Jaqynda Nazarbaevtyń Buharaǵa sapary men ózbek prezidenti Shavkat Mirzieevpen kezdesýi qoǵamda qyzý talqyǵa tústi. Ózbekstan prezidentiniń Qazaqstanǵa, Dúniejúzilik kóshpendiler oiyndarynyń ashylý saltanatyna qatysý úshin ushyp kelýi, Nazarbaevtyń osy kezdesýden keiin qandai áreketterge baratyny týraly boljamdardy kúsheitti. Bul Nazarbaev áýletiniń qaitadan saiasi arenaǵa shyǵýǵa degen yntasyn arttyryp, olardyń el bolashaǵyna qalai yqpal etýi múmkin degen suraqtar týdyrady. Saiasi sholýshy Asylhan Mamashuly men saiasattanýshy Qazybek Beisebaev atalmysh jaǵdaiǵa bailanysty saiasi boljam jasap kórdi, dep habarlaidy Dalanews.kz Arasha.kz-ke siltep.
Saiasi sholýshy Asylhan Mamashulynyń pikirinshe, Nazarbaevtar áýletiniń kelesi prezident sailaýyna tikelei qatysatyndai esh abyroiy joq.
“Ony ózderi de, halyq ta biledi. Biraq qoldaryndaǵy qarjy resýsrtary men kadrlarǵa yqpalyn sailaý kezinde paidalana alady.
Nazarbaevtar áýleti Qazaqstannyń saiasi ómirine belsendi orala almaidy. Nazarbaevtar áýletiniń birqatar múshelerin jaýapqa tartýdan saqtap otyrǵan búgingi bilik, sondyqtan kelesi sailaýda búgingi biliktiń kandidatyn qoldaidy”, - deidi ol.
Aitýynsha, Nazarbaevtar áýeletiniń saiasatqa aralasqanyn qoǵamnyń basym kópshiligi qalamaidy.
“Bul áýlet keiingi 30 jylda ornaǵan saiasi, áleýmettik ádiletsiz júieniń negizin salýshy jáne ári qarai da jalǵasqanyn qalaityn áýlet. Al biliktegi saiasi elita úshin báribir. Qazaqstanda saiasi elita Nazarbaev kezeńinen qalǵandar. Olar jeke bastaryna, laýazymyna yńǵaily bolsa kez kelgen kandidatýrany qoldai beredi.
"Nazarbaevtar áýleti" – shartty termin. Qazaqstan zańy boiynsha naqty bir áýlet kandidat usyna almaidy. Al keń maǵyna alatyn bolsaq bul áýlettiń belgili tulǵalary ózderine yńǵaily kandidatqa jan-jaqsy qoldaý kórsete alady”, - deidi saiasi sholýshy.
Sonymen qatar ol “Nazarbaevtar áýletiniń yqpaly” degennen góri Nazarbaev qurǵan saiasi júieniń yqpaly degen durys degen pikirdi alǵa tartty.
“Qazaqtannyń búgingi biligi “Jańa Qazaqstan” degen uran jariialasa da saiasi júikeni shyn máninde ózgerte almady, Nazarbaev qurǵan saiasi júie jumys istep tur.
Nazarbaevtar áýleti óte mol aqshasy bar áýlet sanalady. Sol aqshany saqtap qalý úshin barlyq tásildi qoldanady. Ol – mediaresýrstar, saiasi resrýstar. Ázirge ekeýine de múmkindik bar. Zańda Nazarbaevtar áýletine eshqandai tyiym salynǵan joq”, - dedi ol.
Al saiasattanýshy Qazybek Beisebaev Nazarbaev áýletiniń yqpalyn joǵaltpaǵanyn jáne olardyń aldaǵy ýaqytta saiasi sahnaǵa qaita oralýy elge qaýipti bolýy múmkin ekenin aitady.
“Nazarbaevtyń biligi kezinde eldiń bailyǵy onyń áýleti men jaqyndarynyń qolyna shoǵyrlanǵany belgili. Bilikke oralý olarǵa óz múddelerin ári qarai qorǵaýǵa múmkindik berer edi. Bul áýlettiń bilikke qaita kelýi ekonomikalyq, saiasi jáne áleýmettik saldarǵa ákelýi yqtimal”, - dedi ol.
Beisebaevtyń pikirinshe, qoǵam Nazarbaev áýletiniń qaita oralýyna qatty qarsy bolady. Sebebi olar eldiń bailyǵyn ielenip, ony óz paidasyna jaratyp keldi.
“Nazarbaev áýleti kezinde eldiń energetikalyq júiesi men turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy nasharlap, memleket ekonomikasy turalap qalǵanyn atap ótý mańyzdy. Olardyń qaita bilikke kelýi halyqty odan ári tonaýǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan qoǵam olardy qoldamaidy, al saiasi elita Nazarbaev kezeńinen qalǵandar bolǵandyqtan, olardyń arasynda áýlettiń bilikke qaita kelýin qoldaityndar bolýy yqtimal”, - dedi saiasattanýshy.
