Májilis saǵatynda joǵary bilim berý granttarynyń qysqarýyna qatysty suraqtarǵa Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek jaýap berdi, dep habarlaıdy Dala News.
Depýtattar 2025 jyly mektep bitirýshiler sany 216 myń bolǵanyn, al grant sany 78 myńdy quraǵanyn aıtty. 2026 jyly túlekter sany 232 myńǵa deıin ósedi dep boljanyp otyr, ıaǵnı 16 myńǵa kóp. Soǵan qaramastan grant sany 72 myńǵa deıin qysqaryp otyr. Osyǵan baılanysty depýtattar granttardyń ne sebepti azaıǵanyn jáne bul sheshimniń eńbek naryǵyna nemese qarjylandyrýǵa qatysy bar ma ekenin surady.
Mınıstr bul ózgerister joǵary bilim berý júıesindegi qarjylandyrý modelin qaıta qaraýmen baılanysty ekenin túsindirdi. Onyń aıtýynsha, memlekettik búdjet esebinen bólinetin bilim granttaryn jyl saıyn sheksiz arttyrý múmkin emes.
«Biz qazir joǵary bilimdi qarjylandyrý modelin qaıta qarap jatyrmyz. Búdjet múmkindigi shekteýli. Sondyqtan tek memlekettik grantqa súıenetin júıe ózgerýi kerek», dedi Saıasat Nurbek.
Mınıstrdiń aıtýynsha, osyǵan baılanysty birneshe qosymsha qarjylandyrý tetigi engizilip jatyr. Birinshi baǵyt «Keleshek» jınaqtaý júıesi. Bul baǵdarlama boıynsha ata analar balalardyń bolashaq bilimi úshin aldyn ala qarjy jınaı alady. Qazirgi tańda shamamen 197 myń esepshot ashylǵan. Mınıstr muny qoǵamda bilim úshin jaýapkershiliktiń birtindep bólise bastaǵanynyń belgisi dep atady.
Ekinshi baǵyt stýdenttik nesıe júıesi. Bul halyqaralyq tájirıbede keń taralǵan model. Mınıstrdiń aıtýynsha, ótken jyly bul joba pılottyq rejımde iske qosylǵan, al bıyl tolyq engiziledi. Mundaı nesıe uzaq merzimge beriledi jáne stýdentke oqý aqysyn tóleýge múmkindik beredi.
Úshinshi baǵyt dıfferensıalanǵan granttar. Iaǵnı memleket oqý qunynyń tolyq emes, belgili bir bóligin ǵana óteıdi. Mysaly, 50 paıyzyn jabady. Bul tásil birdeı búdjet kólemimen kóbirek talapkerdi qamtýǵa múmkindik beredi.
«100 paıyz granttyń ornyna jartylaı grant berý arqyly sol qarajatqa kóbirek stýdentti oqytýǵa bolady», dedi mınıstr.
Tórtinshi baǵyt «Ulttyq qor balalarǵa» baǵdarlamasy. Bul bastama boıynsha ár balaǵa ulttyq qordan qarajat jınaqtalyp jatyr. Qazirgi tańda jalpy somasy shamamen 2,5 mlrd dollardy quraıdy. Bul qarajatty joǵary bilim alýǵa jumsaýǵa bolady. Eger talapker grant jeńip alsa, jınalǵan qarajatty basqa maqsattarǵa paıdalanýǵa nemese keıinge qaldyrýǵa múmkindik bar.
Mınıstrdiń sózinshe, bul ózgerister grant sanyn azaıtý úshin emes, júıeni ıkemdi etý úshin qolǵa alynǵan. Iaǵnı endi joǵary bilim berý tek memlekettik grantqa ǵana táýeldi bolmaıdy, onyń ornyna aralas qarjylandyrý tetikteri qoldanylady.
Osylaısha, Májilistegi talqylaýda granttardyń qysqarýy búdjet múmkindigimen qatar, jańa qarjylandyrý modeline kóshý aıasynda júzege asyp jatqany aıtyldy.
