektepterindegi infraqurylymdy damytýǵa, aýyl men qala mektepteriniń arasyndaǵy alshaqtyqty meilinshe azaitýǵa qatysty birqatar suraqtar qoidy.
Oqýshylardyń bilim jetistikterin baǵalaý jónindegi halyqaralyq baǵdarlama (PISA) zertteýleriniń qorytyndylary búginde Qazaqstanda tek qala men aýyl oqýshylarynyń arasyndaǵy bilim sapasynyń aiyrmashylyqtaryn ǵana emes, sonymen qatar óńiraralyq ta artta qalýshylyq bar ekenin kórsetken.
Mysaly, Qyzylorda, Mańǵystaý, Aqtóbe oblystarynda qala mektepteriniń kórsetkishteri Pavlodar, Qostanai, Soltústik jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy aýyl mektepterinen tómen. Al Pavlodar, Qostanai men Shyǵys Qazaqstan oblystarynda qalalyq jáne aýyldyq mektepter arasyndaǵy bilimde alshaqtyq kórinip otyr.
– Sondyqtan óńiraralyq jáne aýyl men qala mektepterindegi bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty azaitý – jobadaǵy negizgi maqsattardyń biri. Sondai-aq, mektepterdi jaily jáne qaýipsiz etý, zamanaýi bilim berý ortasymen qamtamasyz etýde infraqurylymdyq máseleler áli de ózekti bolyp otyr. Sońǵy 5 jylda 471 mektep salynyp, paidalanýǵa berildi. Biraq bul jetkiliksiz. Oryn tapshylyǵy aldaǵy ýaqytta 256 myńǵa deiin jetedi dep boljanyp otyr. Elimizde mektepterdiń 137-si úshaýysymda, 5095-i ekiaýysymda jumys isteidi. Apatty jaǵdaidaǵy 34 mektep bar. 248 bilim oshaǵy samannan salynǵan. Osy máselelerdi sheshý úshin «Nur Otan» partiiasynyń sailaýaldy baǵdarlamasyna sáikes aldaǵy 5 jylda 800 mektep salý josparlanǵan. Bul másele únemi Úkimet pen partiianyń baqylaýynda, – dedi Sh.Karinova.
Osy kúnge deiin 86 JOO-da pedagog mamandar daiarlanyp kelse, endigi jerde pedagogtardy sapasyz daiyndaityn ýniversitetterdiń litsenziiasy qaitaryp alynady. Bazalyq pedagogikalyq JOO-y belgilenip, solarǵa ǵana tiisti memlekettik tapsyrys beriledi.
Sapaly pedagog mamandardy daiarlaý maqsatynda qolǵa alynǵan taǵy bir shara retinde vitse-ministr pedagogikalyq mamandyqtarǵa bilim deńgeii joǵary mektep bitirýshiler ǵana qabyldanatyndyǵyn atady.
Pedagogikalyq mamandyqtarǵa túsý úshin shekti ball byltyr 70 bolsa, biyl ol 75 balǵa deiin kóterilgen. Endi osy 75 ballmen túsken jastar pedagogika mamandyǵynda burynǵydan basqa, joǵarlatylǵan talap boiynsha daiyndalǵan baǵdarlamamen oqidy. Munda sapaly abitýrent, sapaly stýdent, keiin sapaly pedagog bolyp shyǵady degen logika jasalyp otyr.
Jiyn barysynda álemniń jetekshi ǵylymi ortalyqtaryna 500-den kem emes qazaqstandyq ǵalymdy taǵylymdamadan ótýge jiberý máselesi de ortaǵa salyndy. Munda qarjylyq jáne jalpy jumystyń mazmunyna bailanysty máseleler bar.
Vitse-ministr keltirgen málimetterge súiensek, qazirgi tańda «Bolashaq» baǵdarlamasy sheńberinde «Ǵalymdar» sanaty boiynsha taǵylymdamadan ótý úshin birinshi konkýrstyq irikteýge barlyǵy 8 úmitker qatysyp, 7 adamǵa stipendiia taǵaiyndalǵan. Ekinshi taǵaiyndaýǵa 50 úmitkerden qujat qabyldanǵan.
Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵynyń prezidenti Ainur Káribozovanyń aitýynsha, shet elde taǵylymdamadan ótip kelgen azamattardyń jumys orny saqtalady jáne olar kelisimshartpen bekitilgen merzimde elge oralyp, taǵylymdama sheńberinde alǵan mamandyǵy boiynsha óz jumys berýshisinde 3 jyl eńbek ótilin qamtamasyz etýi tiis.
Jiyn sońyna taman Nur Otan partiiasynyń sailaýaldy baǵdarlamasy Jol kartasynyń bilim jáne ǵylym salasyn damytýǵa arnalǵan tarmaqtarynyń oryndalý barysy týraly Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetovtyń esebi tyńdalyp, aimaq ákimdigine birqatar usynymdar berildi.
Atap aitqanda, bilim berý nysandarynyń qurylysy, 1000 mektepti jańǵyrtý, mektepterdi 100% bilikti kadrlarmen, joǵary jyldamdyqtaǵy internet jelisimen qamtamasyz etý jáne qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyqty azaitý máseleleriniń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etý usynyldy.
Jiyn qorytyndysy boiynsha Bilim jáne ǵylym ministrligine partiianyń sailaýaldy baǵdarlamasy Respýblikalyq jol kartasynyń barlyq tarmaqtaryn «BILIMDI ŪLT» Ulttyq jobasyna qosý máselesin qaraý, sondai-aq, mektepterdi salý men jańǵyrtýdy, 2021 jylǵa arnalǵan indikatorlarǵa sáikes pándik kabinetterdi qamtamasyz etýdi qarjylandyrý boiynsha jergilikti atqarýshy organdarmen jumysty kúsheitý usynyldy.