Nazarbaev áýleti kelesi prezident sailaýyna qatysa ma degen suraq kópshiliktiń kókeiinde júr. Qazybek Beisebaevtyń aitýynsha, áýlet ishinde yqtimal kandidat retinde Dariǵa Nazarbaeva qarastyrylýy múmkin.
“Dariǵa Nazarbaevanyń saiasi jáne basqarýshylyq tájiribesi mol, ári ol óz ambitsiialaryn ashyq kórsetip keledi. Ol uzaq ýaqyt boiy saiasatta belsendi qyzmet atqaryp, túrli mańyzdy laýazymdardy ielengen. Onyń kandidatýrasy Nazarbaev áýleti úshin qolaily bolýy yqtimal, sebebi ol ákesi qurǵan júieni ári qarai jalǵastyra alady”, - deidi Beisebaev.
Sonymen qatar Nazarbaev áýleti basqa da yqpaldy tulǵalardy prezidenttikke usynýy múmkin ekenin jetkizdi.
“Bul adamdar Nazarbaev kezeńinde mańyzdy qyzmetter atqaryp, qazirgi ýaqytta ýaqytsha saiasattan shettep qalǵan tulǵalar bolýy múmkin. Olar áýlettiń múddesin qorǵaityn, biraq qoǵamda belgili deńgeide qoldaý tabýy múmkin kandidattar retinde usynylýy yqtimal. Áýlettiń negizgi maqsaty — bilikke ózderine yńǵaily adamdy ákelý jáne sol arqyly óz yqpalyn saqtap qalý.
Nazarbaev kezeńinen qalǵan kadrlar qazirgi biliktiń quramynda áli de bar. Olar Nazarbaevtyń júiesinde qyzmet atqarǵandyqtan, sol júiege adal bolyp qalady. Toqaevtyń prezidenttik kezeńinde saiasi reformalar júrgizilgenimen, Nazarbaev qurǵan kadrlar áli de memlekettik biliktiń negizgi tiregi bolyp otyr. Bul kadrlar saiasi sahnada áli de yqpaldy ról atqarady jáne olardy bilikten tolyq alastatý ońai emes”, - dedi ol.
Onyń sózinshe, qazirgi bilik “Jańa Qazaqstan” ideiasyn usynsa da, Nazarbaev qurǵan saiasi júie jumysyn jalǵastyryp keledi.
“Nazarbaev kadrlary eldiń mańyzdy saiasi jáne ekonomikalyq salalarynda sheshýshi ról atqarýda jáne olardy bilikten yǵystyrý úshin aitarlyqtai ózgerister qajet. Sonymen qatar, bul kadrlar ózderiniń jeke múddelerin qorǵaý úshin bilikte qalýǵa tyrysady jáne Nazarbaev áýletiniń yqpalyn saqtaý úshin de kúresýge daiyn.
Nazarbaev áýleti qolynda mol qarjy resýrstary men media yqpaly bar ekenin eskersek, olar osy resýrstardy paidalanyp, saiasi sahnadaǵy óz rólin kúsheitýge tyrysady. Olar media arqyly qoǵamǵa áser etip, saiasi kózqarastaryn nasihattai alady. Sonymen qatar, olardyń qolynda bilikke áser etýge qabiletti kadrlar bar, bul da olardyń yqpalyn saqtaýǵa múmkindik beredi”, - deidi saiasattanýshy.
Beisebaev Nazarbaev áýletiniń strategiiasy kútý men baqylaýǵa negizdelýi múmkin ekenin atap ótti.
“Toqaevtyń prezidenttik merzimi aiaqtalǵanǵa deiin olar saiasi sahnada belsendi áreket etpeýi múmkin, biraq kez kelgen saiasi qatelikti paidalanyp, óz yqpalyn kúsheitýge daiyn bolary anyq. Olar qoǵamdaǵy narazylyqty óz maqsattaryna paidalanyp, bilikke qaita kelýge tyrysatyny yqtimal”, - dep sózin jalǵady ol.
Qoryta kele, Qazaqstannyń saiasi bolashaǵy men Nazarbaev áýletiniń yqpaly áli de belgisiz. Áýlet aldaǵy prezident sailaýynda tikelei qatyspasa da, olardyń qolyndaǵy resýrstar men kadrlarǵa yqpal etý múmkindigi eldiń saiasi sahnasynda mańyzdy ról atqarýy múmkin. Qoǵam men saiasi elitanyń Nazarbaev áýletiniń yqtimal qaita oralýyna degen kózqarasy ártúrli, biraq olardyń bilikke qaita kelýi eldiń damýyna keri áserin tigizýi múmkin degen qaýip bar
