Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary 1990-91 jyldary namysty, jigerli edi qazaq. Qazir jigerine qum quiǵandai, jasyq. Keide oilaimyn, halyq bárinen jalyqty ǵoi deimin.
Ótirikten, jaǵympazdyqtan, paraqorlyqtan, bilimsiz ákim, bastyqtardan – bárinen sharshady ǵoi dep oilaimyn.
Ziialy qaýym da bir-birine múddeles emes. Birin biri jaý kóredi. Dushpan sanaidy. Mundai piǵylmen qalai ushpaqqa jetpekpiz. Bilmeimin?
Táýelsizdik alǵanymyzǵa 26 jyl toldy. Bilim salasynda jyl saiyn reforma. Mektepte nemerelerim oqidy. Solardyń miy ashyp ketti.
Al men bastaýysh synypta jattaǵan óleńdi áli umytqan joqpyn. Qazirgi balalar keshe oqyǵanyn búgin umytady. Nege? Bilimdegi júie durys emes. Balanyń miy qoqys jáshigi siiaqty, oǵan anany da, mynany da quiyp jatyr, tógip jatyr. Balanyń tilin biletin pedagog joq. Sonyń kesirinen bala túgili, bizdiń miymyz jetpeitin oqýlyqpen meniń nemerelerimniń basy ashyp júr.
11 jasar nemereme úige mynandai tapsyrma beripti: «Myna sózderdiń ishinen jergilikti ereksheligi bar, jalpy ereksheligi bar sózderdi anyqtańdar» degen. Álginiń ekeýin men taba almadym.
77 jasyma sheiin oblys-aimaqtardy aralaǵam, jergilikti erekshelikti biletin, jazýshymyn. Ǵylymi erekshelikti de bilemin. Al 11 jasar qyz bala óziniń úiindegi «jergilikti» sózden basqany qaidan biledi?
Atyraýdaǵy sózdi, Mańǵystaýdaǵy, Qyzyljardaǵy eldiń qalai sóileitinin qaidan biledi?
Oqýlyqqa sony kirgizip qoiǵan. Ony oqýshy túgili, stýdent te, muǵalimniń ózi de túsinbeidi. Osyndai oqýlyq bola ma?! Bul – ultty uiytý emes, iritý.
Qazirgi oqýlyqtarda ádisnama joq. Ádisnama joq jerde, oqýlyq ta bolmaidy.
Mundai jaýlyqty dushpan da jasamaidy qazaqqa. Sabaqtastyq, dástúr degen atymen joǵaldy. Bir ministrdiń reformasyn ekinshisi ózgerte beredi.
Ekinshisiniń jańalyǵyn úshinshisi alyp tastaidy. Birin biri moiyndamaidy. Odan eń aldymen oqýshy zardap shegedi. Nemerem qatarly oqýshylarǵa janym ashidy, olar Bilim ministrleriniń eksperimentine ainaldy.
Sol ministrlerdiń balalary osy oqýlyqpen oqidy degenge kúmánim bar.
- Jazýshy Beksultan Nurjekeevtiń
"Qala men Dala" gazetine bergen suhbatynan úzindi
(jalǵasy bar)
