Májilis saǵatynda joǵary bilim berý granttarynyń qysqarýyna qatysty suraqtarǵa Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek jaýap berdi, dep habarlaidy Dala News.
Depýtattar 2025 jyly mektep bitirýshiler sany 216 myń bolǵanyn, al grant sany 78 myńdy quraǵanyn aitty. 2026 jyly túlekter sany 232 myńǵa deiin ósedi dep boljanyp otyr, iaǵni 16 myńǵa kóp. Soǵan qaramastan grant sany 72 myńǵa deiin qysqaryp otyr. Osyǵan bailanysty depýtattar granttardyń ne sebepti azaiǵanyn jáne bul sheshimniń eńbek naryǵyna nemese qarjylandyrýǵa qatysy bar ma ekenin surady.
Ministr bul ózgerister joǵary bilim berý júiesindegi qarjylandyrý modelin qaita qaraýmen bailanysty ekenin túsindirdi. Onyń aitýynsha, memlekettik biýdjet esebinen bólinetin bilim granttaryn jyl saiyn sheksiz arttyrý múmkin emes.
«Biz qazir joǵary bilimdi qarjylandyrý modelin qaita qarap jatyrmyz. Biýdjet múmkindigi shekteýli. Sondyqtan tek memlekettik grantqa súienetin júie ózgerýi kerek», dedi Saiasat Nurbek.
Ministrdiń aitýynsha, osyǵan bailanysty birneshe qosymsha qarjylandyrý tetigi engizilip jatyr. Birinshi baǵyt «Keleshek» jinaqtaý júiesi. Bul baǵdarlama boiynsha ata analar balalardyń bolashaq bilimi úshin aldyn ala qarjy jinai alady. Qazirgi tańda shamamen 197 myń esepshot ashylǵan. Ministr muny qoǵamda bilim úshin jaýapkershiliktiń birtindep bólise bastaǵanynyń belgisi dep atady.
Ekinshi baǵyt stýdenttik nesie júiesi. Bul halyqaralyq tájiribede keń taralǵan model. Ministrdiń aitýynsha, ótken jyly bul joba pilottyq rejimde iske qosylǵan, al biyl tolyq engiziledi. Mundai nesie uzaq merzimge beriledi jáne stýdentke oqý aqysyn tóleýge múmkindik beredi.
Úshinshi baǵyt differentsiialanǵan granttar. Iaǵni memleket oqý qunynyń tolyq emes, belgili bir bóligin ǵana óteidi. Mysaly, 50 paiyzyn jabady. Bul tásil birdei biýdjet kólemimen kóbirek talapkerdi qamtýǵa múmkindik beredi.
«100 paiyz granttyń ornyna jartylai grant berý arqyly sol qarajatqa kóbirek stýdentti oqytýǵa bolady», dedi ministr.
Tórtinshi baǵyt «Ulttyq qor balalarǵa» baǵdarlamasy. Bul bastama boiynsha ár balaǵa ulttyq qordan qarajat jinaqtalyp jatyr. Qazirgi tańda jalpy somasy shamamen 2,5 mlrd dollardy quraidy. Bul qarajatty joǵary bilim alýǵa jumsaýǵa bolady. Eger talapker grant jeńip alsa, jinalǵan qarajatty basqa maqsattarǵa paidalanýǵa nemese keiinge qaldyrýǵa múmkindik bar.
Ministrdiń sózinshe, bul ózgerister grant sanyn azaitý úshin emes, júieni ikemdi etý úshin qolǵa alynǵan. Iaǵni endi joǵary bilim berý tek memlekettik grantqa ǵana táýeldi bolmaidy, onyń ornyna aralas qarjylandyrý tetikteri qoldanylady.
Osylaisha, Májilistegi talqylaýda granttardyń qysqarýy biýdjet múmkindigimen qatar, jańa qarjylandyrý modeline kóshý aiasynda júzege asyp jatqany aityldy.
